Ef „hrað­braut á þjóð­vegi 1“ verður hleypt beint inn í Lang­holts­hverfi með komu Sunda­brautar yrði um meiri­háttar breyt­ingu á for­sendum þess að búa þar að ræða. „Ljóst má vera að öllum hug­myndum um brú, þvert á gild­andi sam­þykktir borg­ar­stjórnar, og þvert á vilja íbúa hverf­is­ins, verður mót­mælt kröft­ug­lega á öllum stigum með öllum þeim úrræðum sem íbúar hafa til að forða hverfi sínu frá stór­slysi.“

Íbúa­sam­tök Laug­ar­dals eru langt í frá spennt fyrir Sunda­braut sem myndi, hvort sem hún yrði lögð í göngum yfir Klepps­vík eða á brú, hafa áhrif á umferð­ar­þunga um Voga, Sund, Langholt og fleiri nálæg hverfi. Í ítar­legri umsögn sam­tak­anna um mats­á­ætlun Sunda­brautar sem og um fyr­ir­hug­aðar breyt­ingar á aðal­skipu­lagi Reykja­víkur, er bent á ótví­ræða hags­muni íbúa á þessu svæði sem þegar glími við mikla bíla­um­ferð.

„Það er ljóst að ef af þess­ari fram­kvæmd verður þá er brýnt að hags­munir íbúa hverf­is­ins fái vægi til jafns við aðrar líf­verur á svæð­inu og ekki er hægt að horfa fram hjá lýð­heilsu­þáttum s.s. umhverf­is­meng­unar í nábýli við leik­skóla eða aukna slysa­hættu af umferð nálægt skólum,“ segir í umsögn sam­tak­anna sem for­maður þeirra, Lilja Sigrún Jóns­dóttir, ritar.

Vega­gerðin leggur til tvo val­kosti um þverun Klepps­víkur, þ.e. Sundabrú ann­ars vegar og Sunda­göng hins vegar. Hábrú, sem eitt sinn var talin kostur, er ekki lengur á teikni­borð­inu. Slík brú þyrfti að vera yfir 50 metrar á hæð svo undir hana kæmust skip. Enn er þó brú­ar­kosti haldið inni. Hún myndi tengj­ast inn á Sæbraut í gatna­mót við Holtaveg og liggja svo á brú yfir hafn­ar­svæðið og Klepps­vík og lenda loks á land­fyll­ingu út af Gufu­nes­höfða, sam­kvæmt því sem segir í mats­á­ætlun fram­kvæmd­ar­innar. En undir hana kæmust ekki stór skip og því þyrfti, ef brúin yrði fyrir val­inu, að færa athafna­svæði Samskipa.

Lega og lengd Sunda­ganga myndi markast af því hversu djúpt þau þyrftu að fara undir sjáv­ar­botn í Klepps­vík. Miðað er við 35-40 metra undir föstum botni. Göngin myndu tengj­ast inn á Sæbraut á tveimur stöðum; til vest­urs í Laug­ar­nesi við Dalbraut og til suð­urs þar sem hún teng­ist inn í fram­leng­ingu á fyr­ir­hug­uðum stokk í Sæbraut milli Holta­vegar og Klepps­mýr­ar­vegar. Sundabrú er talin vera um 14 millj­arða króna ódýr­ari kostur en Sunda­göng.

Brú eða göng?Sunda­braut þyrfti að leggja í annað hvort göngum eða á brú yfir Klepps­vík.

Mynd: Úr mats­á­ætlun

Lilja bendir á að íbúa­sam­tökin hafi tekið virkan þátt í sam­ráði um Sunda­braut á árunum 2005-2007 ásamt Reykja­vík­ur­borg, Vega­gerð­inni og íbúa­sam­tökum Graf­ar­vogs. Í því sam­ráði hafi verið farið vand­lega yfir málin, hugs­an­legar lausnir, umferð­ar­spár, hag­kvæmni og umhverf­is­á­hrif á íbúa ef af yrði. „Nið­ur­staðan var skýr, fyrir íbúa væru göng heppi­leg­asta lausnin, á ytri leið, sú lausn sem helst myndi hlífa íbúum við miklum áhrifum umferðar og meng­unar,“ segir Lilja. Undir þetta hafi borg­ar­stjórn tekið og sam­þykkt ein­róma snemma árs 2008 að Sunda­braut yrði í göngum.

