„Ég er ekk­ert sér­stak­lega góður í því að spila tölvu­leiki en mér finnst það alveg gaman,“ segir sam­fé­lags­lög­reglu­mað­ur­inn og starf­andi varð­stjóri hjá emb­ætti lög­reglu­stjór­ans í Vest­manna­eyjum, Símon Geir Geirsson. Um þessar mundir vinnur hann að þró­un­ar­verk­efni sem felst í því að spila tölvu­leiki með ung­mennum. Til­gangur verk­efn­is­ins er að tengj­ast ung­menn­unum á þeirra eigin vett­vangi.

Verk­efnið er á vegum rík­is­lög­reglu­stjóra, en lög­reglu­stjóri Símonar benti honum á verk­efnið, því hann vissi að Símon hefur hjarta fyrir ung­mennum. Hann hefur lagt mikla vinnu í for­varna­starfi með börnum í sínu umdæmi, meðal ann­ars með fyr­ir­lestrum í skólum og ann­ars konar sam­starfi við öll skóla­stigin í Vest­manna­eyjum. 

Tilgangur verkefnisins

„Hug­mynda­fræðin er sú að ná til ung­menna á þeirra vett­vangi, sem er þessi tölvu­leikja­vett­vangur. Bæði til þess að sporna gegn glæpum, þannig að hægt sé að ná tengslum við ein­stak­linga áður en þeir fara mögu­lega út í glæpi, og eins að ná til ein­stak­linga og láta þá vita af því hvað getur verið hættu­legt.“

Með því að nota þessa aðferð skap­ast öruggt rými fyrir krakk­ana sem þora þá frekar að spyrja spurn­inga. Oft virð­ist þau vanta ein­hvern full­orð­inn sem þau geta spurt spurn­inga. Símon segir að þarna sé tæki­færi til að upp­lýsa ung­mennin um hætt­urnar á net­inu og nefnir til dæmis kyn­ferð­is­brot sem eiga sér stað á vett­vangi tölvu­leikja. Börn sem hann hefur rætt við þekkja til slíkra mála. 

„Þau hafa kannski ekki tækin og tólin til að vita hvað þau eiga að gera. Þá er þetta einmitt frá­bær vett­vangur þar sem þau geta sagt: „Heyrðu, Símon, það var ein­hver gaur að biðja mig um nekt­ar­myndir, hvað á ég að gera? Má þetta eða hitt?“ Í leið­inni erum við að vald­efla ungt fólk til þess að sporna gegn net­glæpum.“

Með því að mynda tengsl við ung­menni vita þau að lög­reglan sé ekki ein­hver Grýla sem þau þurfi að hræð­ast heldur vinur þeirra, útskýrir Símon. „Sumir vilja bara fá að vita hvort lög­reglan sé mann­leg.“

Ekki mikill tölvuleikjaspilari

Spurður hvort hann hafi spilað tölvu­leiki áður en hann tók að sér þetta verk­efni svarar Símon neit­andi. Ekki að neinu ráði. „Ég er nátt­úr­lega af þess­ari Nintendo kyn­slóð.“ Hann spil­aði Mario Bros og var að alast upp þegar fyrsti Counter-Strike leik­ur­inn kom út og Call of Duty. „Ég er ekk­ert sér­stak­lega góður í því að spila tölvu­leiki en mér finnst það alveg gaman.“ Til­gangur verk­efn­is­ins sé ekki að hann verði góður í tölvu­leikum.

Eftir að hafa rætt við ung­mennin í Vest­manna­eyjum komst Símon að því að þar spila þau áber­andi mest Fortnite. Hann hafði ekki spilað þann leik af neinu viti áður en hann fór að spila með ung­menn­unum, en bjó til not­anda þar sem krakk­arnir gátu bætt honum við sem vin og Discord-þráð. 

