Maðurinn með götótta gítargarminn

Þegar Willie Nelson birt­ist á svið­inu með gít­ar­inn munu ókunn­ugir vart geta ímyndað sér að hægt sé að ná ein­hverjum tóni úr þessum gít­ar­g­armi. Götóttur, risp­aður og útkrot­aður. Þeir sem til þekkja vita betur.  Snemma árs 1969 gaf hljóð­færa­fram­leið­and­inn Baldwin Willie Nelson magn­ara og gítar með Pris­matone pickup. Balwin fyr­ir­tækið, sem var stofnað árið 1857, var einkum þekkt fyrir smíði á píanóum og org­elum var á þessum árum að reyna hasla sér völl sem gít­ar­fram­leið­andi.

Baldwin hafði fengið verk­fræð­ing­inn Robert C. Sherer til að hanna pickup (hér vantar íslenskt orð) sem sér­stak­lega væri ætl­aður fyrir nælon­strengi. Willie Nelson hafði ein­ungis átt þennan gítar í nokkra mán­uði þegar hann skemmd­ist. Shot Jackson, þekktur hljóð­færa­sali, með smiði á sínum snærum, sagði gít­ar­inn svo illa far­inn að ekki yrði hægt að gera við hann. Hann ráð­lagði Willie að kaupa Martin N-20 klass­ískan gítar og að ósk Willie var Pris­maton picuppinn settur í nýja gít­ar­inn. Willie gaf honum nafnið Trigger og sagði aðspurður að hann hefði nefnt í höf­uðið á hesti Roy Rogers. Þennan gítar hefur Willie notað æ síðan.

Fjöl­margir tón­list­ar­menn hafa gegnum árin ritað nöfn sín á gít­ar­inn, fyrstur til þess var Leon Russell (1942- 2016) en hann og Willie voru góðir vinir. 

Trigger bjargað úr eldinum

Á Þor­láks­messu árið 1969, sama árið og Wille Nelson eign­að­ist Trigger, kom upp eldur í húsi hans í smá­bænum Ridgetop í Tennessee, skammt frá Nas­hville. Þegar Willie kom heim stóð húsið í björtu báli en Willie óð inn í eld­inn og kom til baka með gít­ar­inn Trigger, sem ekki hafði hafði haft gott af hit­anum, og hálft kiló af mari­júana. „Ég ætl­aði ekki að láta lögg­una nappa mig fyrir hamp­inn og Trigger bjarg­aði ég af aug­ljósum ástæðum.“

Meðal þess sem eyði­lagð­ist í brun­anum voru tugir seg­ul­banda, sem lögum sem ýmist voru hálf- eða full­kláruð. „Maður getur alltaf skrifað ný lög, en það er bara einn Trigger“ sagði hann þegar spurt var hvort ekki hefði verið nær að bjarga seg­ul­bönd­unum en gít­arnum. 

Í tónlistinni frá unga aldri

Willie Nelson fædd­ist í þorp­inu Abbott í Texas 29. apríl 1933. Fæð­ing­ar­dag­ur­inn er þó í opin­berum gögnum sagður 30. apríl en þetta mis­ræmi stafar að lík­indum af því að fæð­ingin var ekki til­kynnt og skráð fyrr en dag­inn eftir að dreng­ur­inn kom í heim­inn. Willie ólst upp hjá föð­ur­for­eldrum sínum ásamt Bobbie systur sinni, sem var tveimur árum eldri, for­eldr­arnir skilu þau eftir hjá ömmu og afa og fóru hvort í sína átt­ina. Föð­ur­for­eldr­arnir voru músikalskir og snemma kom í ljós að þau Willie og Bobbie höfðu erft tón­list­ar­gáf­urnar.