Árið 2021 hefst umræðan aftur, með sam­komu­lagi ríkis og borgar, „og allt í einu er gert ráð fyrir brú sem þverar hafn­ar­svæði Samskipa og fram­hald hennar á síðan að liggja í plani beint inn í Laug­ar­dals­hverfi um Holtaveg, Lang­holts­veg, Álfheima,“ segir í umsögn íbúa­sam­tak­anna. Á þessu svæði eru fleiri en einn leik­skóli, grunn­skóli, frí­stunda­heim­ili sem og þétt byggð íbúa „sem yrðu mjög útsett fyrir mengun og umferð­ar­hættu, enda er talið að tug­þús­undir bíla myndu fara um þessa brú á degi hverjum“. Ekki sé hægt að gera ráð fyrir öðru en að mik­ill fjöldi þeirra færi þessa leið í gegnum hverfið, „íbúum til mik­illar ánauðar og eigna­tjóns“.

Upplifa sig sem þolendur

Helstu rökin með brú í stað ganga er að hún sé mun ódýr­ari. Í þeim til­lögum sem kynntar hafa verið á eftir að reikna inn eigna­tjón íbúa, þær auka­teng­ingar sem þarf fyrir hafn­ar­svæði og hver eigi þá að greiða fyrir að stór hluti Sunda­hafnar verður ekki not­hæfur, því ekki eru ný hafn­ar­mann­virki ókeypis,“ skrifar Lilja.

Hún segir að á kynn­ing­ar­fundum um Sunda­braut, sem Vega­gerðin hélt víða um borg­ina í haust, hafi íbúar í Laug­ar­dal lýst sér sem þolendum fram­kvæmd­ar­innar. „Það er mjög brýnt að hags­muni íbúa í Laug­ar­dal aðlægt Sunda­braut séu metnir að fullu, lífs­gæði, lýð­heilsa og örygg­is­mál. Skipu­lags­ferlar af því taki sem hér er fylgt eru lög­festir til að tryggja gæði borg­ar­innar sem búsetu- og vinnu­staðar. Þar verða íbúar að geta treyst að réttur þeirra til heilsu­sam­legs umhverfis verði virtur.“

Ef ákveðið verður að byggja Sunda­braut leggja íbúa­sam­tök Laug­ar­dals ein­dregið til að farin verði ganga­leið „og öllum áætl­unum um brú verði kastað fyrir róða, enda verði aldrei nokkur sátt um þær“.

Samkvæmt sam­komu­lagi sem Sigurður Ingi Jóhanns­son inn­við­a­ráð­herra og Dagur B. Egg­erts­son borg­ar­stjóri skrif­uðu undir árið 2021 yrði Sunda­braut, hin tíu kíló­metra langi þjóð­vegur frá Elliða­vogi til Kjal­ar­ness, fjár­mögnuð með veggjöldum. „Ekki er gert ráð fyrir fjár­mögnun fram­kvæmd­ar­innar úr rík­is­sjóði,“ segir í sam­komu­lag­inu. Þar kemur einnig fram að stefnt sé að því að fram­kvæmdir við Sunda­braut geti haf­ist „eigi síðar en 2026 og brautin verði tekin í notkun 2031, með eðli­legum fyr­ir­vörum um nið­ur­stöðu sam­ráðs og umhverf­is­mats“.

Umhverf­is­mat fram­kvæmd­ar­innar hófst nú í haust með útgáfu mats­á­ætl­unar. Um 70 umsagnir og athuga­semdir, lang­flestar frá íbúum á áhrifa­svæði Sunda­brautar, bár­ust. Næsta skref í umhverf­is­mati er að fara yfir allar umsagnir og bregð­ast við þeim í umhverf­is­skýrslu sem Skipu­lags­stofnun tekur loks til álits. Vega­gerðin reiknar með að nið­ur­staða stofn­un­ar­innar gæti legið fyrir næsta vor.