„Ef þú ætlar að eiga mögu­leika á að stunda gott kyn­líf þá þurfa hugur og lík­ami að vinna saman,“ segir Áslaug Krist­jáns­dóttir, kyn­fræðingur, kyn­lífs­ráð­gjafi og hjúkr­un­ar­fræð­ingur. Síð­ast­lið­inn ágúst kom fyrsta bók Áslaugar út og ber hún tit­il­inn Lífið er kyn­líf. Áslaug segir bók­ina góða brúð­kaups­gjöf enda sé það eins og að lesa hand­ritið um hvernig hægt sé að eiga gott kyn­líf áður en lagt sé af stað í ferða­lagið sjálft. 

Áslaug hefur í nógu að snú­ast en hún sinnir skjól­stæð­ingum í kyn­lífs­ráð­gjöf og kennir áfanga við lækna­deild Háskóla Íslands, sál­fræði­deild Háskól­ans í Reykja­vík og iðju­þjálfa­deild Háskól­ans á Akureyri.

Lífið er kyn­lífFjallar um kyn­líf og Áslaug segir það til­valda brúð­kaups­gjöf fyrir fólk sem er að hefja sam­bandstíð sína.

Mynd: Forlagið

Kyn­fræð­ing­ur­inn segir nem­endur taka vel í náms­efnið. „Þá þyrstir í þekk­ingu um kyn­heil­brigði okkar eða kyn­fræð­ina. Lík­leg­ast er þetta líka megnið ungt fólk sem er að byrja í sam­böndum. Auðvitað langar það að heyra í ein­hverjum sem kann það,“ segir Áslaug og brosir.

Fræði ekki gildismat

Frá unga aldri vissi Áslaug að hún ætl­aði að verða kyn­fræð­ingur og kyn­lífs­ráð­gjafi. Hún man ekki hvaðan löng­unin til að fara þessa leið kom en seg­ist alltaf hafa haft gaman af því að fylgj­ast með fólki. „Ég hef mik­inn áhuga á fólki og þarna fékk ég að vita eitt­hvað sem aðrir fá ekki að vita.“ Áslaug byrj­aði náms­feril sinn í hjúkr­un­ar­fræði í Háskóla Íslands en hélt síðar til Ástralíu í kyn­fræði­nám og svo Bret­lands í kyn­lífs­ráð­gjaf­ar­nám. 

Áslaug rifjar upp hvað henni fannst Bretar opnir fyrir kyn­lífi þegar hún flutt­ist þangað. „Ég segi við vin minn sem er kanadískur og býr í Bret­landi á þessum tíma: það kemur mér á óvart að Bretar séu bara svona rosa­lega opnir fyrir umræð­unni um kyn­líf. Hann horfir á mig og bara: bíddu hvaða Breta ert þú að tala við, Áslaug? Ertu að vísa í bekkj­ar­systk­ini þín sem eru að læra það sama og þú? Og ég alveg, já einmitt. Þetta er sem­sagt ekki almenn­ingur, þú hefur eitt­hvað til þíns máls. Svona verður maður samdauna sínu umhverfi,“ segir Áslaug og hlær. 

Hún tekur fram að kyn­lífs­ráð­gjöf hafi ekki neitt með hennar eigið gild­is­mat að gera heldur byggi þekk­ing hennar á fræðum. Aðspurð hvort eitt­hvað í fræð­unum hafi verið öðru­vísi en hún gerði ráð fyrir nefnir hún það hvernig kyn­líf virkar. „Hvað þarf til þess að þú getir stundað kyn­líf, hvað þarf til þess að kyn­líf gangi upp í lang­tíma­sam­bandi? Ég held að það hafi örugg­lega komið mér veru­lega á óvart í upp­hafi.“

Fullnæging ekki nauðsynleg

Hvernig myndir þú útskýra kyn­líf fyrir ein­hverjum sem veit ekki hvað það er? Út á hvað gengur kyn­líf?

