Þessi grein birtist fyrir rúmlega 10 mánuðum.

Tilkynna „óviðunandi og ámælisverða“ framkomu yfirlögregluþjóns til eftirlitsnefndar

Dýra­vernd­ar­sam­tök sem stóðu að gerð heim­ild­ar­mynd­ar um blóð­mera­hald á Ís­landi hafa sent nefnd um eft­ir­lit með störf­um lög­reglu til­kynn­ingu vegna um­mæla yf­ir­lög­reglu­þjóns um þau í fjöl­miðl­um og að­drag­anda ákvörð­un­ar um að hætta rann­sókn máls­ins.

Tilkynna „óviðunandi og ámælisverða“ framkomu yfirlögregluþjóns til eftirlitsnefndar
Rannsókn hætt Lögreglan á Suðurlandi felldi snemma árs niður rannsókn á grimmilegri meðferð á fylfullum hryssum sem afhjúpuð var í heimildarmynd þýskra og svissneskra dýraverndunarsamtaka. Mynd: Heimildin / Davíð Þór

Tvenn erlend dýraverndarsamtök telja starfshætti lögreglu við ákvörðun um að hætta rannsókn á illri meðferð fylfullra mera við blóðtöku sem og framkomu yfirlögregluþjóns í sinn garð ámælisverða og hafa tilkynnt málið til nefndar um eftirlit með störfum lögreglu. Lögreglan á Suðurlandi hefur haldið því fram í fjölmiðlum að samtökin hafa neitað að afhenda gögn, þrátt fyrir ítrekaðar beiðnir, og því hafi rannsókn verið hætt. Þessu hafna samtökin alfarið líkt og fjallað var um í Heimildinni í júní.

Lögmannsstofan Réttur sendi tilkynninguna fyrir hönd samtakanna í gær.

Forsaga málsins er sú að svissnesku dýraverndunarsamtökin Tierschutzbund Zurich (TSB) og þýsku samtökin Animal Welfare Foundation (AWF) gáfu út heimildarmynd í lok nóvember árið 2021 um blóðmerahald á Íslandi. Myndin vakti mikla athygli og hörð viðbrögð en í henni sást grimmileg meðferð á hryssum sem nýttar eru til að afla blóðs fyrir fyrirtækið Ísteka. Blóðmerahald er ekki stundað víða um heim, aðallega í nokkrum Suður-Ameríkuríkjum utan Íslands. Í blóði fylfullra mera er meðgönguhormón sem nýtt er til framleiðslu á frjósemislyfjum. Lyfin eru gefin öðrum búfénaði í haldi manna, m.a. svínum og nautgripum, aðallega í Evrópu.

Aðeins örfáum dögum eftir að heimildarmyndin var birt ákvað Matvælastofnun að hefja rannsókn á aðbúnaði og meðferð blóðmera á Íslandi. Var samtökunum tilkynnt um þetta bréfleiðis og óskað eftir að þau tilgreindu býlin sem um ræddi, að gefnar væru upp dagsetningar upptakanna og að MAST fengi afhent óklippt myndefni sem tekið var upp á býlunum.

Samtökin svörðu því til að í ljósi þess hve persónugreinanlegt myndefnið væri treystu þau sér ekki til að afhenda það. Hins vegar lýstu þau sig reiðubúin að afhenda það lögreglu ef hafin yrði rannsókn á málinu. Þessi samskipti við MAST eru meðal þeirra fjölmörgu gagna sem Réttur hefur sent eftirlitsnefndinni.

Höfðu frumkvæði að samskiptum við lögreglu

Í lok janúar í fyrra, um tveimur mánuðum eftir birtingu heimildarmyndarinnar, settu samtökin sig í samband við embætti lögreglustjórans á Suðurlandi til að upplýsa um gögnin sem þau hefðu undir höndum og til að sýna samstarfsvilja. Þau útskýrðu sömuleiðis það sem þau töldu skyldu sína; að gæta að persónuvernd. Samtökin ítrekuðu hins vegar að þau væru viljug til að afhenda hið upprunalega myndefni.

Um tveimur mánuðum síðar barst samtökunum bréf frá lögreglunni þar sem upplýst var að rannsókn á málinu væri hafin og óskað eftir öllum upprunalegum gögnum og upplýsingum sem samtökin byggju yfir.

