„Þetta er íslenskum stjórnvöldum að kenna“

„Þetta er Íslandi að kenna, ekki bara venes­ú­elskum stjórn­völdum,“ segir venes­ú­elski hæl­is­leit­and­inn Zarkis Abraham Mulki Peña um aðstæður sam­landa hans sem sendir voru úr landi í gær. Á flug­vell­inum í höf­uð­borg­inni Caracas tóku lög­reglu­menn á móti hópnum sem nú er í haldi lög­reglu sem sögð er vopnuð. 

Útlend­inga­stofnun, í sam­vinnu við landamæra­stofnun Evrópu (Frontex), stóð að flug­inu frá Íslandi til Venes­ú­ela en í hópnum voru 25 börn og 155 full­orðnir. Dóms­mála­ráðu­neytið segir að flugið hafi gengið vel og far­þeg­arnir hafi gengið heilu og höldnu frá borði og inn í flug­stöð. En þar skildu leiðir Venes­ú­ela­bú­anna og starfs­fólks Útlend­inga­stofn­unar og Frontex. 

„Þau höfðu hægt um sig á meðan íslensku full­trú­arnir voru þarna. Eftir að þau fóru gerðu venes­ú­elsk stjórn­völd það sem þau vildu,“ segir Zarkis í sam­tali við Heim­ild­ina. Hann er sjálfur enn hér á landi og vill alls ekki snúa til Venes­ú­ela með flug­vél fullri af Venes­ú­ela­búum eftir að hafa séð mót­tök­urnar sem fólkið fékk. 

„Venesúelska ríkisstjórnin sér þig sem svikara“

Sumir Venes­ú­ela­bú­anna segja að pen­ingar, hund­ruð þús­unda sem fólkið hafði fengið í ferða- og aðlög­un­ar­styrk frá íslenska rík­inu, hafi verið teknir af þeim. Þá var þeim gert að skrifa undir ýmis skjöl án lög­fræði­að­stoðar og er talið að eitt skjalið hafi verið um land­ráð. 

„[Venes­ú­elsk stjórn­völd] vissu að þarna var fólk sem hafði sótt um hæli á Íslandi. Þau létu fólkið skrifa undir skjal þar sem það játar á sig land­ráð,“ segir Zarkis. 

Hann gagn­rýnir Útlend­inga­stofnun fyrir að hafa skipu­lagt svo stóran flutn­ing á Venes­ú­ela­búum með leiguflugi. 

„Ef þú ferð með venju­legu flugi er það mjög erfitt fyrir venes­ú­elsk stjórn­völd að hafa uppi á þér,“ segir Zarkis. Með þeim hætti er hægt að týn­ast í fjöld­anum. En í þessu til­viki var vélin full af fólki sem hafði sótt um hæli á Íslandi.

„Þetta er á ábyrgð íslenskra stjórn­valda,“ segir Zarkis. „Venes­ú­elska rík­is­stjórnin sér þig sem svik­ara ef þú sækir um hæli í öðru landi – með því ertu að segja að Venes­ú­ela sé ekki í lagi.“

Ótti í hópi Venesúelabúa á Íslandi

Við kom­una til Venes­ú­ela voru vega­bréf fólks­ins tekin af því. „Þetta fólk mun ekki geta flúið aftur beint frá Venes­ú­ela,“ segir Zarkis um það. „Til þess að flýja þyrftu þau að fara í gegnum Kólumbíu eða Ekvador.“

Venes­ú­elskir hæl­is­leit­endur eins og Zarkis sem enn eru á Íslandi upp­lifa nú mik­inn kvíða og streitu. Hræðsla um að þeirra bíði sömu örlög hefur gripið um sig. 

„Ég er mjög hræddur,“ segir Zarkis. Hann hafði sjálfur fengið atvinnu­til­boð frá Hinu hús­inu þegar honum var neitað um hæli. Mál hans er nú í ferli hjá kæru­nefnd útlend­inga­mála en hann hefur ekki fengið leyfi til þess að vinna.

Lögmenn sem Heim­ildin hefur rætt við telja að íslensk stjórn­völd þurfi að rann­saka atburði síð­asta sól­ar­hrings vel og að varla sé verj­an­legt að senda fleiri Venes­ú­ela­búa með leiguflugi frá Íslandi til Venes­ú­ela í bili. 

Guðrún Haf­steins­dóttir dóms­mála­ráð­herra hefur ekki gefið kost á við­tali í dag. Hið sama má segja um for­stjóra Útlend­inga­stofn­unar.