Skort hefur á það í núver­andi fyr­ir­komu­lagi almenn­ings­sam­gangna að þær séu val­kostur fyrir fólk til ferða innan atvinnu­svæða og milli byggða­laga. Þetta er meðal þess sem kemur fram í umsögn Akra­nes­kaup­staðar um drög að sam­göngu­á­ætlun Alþingis til 2038. Nauð­syn­legt sé að gera brag­ar­bót þar á, bæði hvað varðar þjón­ustu strætó og ann­arra áætl­un­ar­bíla, en eins óskar bær­inn eftir sam­tali um rekstur far­þega­ferju milli Akraness og Reykja­víkur.

Í umsögn sveit­ar­fé­lags­ins er það nefnt að verð­lagn­ing far­þega­gjalda þurfi að vera með þeim hætti að raun­hæft sé að ferð­ast með almenn­ings­sam­göngum á móti því að not­ast við einka­bíl, að tíðni ferða þurfi að upp­fylla kröfur fólks og að teng­ing almenn­ings­sam­gangna frá Akranesi við önnur sam­göngu­kerfi verði að vera hvetj­andi svo þær verði eðli­legur val­kostur. Þá sé mik­il­vægt að almenn­ings­sam­göngu­tæki séu knúin end­ur­nýj­an­legri orku.

Í umsögn­inni er einnig nefnt að til­raun með áætl­un­ar­sigl­ingar milli Skaga og Reykja­víkur sem stóð sum­arið og haustið 2017 hafi gefið vís­bend­ingar um að slíkur almenn­ings­sam­gangna­kostur stytti bæði ferða­tíma og gæti aukið við komur ferða­manna til Akraness.

Yrði að vera knúið endurnýjanlegri orku

Haraldur Bene­dikts­son, bæj­ar­stjóri á Akranesi, segir að fyrst og fremst sé verið að horfa til mögu­legra sigl­inga yfir háferða­manna­tím­ann, að sinni í það minnsta. Hins vegar sé enn sem komið er ekki lögð þung áhersla á að koma umræddum ferju­sigl­ingum á kopp­inn.

„Þetta hefur verið áherslu­mál í nokkur ár þegar sam­göngu­á­ætlun hefur verið til umræðu, en kannski ekki af fullri alvöru því það hefur ekki verið eitt sér­stakt skip í sigt­inu. Menn hafa verið með augun opin en við höfum sagt að það er ekki horft á neitt annað en það sem styður við orku­skipti líka. Ekkert slíkt er í hendi en við erum áfram um að ef finnst far­þega­skip sem tekur þetta hund­rað manns og upp­fyllir þessi skil­yrði, að það yrði þá kannað,“ segir Haraldur og bætir við ekki sé verið að horfa á bíl­ferju heldur ein­göngu far­þega­skip.

Ferja sem þessi gæti lagst að bryggju í Reykja­vík­ur­höfn, við Hörpu hér um bil, og segir Haraldur að mik­il­vægt væri að umrætt skip myndi tengja saman mið­bæ­ina beggja vegna Faxaflóa. „Það sem við lærðum kannski á fyrri til­raun var að það þyrfti að leggja áherslu á stilla ferða­tím­ann þannig að þetta yrði val­kostur fyrir þá sem væru að sækja vinnu og nám, jafnt til þess að þjón­usta lausa­traffík við þá sem vildu skjót­ast upp á Skaga, ferða­menn þar á meðal. Þetta er kannski ekki fyrsti kostur varð­andi heils­árs­sam­göngur en stóran hluta árs­ins gætu þetta verið mjög raun­hæfar sam­göngur.“

Yrði liður í markaðssetningu Akraness

Spurður hvort hann telji að Akranes sé afskiptur bær, þegar kemur að ferða­þjón­ustu segir Haraldur að ferða­mennska á Akranesi sé ekki mikil en fari vax­andi. „Það er þó meira okkar heima­manna að gera í því en ann­arra. Við eigum full­burða ferða­manna­staði, til að mynda Akra­nes­vita sem er að fá til sín ein­hverja 40 þús­und ferða­menn á ári. Við eigum líka, eins og aðrir, safna­svæði sem ferða­menn sækja. Við eigum hins vegar ekki hótel og við erum eig­in­lega með það núna í far­vatn­inu. Þegar við sjáum til lands í því erum við stað­ráðin í því að fara að byggja okkur upp og vekja athygli á Akranesi. Ferja sem þessi gæti verið einn liður í því.“