Í fjötrumFylfull hryssa bundin upp, líkt og það kallast, á blóðtökubás á býli á Suðurlandi. Í heimildarmyndinni mátti sjá fólk sem hafði umsjón með blóðtökunni slá fast og ítrekað til meranna sem augljóslega voru skelfingu lostnar.

Í kjölfarið segjast samtökin hafa byrjað að safna saman því efni sem þau áttu og koma á form sem hægt væri að afhenda lögreglunni. Í þeirri vinnu, segja samtökin í tilkynningu sinni til eftirlitsnefndarinnar, fólst m.a. að tryggja að afhendingin færi eftir laganna leiðum og kom lögmaður þýsku samtakanna að málum.

Þessi sami lögmaður upplýsti í kjölfarið lögregluna um að til að tryggja bæði persónuverndarsjónarmið og sönnunargildi gagnanna fyrir dómi væri að hans mati réttast að setja fram beiðni um réttaraðstoð til þýskra yfirvalda. Lögmaðurinn gaf íslensku lögreglunni einnig leiðbeiningar um hvaða þýsku kollegar þeirra gætu tekið við slíkri beiðni og svo hægt væri að afhenda myndefnið.

Og svo liðu margir mánuðir

Tæpt ár leið hins vegar áður en samtökin heyrðu aftur frá embætti lögreglustjórans á Suðurlandi er aðstoðarsaksóknari þess lýsti því í tölvupósti 25. janúar í ár að verið væri að vinna að réttarbeiðni og óskaði leiðsagnar samtakanna í þeim efnum.

Allt kom fyrir ekkiYfirlögregluþjónninn fór með rangt mál í fjölmiðlum um málið að sögn dýraverndunarsamtakanna.

Í sumar kom fram í fjölmiðlum að lögreglurannsókn á meðferðinni á hryssunum sem afhjúpuð var í heimildarmyndinni hafi verið felld niður strax í janúar, nánar tiltekið þann 26. þess mánaðar – aðeins degi eftir að saksóknari embættisins óskaði leiðsagnar samtakanna.

„Málinu var vísað frá vegna skorts á gögnum. Það var fellt niður í lok janúar á þessu ári. Við vorum með það í ár í skoðun og það fengust ekki gögn þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir.“
Sveinn Kristján Rúnarsson,
yfirlögregluþjónn í samtali við mbl.is

Í frétt mbl.is þann 28. júní sagði að rannsóknin hefði verið felld niður vegna skorts á sönnunargögnum erlendis frá og að lögreglan hefði reynt „ítrekað að komast yfir frekari gögn frá dýraverndunarsamtökunum sem uppljóstruðu málinu en allt kom fyrir ekki [...] samtökin hafa skýlt sér á bak við þýsk lög sem krefji þau ekki til þess að afhenda frekari gögn,“ sagði m.a. í frétt mbl.is.

Þar var svo haft eftir Sveini Kristjáni Rúnarssyni, yfirlögregluþjóni hjá lögreglunni á Suðurlandi: „Málinu var vísað frá vegna skorts á gögnum. Það var fellt niður í lok janúar á þessu ári. Við vorum með það í ár í skoðun og það fengust ekki gögn þrátt fyrir ítrekaðar tilraunir.“

„Og aldrei kom neitt“

Í byrjun júlí birti Heimildin frétt þar sem Sveinn Kristján var spurður út í störf embættisins við rannsókn málsins og hélt hann því fram að „margbúið“ hefði verið að biðja um gögnin „og aldrei kom neitt“. Hann sagðist hins vegar þurfa að glöggva sig betur á því hvort réttarbeiðnin hefði verið send.

Í tilkynningu Réttar til nefndar um eftirlit með störfum lögreglu kemur fram að þýsk lögregluyfirvöld hafi staðfest með tölvupósti um miðjan júlí að engin beiðni um gagnkvæma réttaraðstoð hafi borist frá Íslandi. Þá sé saksóknara í Freiburg í Þýskalandi ekki heldur kunnugt um að slík beiðni hafi borist.