„Ég skrif­aði einmitt í bók­inni að kyn­líf er hugs­anir og snert­ingar,“ segir Áslaug. „Ef þú ætlar að eiga mögu­leika á að stunda gott kyn­líf þá þurfa hugur og lík­ami að vinna saman.“ Áslaug seg­ist nýta hjúkr­un­ar­fræði­námið sitt í þessu sam­hengi því að ekki sé nóg að horfa á einn lík­ams­hluta í umræð­unni um kyn­líf. „Hjúkr­un­ar­fræð­ingar nota heild­ræna nálgun, við lítum á fólk sem heild en ekki hluta. Við erum alltaf að hugsa um allan lík­amann og alla sál­ina sem er inni í lík­am­anum.“ 

Kyn­lífs­ráð­gjaf­inn hefur áður sagt að ef hún væri læknir myndi hún skrifa upp á sjálfs­fró­un­ar­seðla. Ástæðan er sú að kyn­líf hefur róandi áhrif á tauga­kerfið. 

„Við fram­leiðum róandi og tengj­andi tauga­boð­efni og hormón við að stunda kyn­líf, hvort sem við fáum full­næg­ingu eða ekki,“ segir Áslaug sem tekur þó fram að full­næg­ing geti eflaust aukið áhrifin. „Þetta veldur því að svefn­inn verður betri og við eigum auð­veld­ara með að fara í djúpsvefn.“ Hún bætir við að fleiri leiðir séu til að öðl­ast ró. „Ef maður hefur ekki áhuga á þessu þá getur maður líka gert önd­unaræf­ingar til að róa hug­ann eða hug­leitt. Ég er ekki að segja að kyn­líf eða sjálfs­fróun sé lausnin við öllum vanda heims­ins, en þetta er í vopna­búr­inu okkar. Við þurfum að kanna margar leiðir og það þurfa að vera krydd í til­ver­unni.“ 

„Frábært kyn­líf getur verið án full­næg­inga. Ég hugsa að fyrir flesta þá myndu þeir segja að kyn­lífið yrði betra ef maður fær full­næg­ingu, það eru fáir sem slá hend­inni á móti því. En að fá ekki full­næg­ingu í ein­hverju til­teknu kyn­lífi ætti ekki að vera stór­mál.“ 

Áslaug vísar í rann­sókn sem hún fjallar um í bók­inni. „Það voru gerðar rann­sóknir yfir 15 ára tíma­bil þar sem eldra fólk og kyn­lífs­ráð­gjafar voru spurð að því hvað þeim þætti frá­bært kyn­líf.“ Nið­ur­stöður sýndu meðal ann­ars fram á mik­il­vægi þess að vera í góðum sam­skiptum og að geta sýnt sam­kennd. „Það voru aðal­lega svo­leiðis þættir sem höfðu ekk­ert með athafnir að gera, heldur meira hug­ar­á­stand og nálgun. Það sem gat síðan verið auka­lega voru athafnir, full­næg­ingar og losti.“

Tvisvar á ári

Það að búa til barn með kyn­lífi getur kallað á skipu­lags­vinnu í kringum egg­los til að hámarka líkur á árangri. Þá er kyn­lífið skipu­lagt fyrir fram og verður að ger­ast á ein­hverjum ákveðnum tíma­punkti. Áslaug aðskilur slíka athöfn frá kyn­lífi.

„Ég vil aðgreina þetta þannig að það hafi ekki skað­leg áhrif á kyn­líf pars­ins til langs tíma því að það er það sem ég sé svo oft í vinn­unni. Við köllum þetta bara sæð­ingar.“ Loka­mark­mið sæð­ingar er ekki endi­lega að fá full­næg­ingu eða stunda ástríðu­fullt kyn­líf, heldur að búa til barn. 

Kynlíf er hins vegar stærra og meira. Áslaug hefur tekið eftir því að fólk sem er að byrja sam­bönd leitar í auknum mæli til kyn­lífs­ráð­gjafar til þess að læra að gera hlut­ina á góðan hátt strax frá byrjun. 