Ferju­sigl­ingar sem þessar væru hluti af því að byggja upp tíðar og hag­kvæmar almenn­ings­sam­göngur, sem væru raun­hæfur kostur fyrir fólk sem þarf og vill ferð­ast milli Akraness og Reykja­víkur í báðar áttir. Enn sem komið er leggur Haraldur þó áherslu á að nauð­syn­legt sé að laga almenn­ings­sam­göngur á landi að þessum kröfum, ferju­sigl­ingar séu meiri fram­tíð­ar­músík en mik­il­vægur og raun­hæfur mögu­leiki þó.

„Við eigum gamla mæl­ingu, frá árinu 2017, og þá var það eitt­hvað um 30 pró­sent íbúa Akraness sem sóttu atvinnu eða nám á höf­uð­borg­ar­svæð­inu dag­lega. Við eigum ekki nýrri könnun en sjálfum fannst mér, meðan ég keyrði ennþá dag­lega á milli, þá fannst mér sem traffíkin hefði minnkað eftir Covid. Við verðum líka vör við það, það er meira um heima­vinnu og slíkt. Atvinnu­sókn hefur hins vegar ekki síður auk­ist frá höf­uð­borg­ar­svæð­inu og upp á Akranes, það er eig­in­lega stóra breyt­ingin. Til að mynda flytja stóru bygg­inga­verk­taka­fyr­ir­tækin, sem eru farin að byggja uppi á Akranesi í vax­andi mæli, mik­inn mann­skap á milli,“ segir Haraldur enn fremur.

Vilja bæta það sem er fyrir

Í umsögn­inni segir þá einnig að Akra­nes­kaup­staður „leggur áherslu á að almenn­ings­sam­göngur verði raun­hæfur val­kostur“. Spurður hvort að með þessu orða­lagi sé sveit­ar­fé­lagið þeirrar skoð­unar að almenn­ings­sam­göngur til Akraness séu ekki raun­hæfur val­kostur eins og stendur svarar Haraldur:

„Við fórum illa út úr gjald­skrár­breyt­ingum í fyrra og án þess að eiga tölur um það þá segir mér svo hugur að við höfum gefið eftir í far­þega­fjölda. Það var furðu­legur gjörn­ingur hvað legg­ur­inn Akranes til Reykja­víkur hækk­aði mikið í verði. Svo höfum við verið að glíma við að fá vagn­inn neðar í borg­ina, svo fólk geti kom­ist á Háskól­ann og mið­borg­ina. Það þarf að skipta svo ofar­lega í borg­inni og þess vegna er til­greindur þessi punktur að almenn­ings­sam­göngur frá Akranesi falli vel að öðrum sam­göngum innan borg­ar­innar. Við erum eig­in­lega meira upp­tekin af honum heldur en keyrsl­unni inn í borg­ina og erum í ágætu sam­tali við Vega­gerð­ina um það. Þar fyrir utan höfum við verið að þrýsta á að fá grænorku vagna á þennan legg og mér skilst að það verði skil­yrði í næsta útboði.“

Allar umbætur á almenn­ings­sam­göngum milli Akraness og Reykja­víkur eru því mik­il­vægar fyrir íbúa á báðum stöðum, en hanga líka saman við ferða­þjón­ust­una, sem Haraldur von­ast til að verði vaxt­ar­broddur á næstu miss­erum og árum á Akranesi.

„Já, það er mjög stór hópur ferða­manna sem í raun er bara gang­andi í mið­borg Reykja­víkur og hefur ekki annan val­kost en að grípa svona ferju eða stræt­is­vagn. Ef við værum með ferju sem tæki 30 mín­útur eða stræt­is­vagn sem tæki 45 mín­útur í förum á milli þá er þetta í raun og ein og sama mið­borgin, það er svo stutt á milli. Sem ein­hvers konar hluta af almenn­ings­sam­göngu­kerf­inu á suð­vest­ur­horn­inu, þá sjáum við ferju alveg eins og vagn sem hluta af því.“