Dýraverndunarsamtökin gera alvarlegar athugasemdir við þessa atburðarás. Í fyrsta lagi telja þau niðurfellingu rannsóknarinnar með engu móti réttlætanlega og taka verði til athugunar hvers vegna lögreglan hafi ekki sinnt störfum sínum líkt og henni beri að gera. Þá sé framganga yfirlögregluþjónsins í fjölmiðlum vegna málsins „með öllu óásættanleg, á skjön við siðareglur, í ósamræmi við sannleikann og gögn málsins“. Því verði nefndin að taka störf lögreglunnar til athugunar.

Samtökin telja þá atburðarás sem leiddi til niðurfellingar rannsóknarinnar starfsaðferð sem standist „enga skoðun“ og gefi tilefni til skoðunar með tilliti til lögreglulaga. Áhyggjuefni sé að embætti lögreglustjórans á Suðurlandi „virðist ekki vera í stakk búið til að fylgja eftir og klára upplýsingaöflun við rannsókn máls um refsiverða háttsemi, sem hafi tengsl út fyrir landsteinana“.

Samkvæmt upplýsingum yfirlögregluþjónsins hafi aðeins liðið einn dagur frá því að óskað var leiðbeininga um þýsk lög frá embættinu og að ákveðið var að fella málið niður. Því sé ljóst að ekki var beðið eftir svörum frá samtökunum áður en sú ákvörðun var tekin. „Því liggur fyrir að þrátt fyrir skýrar vísbendingar um að lögbrot og ill meðferð dýra ætti sér stað, gögn hafi verið til um þá meðferð, og líkur væru á áframhaldandi brotum í ljósi þess að blóðmerahald er enn stundað, hafi embættið hætt rannsókn,“ segir í tilkynningunni til nefndarinnar.

Nýverið greindi Heimildin m.a. frá að minnsta kosti átta fylfullar hryssur hefðu drepist í tengslum við blóðtöku hér á landi í fyrra. Einhverjum þeirra blæddi út.

Rýrir trúverðugleika

Dýraverndunarsamtökin telja framkomu yfirlögregluþjónsins „óviðunandi og ámælisverða“. Fullyrðingar hans í fjölmiðlum í sumar séu ekki í samræmi við gögn málsins eða samskipti embættisins við samtökin og séu ósönn. Slíkt sé skaðlegt fyrir umræðu um málið auk þess sem það rýri trúverðugleika samtakanna og valdi þeim orðsporshnekki. Það sama megi segja um trúverðugleika lögreglunnar sjálfrar.

Samtökin hafi verið sökuð um skort á samstarfsvilja og að hafa haldið eftir gögnum þegar þau hafi þvert á móti haft frumkvæði að samskiptum við lögregluna og leiðbeint um hvernig tryggja mætti að gögnin stæðust skoðun dómara. „Eru slíkar aðdróttanir alvarlegar.“

Kjósa
25
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (3)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Sigmundur Guðmundsson skrifaði
    Enn eitt dæmi þess að íslensk stjórnsýsla er í molum.
    1
  • sigursteinn Tómasson skrifaði
    greinilegt ad einhverjir thurfa hysja sýna brók vandlega , audvitad verdur rannsaka thetta ,thegar yfirvaldid lætur hreinlega lýgi og annad óvandad efni fram án rökstudnings eda skýringa, sem sagt hrútaskýring af verstur sort.
    2
  • Árni Guðnýar skrifaði
    Takk fyrir að standa með dýravermd og gegn þöggun.
    3
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Aníta var send heim með dóttur sína og „ekki einu sinni hálfum sólarhringi seinna er Winter farin“
3
Fréttir

Aníta var send heim með dótt­ur sína og „ekki einu sinni hálf­um sól­ar­hringi seinna er Win­ter far­in“

Aníta Björt Berkeley deil­ir frá­sögn sinni af með­ferð heil­brigðis­kerf­is­ins á veikri dótt­ur sinni, Win­ter. Win­ter dó í nóv­em­ber á síð­asta ári, tæp­lega sjö vikna göm­ul. Aníta seg­ist hafa þurft að berj­ast fyr­ir rann­sókn­um á dótt­ur sinni og að henni hafi ver­ið mætt með ásök­un­um af hálfu lækna og hjúkr­un­ar­fræð­inga. Dótt­ir henn­ar var út­skrif­uð af spít­al­an­um þrátt fyr­ir mót­bár­ur Anítu og tæp­lega hálf­um sól­ar­hring síð­ar lést hún.
SFS gagnrýnir breytingu á gjafakvóta í laxeldi og talar um hann eins og eign
8
FréttirLaxeldi

