Safnrit þýddra verka eru merki­legt fyr­ir­bæri, því í vissum skiln­ingi verður þýð­and­inn höf­undur, birtir manni þá útgáfu höf­und­ar­ins sem hann skapar, sem honum hugn­ast best, hvort sem það er með því að velja eigin upp­á­halds­sögur, það sem þýð­anda finnst lýsa skáld­inu best eða með að velja sögur sem skapa ein­hverja heild, eiga ein­hverjar for­vitni­legar inn­byrðis sam­ræður.

Fyrir tæpum ára­tug var ég í smá­sagnakúrsi þar sem pakist­anskur pró­fessor lét okkur lesa hell­ing af smá­sögum eftir Lydiu Davis, og ég heill­að­ist gjör­sam­lega, hún var nýi upp­á­halds smá­sagna­höf­und­ur­inn minn (rétt á undan Tennessee Williams, sem alltof fáir vita að er engu síðri smá­sagna­höf­undur en leik­skáld).

Það er þó tak­mark­andi að kalla Davis smá­sagna­höf­und, hún skrifar ein­fald­lega alls kyns texta og sumir geta flokk­ast sem smá­sögur, enn fleiri sem örsögur eða jafn­vel ljóð eða spak­mæli. En það sem skiptir meira máli en merki­mið­inn er þessi margræðni og flókni galdur Lydiu, sem virkar samt svo lúm­skt ein­faldur.

Hún finnur ótrú­lega dýpt í minnstu smá­at­riðum, er lúm­skt fyndin, segir það sem fólk hugsar en segir sjaldn­ast upp­hátt. Orð­kyngin er stundum slík að maður les örstutta sögu aftur og hugsar: Hvað gerð­ist eig­in­lega? Því gald­ur­inn er þarna, í þessum örfáu orðum, samt kemur maður ekki auga á hann. Hún spilar á ein­hverja göldrótta per­sónu­lega strengi á nán­ast óskilj­an­legan hátt.

Ókunn­ugir virð­ast hennar helsta upp­s­retta, hún sér sögu í öllum, en það gætu líka verið hennar eigin sögur. Stundum fær maður á til­finn­ing­una að sög­urnar séu per­sónu­legar, stundum grunar mann að hún sé að skálda um sér full­kom­lega ókunn­ugt fólk sem hún sér til­sýndar – og öllu þessu blandar hún saman og finnur ein­hvern sannan kjarna í öllu þessu. Stundum eru þetta bara ynd­is­legir litlir brand­arar, eins og þessi:

„Varðandi heim­il­is­þrif

Undir öllum þessum óhrein­indum er gólfið í raun mjög hreint.“

Þetta var heil saga – sumar eru svona stuttar. Aðrar lengri, upp­á­haldið mitt í þessu safni er „Það sem þú lærir um barnið“, 16 síður sem er brota­kennt örsagna­safn texta um móður að kynn­ast nýrri líf­veru, sam­safn hvers­dags­legra en djúp­vit­urra athug­ana um nýjan ein­stak­ling og tengsl þeirra mæðgna.

En þótt hér séu nokkrar göldróttar sögur voru samt furðu fáar sem virki­lega gripu mig, miklu fleiri sem voru eins og tit­ils­sagan, áhuga­verðar og fengu mann stundum til að brosa í kamp­inn, sögur sem fjalla oft­ast um pín­legar og erf­iðar aðstæður – en stundum ger­ist ekk­ert meira en það. Hún Lydia mín er ekk­ert óskeikul. Það er eins og fók­us­inn í val­inu hafi verið á slíkar sögur, en heild­ar­safn Davis er um þús­und síður (heild­ar­safn frá 2009 til við­bótar við nýja bók sem kom fimm árum síðar) og því ekki nema brot af þeim sem kemst fyrir hér.

Þýðingin er vel að merkja hnökra­laus og flýtur vel, en það er vissu­lega ein­hver merki­lega ein­faldur orða­galdur sem eftir sem áður er erfitt að þýða á milli, þótt stundum tak­ist það prýði­lega. En eftir að hafa leitað aftur í frum­út­gáf­una sýn­ist mér ástæðan fyrst og fremst sú að ég hefði valið allt aðrar sögur eftir Lydiu í mitt safn.

Hér er þó sumt magnað, áður­nefnd barna­saga, saga um hvernig eig­endur lát­ins hunds end­ur­skapa hann úr hár­unum sem þeir finna, um gleði­leg­ustu stund­ina sem ein­hver annar á og um gjaf­irnar sem sóað er á mann sjálfan: „Ég er viss um að mjög dýru víni sé oft sóað í fólk sem kann ekki að meta það, fólk eins og mig.“

Og það er til marks um fjöl­breyti­leik­ann og breidd­ina að tveir les­endur skuli heill­ast af allt öðrum sögum í þessum stóra sagna­heimi.