Hún mælir með því að fólk taki inn nýj­ungar í kyn­líf tvisvar á ári. „Einn lærifaðir minn segir, þú verður að gera eitt­hvað nýtt tvisvar á ári. Sem sagt, á sex mán­aða fresti verður fólk að gera eitt­hvað annað en blessuðu rútín­una. Það eru ekki meiri kröfur en það.“ Algengt er að fólk haldi að nýj­ungar þurfi að vera í hverri viku en tvær á hverju ári er nóg. „Fyrir suma eru nýj­ungar að stunda kyn­líf í öðru her­bergi en maður er vanur. Fyrir aðra er það að fara á kyn­lífs­klúbb. Skalinn er stór og fólk verður að finna hvar það er á skal­anum núna. Maður er ekki eins 25 ára, 35 ára, 45 ára. Guð minn góður, við hljótum að þroskast og breyt­ast eitt­hvað, líka sem kyn­verur.“

Áslaug segir þau sem eru í para­sam­bandi geta skipt árs­helm­ingum á milli sín. „Ef maður er í para­sam­bandi þar sem eru tveir aðilar þá má alveg segja: þú þarft að finna eitt­hvað eitt nýtt á þessum árs­helm­ingi, og ég tek næsta árs­helm­ing.“

Áslaug segir mark­mið sitt með því að skrifa Lífið er kyn­líf vera að hjálpa fólki að líða vel saman og vera í tengslum. „En það er ekki þannig að ef við gerum allt eins og bókin segir að þá verði engir hjóna­skiln­aðir á Íslandi. Það er ekki mark­miðið mitt.“ 

Sjálfstraust í kynlífi

Yfir lífs­skeiðið er óhjá­kvæmi­legt að fólk gangi í gegnum ýmsar breyt­ingar og tíma­bil. Aðspurð hvort gott sé að hafa það fyrir vana að stunda kyn­líf ein­hvern ákveð­inn fjölda í viku eða hvort það sé í lagi að fjöldi skipta fari eftir tíma­bilum, segir Áslaug það sveiflu­kennt. 

„Lífið er alltaf breyt­ingum háð og það eru sveiflur, alveg eins og í öllu öðru.“ Sveifl­urnar eiga þó að vera innan eðli­legra marka. „Að langa ekki að stunda kyn­líf í hálft ár, en að vilja svo stunda mjög mikið kyn­líf næsta hálfa árið er oft erf­ið­ara. Þetta er bara eins og með verð­bólg­una, það er erf­ið­ara þegar sveifl­urnar eru stórar.“

Áslaug segir sjálfs­á­lit og traust hafa veru­leg áhrif á kyn­líf. Hún segir nið­ur­stöður rann­sókna á áhrifum sjálfs­trausts sýna að fólk stundi kyn­líf ekki sjaldnar. „Þú stundar ekki endi­lega minna kyn­líf, en þú nýtur þess minna. Og í mínum bókum er það bara ekki í lagi. Af því að það þýðir ekk­ert annað en það að fólk er að láta sig hafa það. Ég myndi gjarnan vilja að fólk myndi ekki láta sig hafa kyn­líf.“ 

Áslaug mælist þá frekar til þess að fólk staldri við og skoði hvað sé að. „Settu smá mildi inn í þetta. Gáðu hvort þú getir fundið leiðir til að langa að stunda kyn­líf. Þær koma lík­lega ef þig langar að gera það, þá koma þær ef þú setur smá slaka inn í þetta. En þær koma ekki með því að láta sig hafa það. Ég hef aldrei heyrt neinn segja: já, þarna lét ég mig hafa það, hlakka til á morgun.“

Kynlíf er ekki grunn­þörf og segir Áslaug þá hugsun að kyn­líf sé eitt­hvað sem við verðum að gera skað­lega kyn­heil­brigði. „Það er skað­legt að láta mann trúa því að kyn­líf sé þörf. Þetta hefur ekk­ert með þarfir að gera, það þarf eng­inn að stunda kyn­líf. En ef þú upp­lifir að þú þurfir að gera þetta, þá lík­leg­ast langar þig það ekki. Við virkum þannig að við viljum að ein­hver vilji okkur, ekki að ein­hver þurfi okkur.“