SFS gagn­rýn­ir breyt­ingu á gjafa­kvóta í lax­eldi og tal­ar um hann eins og eign

Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi hafa skil­að gagn­rýnni um­sögn um laga­frum­varp mat­væla­ráð­herra um lagar­eldi. Einn af rauðu þráð­un­um hjá SFS er að rekstr­ar­leyf­in í grein­inni séu eign lax­eld­is­fyr­ir­tækj­anna og að ef breyta eigi hug­mynd­inni um ótíma­bund­in leyfi í frum­varp­inu þurfi að draga úr og milda margt ann­að í því.
Erlendar veðmálasíður herja á íslensk börn og ungmenni
10
Fréttir

Er­lend­ar veð­mála­síð­ur herja á ís­lensk börn og ung­menni

Er­lend veð­mála­fyr­ir­tæki hafa á und­an­förn­um ár­um ver­ið í mik­illi sókn á ís­lensk­um spila­mark­aði. Aug­lýs­ing­ar frá fyr­ir­tækj­un­um má sjá víða á sam­fé­lags­miðl­um og öðr­um vef­síð­um. Lít­ið sem ekk­ert eft­ir­lit er haft með tengsl­um slíkra aug­lýs­inga og auk­inni spila­mennsku með­al ung­menna hér á landi. Ís­lensk stjórn­völd virð­ast vera mátt­laus gagn­vart þró­un­inni en starf­sem­in fer fram hand­an lög­sögu þeirra.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
3
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.
Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
4
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Ójöfnuður kemur okkur öllum við
7
Viðtal

Ójöfn­uð­ur kem­ur okk­ur öll­um við

Alma Möller land­lækn­ir seg­ir að stjórn­völd og sam­fé­lag­ið allt þurfi að horf­ast í augu við að hér ríki ójöfn­uð­ur í heilsu. Rann­sókn­ir sýna að lífs­gæði og lífs­lík­ur þeirra sem búa við efna­hags­leg­an skort eru minni en þeirra sem ná vel end­um sam­an. Alma seg­ir mik­il­væg­ast að hlúa að börn­um sem al­ist upp í fá­tækt. „Því ef fólk fær vont start í líf­inu þá á það sér kannski ekki við­reisn­ar von.“
Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun
8
AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráð­herr­um ít­rek­að bent á að gjöf Har­ald­ar stæð­ist ekki skoð­un

Upp­lýs­ing­ar úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu styðja ekki þá full­yrð­ingu Bjarna Bene­dikts­son­ar að ráðu­neyt­ið teldi rík­is­lög­reglu­stjóra hafa haft heim­ild til „út­færslu samn­inga“ sem sagð­ir eru gjafa­gjörn­ing­ar. Í ráðu­neyt­inu voru þvert á móti veru­leg­ar efa­semd­ir um að sam­komu­lag­ið stæð­ist. Ráðu­neyt­is­stjóri í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og lög­reglu­stjór­ar töldu rétt að skoða hvort Har­ald­ur hefði brot­ið lög.
Grátrana sást á Vestfjörðum
9
Fréttir

Grátr­ana sást á Vest­fjörð­um

Grátr­ana sást á túni vest­ur í Djúpi á Vest­fjörð­um. Um er ræða sjald­séð­an flæk­ings­fugl og þyk­ir það tíðund­um sæta að hann hafi sést á þess­um slóð­um en hing­að til hafa þeir að­eins fund­ist á Aust­ur­landi og á Norð-Aust­ur­landi. Fugl­inn varð á vegi hjón­anna Kristjáns Sig­ur­jóns­son­ar og Áslaug­ar Ótt­ars­dótt­ur sem náðu af smella af nokkr­um mynd­um af trön­unni áð­ur en hún flaug á brott.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
10
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár

Loka auglýsingu