Þegar Willie var sex ára gáfu afinn og amman honum gítar og kenndu honum nokkur grip, og jafn­framt kenndu þau Bobbie á píanó. Afinn og amman voru trúuð og Willie hefur alla ævi verið mjög trú­aður. Þau systk­inin sungu saman í kirkjukórnum í þorp­inu og Willie spil­aði á gít­ar­inn. Willie samdi fyrsta lagið þegar hann var sjö ára gam­all og níu ára gam­all spil­aði hann í hljóm­sveit. Afinn og amman unnu við bómull­ar­tínslu á sumrin, eins og flestir þorps­búar í Abbott, Willie leidd­ist bómull­ar­tínslan en afl­aði tekna með söng þar sem slíkt bauðst. Þrettán ára var hann far­inn að spila og syngja á knæpum á svæð­inu og hélt því áfram þangað til hann útskrif­að­ist úr Abbott High School, sautján ára gam­all. Hann var í körfu­boltaliði skól­ans og einnig í fót­boltaliði (american football) skól­ans. Meðfram þessu söng hann og spil­aði í hljóm­sveit­inni The Texans.

Flugher, landbúnaðarfræði og fyrsta upptakan

Árið 1950, að loknu mennta­skóla­prófi, fór Willie í flug­her­inn. Eftir nokkra mán­uði kom í ljós að hann var bak­veikur og eftir tæp tvö ár var endi bund­inn á her­mennsk­una. Árið 1954 hóf Willie nám í land­bún­að­ar­fræðum við Baylor háskól­ann í Waco í Texas. Hann hætti í skól­anum árið 1956 til að ein­beita sér að tón­list­inni. Jafn­framt stund­aði hann ýmis konar vinnu því tón­listin gaf ekki mikið í aðra hönd. Hann fékk vinnu sem plötu­snúður hjá útvarps­stöð­inni KBOP í Ple­a­santon í Texas.

Þarna, árið 1955, hljóð­rit­aði Willie í fyrsta sinn lög eftir sjálfan sig „The storm has just begun“ og „When I´ve sung my last hill­billy song. Fyrr­nefnda lagið samdi hann þegar hann var sjö ára og þessi tvö lög voru tekin upp á notuð seg­ul­bönd. Upp­tök­urnar sendi hann til SARG útgáfu­fyr­ir­tæk­is­ins sem hafn­aði þeim.

Fyrstu hljóm­plöt­una gerði Willie Nelson árið 1956, hún vakti litla athygli og Willie ákvað nokkru síðar að snúa baki við tón­list­inni og sneri sér aftur að sölu­mennsk­unni, seldi meðal ann­ars ryksugur og bibl­íur.

Nashville

Árið 1960 flutti Willie Nelson til Nas­hville Tennesse. Vinur hans hafði sagt honum að það væri „stað­ur­inn“. Þar gekk hann á milli útgef­enda sem sýndu honum lít­inn áhuga en Willie fram­fleytti sér með lausa­mennsku í tón­list­inni. Kvöld eitt hitti hann Hank Cochran, tón­list­ar­mann og laga­höf­und, sem vann fyrir útgáfu­fyr­ir­tækið Pamper Music. Hank hafði heyrt og séð Willie spila og syngja nokkrum dögum fyrr á skemmti­stað í Nas­hville og nú vant­aði skyndi­lega bassa­leik­ara í hljóm­sveit Ray Price, sem var annar eig­enda Pamper Music. 

Willie Nelson kunni ekk­ert að leika á basa en tók samt starfið að sér. Þótt hann hafi ekki ennþá náð að slá í gegn sem flytj­andi voru ýmsir þekktir tón­list­ar­menn búnir að upp­götva lög hans. Maður að nafni Charlie Dick heyrði eitt kvöldið, á bar í Nas­hville lag eftir Willie Nelson og fékk hann til að spila fyrir sig prufu­upp­töku af lag­inu. Í fram­hald­inu bauð Charlie Dick Willie að koma með sér heim og leyfa eig­in­konu sinni að heyra lagið, hún væri söng­kona. Það var komið fram á nótt þegar þeir komu heim til Charlie Dick og Willie leist ekki á blik­una. Eig­in­kona Charlie Dick reynd­ist vera Patsy Cline, hún ákvað að hljóð­rita lagið, sem heitir „Crazy“ sem kom út á plötu árið 1961. Patsy Cline var þá  orðin þekkt söng­kona og lagið „Crazy flaug upp vin­sælda­listana og er sagt vera það lag sem oft­ast hefur verið leikið í glymskröttum (juke­box) í öllum heim­inum.