„Það þægi­lega við þennan vett­vang, eins og Discord, er að maður getur svo­lítið stýrt umræð­unni. Ef það er eitt­hvað þar sem manni líkar ekki við, eins og ef það er verið að leggja ein­hvern í ein­elti eða sýna óæski­lega hegðun, þá getur maður stoppað það. Ég get blokkað ein­stak­ling­inn eða bara leið­beina honum og kennt.“

Færri komust að en vildu

Símon spil­aði við ung­mennin í tvo daga og komust mikið færri að en vildu. Voru það ekki ein­göngu börn frá Vest­manna­eyjum sem mættu heldur ung­menni alls staðar að af land­inu sem kom Símoni á óvart. „Þau voru greini­lega búin að frétta af þessu og lang­aði líka að mæta. Þá var áber­andi oft spurt: Af hverju færðu ekki lög­regl­una í okkar umdæmi til að gera þetta?“

Ef Símon fengi að ráða myndi einn lög­reglu­maður í hverju umdæmi spila reglu­lega með ung­menn­unum. Hann segir að margt hafi komið upp út frá sam­tölum sem hann átti við krakk­ana. Þau hafi meðal annas rætt umferð­ar­lög, almenn hegn­ing­ar­lög, hvað þarf að gera til að verða lög­reglu­maður og svo fram­vegis. Og svo var einn sem vildi vita hversu gam­all hann þyrfti að vera til að kom­ast á sjó.

Símon seg­ist einnig hafa upp­lifað atvik sem hann þurfti að grípa inn í á meðan hann spil­aði tölvu­leiki við börnin. Var hann þá fljótur að spyrja: Er ekki allt í góðu? Eru ekki allir vinir? „Ég man að ég setti einu sinni inn athuga­semd: „Bara svo að þið vitið það að á þess­ari spjall­síðu þá höfum við fal­lega orð­ræðu. Við tölum við hvert annað af virð­ingu. Ef þið fylgið því ekki eigið þið von á því að vera rekin út.“ Það vill eng­inn vera rek­inn út. Það vilja allir fá að spila við lög­regl­una. Jafnvel þótt ég sé ekk­ert góður í þessum tölvu­leik.“

Annar veruleiki

Spurður hvað hann hafi lært af þessu tal­aði Símon fyrst og fremst um kyn­slóða­mun­inn. Hann hafi ekki gert sér grein fyrir því hversu stór þessi tölvu­leikja­ver­öld sé. „Ég vissi ekki að krakk­arnir væru að eiga svona mikil sam­skipti á þessum miðli eins og raun ber vitni.“ Ungmenni hafi lýst þessu eins og tveimur ólíkum veru­leikum. „Það er þessi raun­heimur. Þar þarf maður að passa sig mjög mikið því maður þarf að vera kúl og passa hvernig maður er. Fólk getur dæmt mann mjög fljótt í raun­heimum. En í tölvu­leikjum er ekki eins mikið um for­dóma. Þar getur maður verið svo­lítið maður sjálfur, sagði einn. Þetta stakk mig dálítið. Krakk­arnir eru að leyfa sér meira í þessum heimi, leyfa sér að vera þau sjálf,“ segir Símon.

„Með því að gera þetta fær maður ein­hvern veg­inn að tengj­ast þeim á allt annan máta. Þegar þú hittir mann í lög­reglu­bún­ingi þá sýnir þú kannski spari­hegðun, en þarna ertu frekar þú sjálfur. Þú getur spurt og þorir að spyrja. Ég hef alveg upp­lifað það þegar ég held fyr­ir­lestra í skólum að þá þora krakk­arnir ekki að spyrja. Þá langar kannski að spyrja um eitt­hvað, en eru hræddir um álit hinna nem­end­anna. En þarna eru þau á sínum vett­vangi. Þetta er þeirra raun­veru­leiki. Engin spurn­ing er vit­laus, af því það eru örugg­lega allir að pæla í þessu nákvæm­lega sama. Það vilja til dæmis allir fá að vita hvað þýðir að vera lögga.“