Pen­inga­stefnu­nefnd Seðla­banka Íslands hefur ákveðið að halda stýri­vöxtum sínum óbreyttum. Þeir verða því áfram 9,25 pró­sent.

Í yfir­lýs­ingu hennar segir að verð­bólga hafi minnk­aði lít­il­lega í febr­úar og mæld­ist 6,6 pró­sent. Und­ir­liggj­andi verð­bólga hafi einnig hjaðnað en sé líkt og mæld verð­bólga enn vel yfir verð­bólgu­mark­miði. Verð­bólgu­vænt­ingar séu einnig yfir mark­miði sem gæti bent til þess að verð­bólga verði áfram þrá­lát. „Nýleg end­ur­skoðun Hagstofu Íslands á þjóð­hags­reikn­ingum sýnir að hag­vöxtur á síð­ustu árum var meiri en fyrri tölur bentu til. Spennan í þjóð­ar­bú­inu virð­ist því vera umfram það sem áður var talið. Áfram hægir þó á vexti efna­hags­um­svifa enda er taum­hald pen­inga­stefn­unnar tölu­vert.“

Óvissa hafi minnkað eftir und­ir­ritun kjara­samn­inga á almennum vinnu­mark­aði, sem munu gilda í fjögur ár, snú­ast um hóf­legar launa­hækk­anir og hafa það meg­in­mark­mið að ná niður vöxtum og verð­bólgu. Pen­inga­stefnu­nefndin segir að spennan í þjóð­ar­bú­inu gæti leitt til þess að launa­skrið verði meira en ella. „Einnig gætu aðgerðir í rík­is­fjár­málum aukið eft­ir­spurn og verð­bólgu­þrýst­ing. Mótun pen­inga­stefn­unnar á næst­unni mun sem fyrr ráð­ast af þróun efna­hags­um­svifa, verð­bólgu og verð­bólgu­vænt­inga.“

Hóflegir samningar

Á síð­ustu vikum hefur þorri almenna mark­að­ar­ins skrifað undir lang­tíma­kjara­samn­inga. Þeir kall­ast „Stöð­ug­leika- og vel­ferð­ar­samn­ing­arnir“ og hafa það meg­in­mark­mið að ná niður verð­bólgu og stýri­vöxtum. 

Launa­hækk­unin sem samið var um er minnsti hlut­inn af þessu. Samið var um lág­marks­hækkun á mán­uði upp á  23.750 krónur og svo áfram í hlut­falli við það upp launa­flokka. Almennt verður launa­hækk­unin 3,25 pró­sent í ár, 2024, en svo 3,5 pró­sent næstu þrjú ár. Ræst­inga­fólk fær sér­stakan kaupauka.

Á móti ætlar hið opin­bera að leggja til 80 millj­arða króna á samn­ings­tím­anum í allskyns aðgerðir sem eiga að fjölga krónum í vasa laun­þega og létta þeim lífs­bar­átt­una með öðrum hætti.

Vænt­ingar voru til þess að gerð samn­ing­anna myndi duga til að Seðla­bank­inn, sem hefur hækkað stýri­vexti úr 0,75 pró­sent í 9,25 pró­sent frá því vorið 2021, og haldið þeim í þeim hæðum mán­uðum saman, myndi hefja vaxta­lækk­un­ar­ferli. Af því varð ekki. 

Mikil hækkun á greiðslubyrði framundan

Það eru váleg tíð­indi fyrir heim­ili og fyr­ir­tæki lands­ins. Á fyrstu níu mán­uðum síð­asta árs greiddu heim­ili lands­ins til að mynda alls um 92 millj­arða króna í vaxta­gjöld, eða 32 millj­örðum krónum meira en þau gerðu á sama tíma­bili árið áður. Þau hækk­uðu um 54 pró­sent á milli ára. 

Þá greindi Heim­ildin nýverið frá því að greiðslu­byrði sumra lána heim­ila muni brátt tvö­fald­ast. Stór skerfur óverð­tryggðra lána á föstum vöxtum mun ganga í gegnum vaxta­end­ur­skoðun á næstu miss­erum. Á fyrri helm­ingi þessa árs munu vextir á óverð­tryggðum íbúða­lánum upp á sam­tals 67 millj­arða króna losna. En það eru um 2,9 pró­sent af öllum útistand­andi íbúða­lánum heim­ila lands­ins. 

Í lok jan­úar voru vegnir með­al­vextir óverð­tryggðra íbúða­lána á breyti­legum vöxtum um 10,9 pró­sent. Til sam­an­burðar eru vegnir með­al­vextir óverð­tryggðra lána á föstum vöxtum á fyrri hluta þessa árs 4,5 pró­sent.