ASÍ segir stjórnvöldum hafa mistekist að standa vörð um orkuinnviði

Alþýðu­sam­band Íslands segir stjórn­völdum hafa mis­tek­ist að standa vörð um orku­inn­viði, og þar með hags­muni almenn­ings. Mistökin fel­ast í því að upp er komin sú staða að lagt hefur verið fram frum­varp sem felur í sér að tryggja almenn­ingi og smærri fyr­ir­tækjum for­gang komi til skömmt­unar vegna óvið­ráð­an­legra atvika, til að mynda vegna fram­boðs­skorts. 

ASÍ gerir alvar­legar athuga­semdir við frum­varp til laga um breyt­ingu á raf­orku­lögum sem felur ekki í sér heild­stæða lausn á þeim vanda sem steðjar að vegna þess að stjórn­völd hafa ekki tryggt orku­ör­yggi fyrir heim­ili og smærri fyr­ir­tæki né vernd fyrir verð­hækk­unum á raf­orku. 

Umsagn­ar­beiðnir voru sendar 14 fyr­ir­tækjum og sam­tökum. ASÍ var ekki í hópi þeirra en hefur engu að síður sent inn umsögn um áform­aðar breyt­ingar. „Umsagn­ar­beiðni var ekki send sam­band­inu þrátt fyrir að efni frum­varps­ins og breyt­ing­ar­til­lögur meiri­hlut­ans varði hags­muni almenn­ings og félags­manna Alþýðu­sam­bands Íslands,“ segir í umsögn ASÍ, sem birt var á vef Alþingis í gær­kvöld. Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, umhverfis-, orku- og lofts­lags­ráð­herra mælti fyrir frum­varp­inu um miðjan októ­ber og önnur umræða stendur nú yfir á Alþingi. Í frum­varp­inu er m.a. gerð sú grund­vall­ar­breyt­ing á samn­ingum orku­fyr­ir­tækja við stór­iðj­una, að hún megi áfram­selja orku sem hún ekki nýtir. Nokkuð sem ekki hefur verið heim­ilað hingað til. 

ASÍ telur ástæðu að benda á að þótt breyt­ingin virð­ist lítil geta áhrifin verið veru­leg. „Ef breyt­ing­arnar ná fram að ganga virð­ist ekk­ert koma í veg fyrir að stórnot­endur raf­orku, þ.á m. álver, geri hlé á starf­semi sinni og fram­leiðslu og ákveði að selja raf­ork­una frekar en að nýta hana, ef það reyn­ist þeim hag­stæð­ara,“ segir í umsögn sam­bands­ins. 

Gagnrýni á frum­varpið kemur úr ýmsum áttum. Guð­mundur Krist­jáns­son, for­stjóri Brims hf, er veru­lega ósáttur við aðgengi að raf­magni til rekst­urs fiski­mjöls­verk­smiðju félags­ins á Vopna­firði. Fjár­fest­ing í raf­væð­ingu nýt­ist ekki þar sem brenna þurfi olíu til að halda bræðsl­unni í drift. „Ekki hvarfl­aði að okkur þegar Brim á sínum tíma fjár­festum í bún­aði til að knýja fisk­mjöls­verk­smiðju okkar með raf­magni að í fram­tíð­inni yrði búið að selja það mikla raf­orku í lang­tíma­samn­inga við stórnot­endur að orkan yrði upp­seld og ófá­an­leg,“ segir Guð­mundur  í til­kynn­ingu til fjár­festa vegna upp­gjörs fyr­ir­tæk­is­ins á fyrsta árs­fjórð­ungi þessa árs.

Grefur undan starfsöryggi launafólks stórnotenda

ASÍ telur jafn­framt að breyt­ing­arnar geti grafið undan starfs­ör­yggi launa­fólks stórnot­enda raf­orku og haft ófyr­ir­séðar afleið­ingar á íslenskan vinnu­markað. „Alþýðu­sam­band Íslands gagn­rýnir harð­lega að stórum breyt­ingum sem þessum sé bætt við frum­varpið á seinni stigum máls án þess að mat hafi verið fram­kvæmt á mögu­legum áhrifum og án und­an­geng­ins sam­ráðs.“

Alþýðu­sam­bandið kallar eftir því að stjórn­völd taki málið í heild sinni til end­ur­skoð­unar þar sem farið verði í „heild­stæð­ari breyt­ingar á lagaum­gjörð raf­orku­mála þar sem áhrif breyt­ing­anna eru metin og tryggt verði að stjórn­sýsla og eft­ir­lits­stofn­anir séu í stakk búnar til að hafa yfir­sýn og eft­ir­lit með raf­orku­mark­aði.“