RCA Victor

Haustið 1964 samdi Willie Nelson, fyrir til­stilli gít­ar­leik­ar­ans Chet Atkins, við útgáfu­fyr­ir­tækið RCA Victor. Vorið 1965 kom út fyrsta plata hans hjá RCA Victor „Country Willie – His own songs.

Á RCA Victor árunum gekk á ýmsu en uppúr sam­vinn­unni slitn­aði árið 1972, vegna deilna. Willie Nelson ákvað að hætta í tón­list­inni, þá ákvörðun dró hann þó fljót­lega til baka.

Bandera, Austin og frægðin

Eftir hús­brun­ann í Ridgetop, sem áður var á minnst keypti Willie Nelson búgarð í skammt frá Austin í Texas en flutti síðan á annan búgarð á sama svæði. Segja má að frægð­ar­sól hans hafi fyrir alvöru risið á árunum eftir 1970, þegar hann var fluttur á Austin svæðið. Þá stofn­aði hann hljóm­sveit­ina „The Family“, þar voru ýmsir sem höfðu unnið með Willie áður en einnig nýtt fólk. Bobbie, systir Willie, gekk til liðs við þessa sveit og starf­aði með henni til dauða­dags 2022. Um svipað leyti og Willie flutti til Austin voru þar fyrir nokkrir tón­list­ar­menn (og þeim átti eftir að fjölga) sem sömdu og fluttu sveita­tón­list sem var hrárri og óheflaðri en sú sem kennd var við Nas­hville. Willie var um tíu ára skeið félagi í hljóm­sveit­inni „The Highwaymen“

ásamt Johnny Cash, Waylon Jennings og Kris Kristoffer­son. Þessi „súpergrúppa“, sem starf­aði óreglu­lega, gerði þrjár plötur.

Tónlistar- og söngstíllinn

Þótt Willie Nelson sé fyrst og fremst maður sveita­tón­list­ar­innar er tón­listin blanda úr ýmsum áttum, rokk, þjóð­lagatón­list, djass og rokk. Nefmælt og  iðu­lega titr­andi röddin er líka auð­þekkt. Annað sem ein­kennir flutn­ing­inn er að Willie syngur ekki á takt­inum, oft­ast aðeins á eftir, sem gerir þeim sem með honum spila erfitt fyrir.

Skatturinn og skuldirnar

Árið 1990 voru nær allar eignir Willie Nelson gerðar upp­tækar af skatt­inum. Í ljós hafði komið að end­ur­skoð­andi Willie hafði ekki staðið skil á skatt­greiðslum sem náum tugum millj­óna doll­ara. Willie gat ekki borgað og því voru eign­irnar kyrr­settar. Þótt þetta væri mikið högg hafði Willie mestar áhyggjur af gít­arnum Trigger og til að koma í veg fyrir að skatt­ur­inn kæm­ist með putt­ana í hann fékk Willie dóttur sína til að fela Trigger og hann var svo í geymslu til árs­ins 1993 en þá hafði Willie tek­ist að greiða alla skatta­skuld­ina og fá eigur sínar til baka.

Hefur komið víða við

Í stuttum pistli er ekki hægt að gera grein fyrir öllu því sem Willie Nelson hefur tekið sér fyrir hendur. Hann hefur gefið út um 100 hljóm­plötur, komið fram í að minnsta kosti 30 kvik­myndum og skrifað all­nokkrar bækur. Hann hefur sömu­leiðis starfað að ýmsum bar­áttu­málum, var meðal ann­ars einn stofn­enda FarmAid tón­leik­anna sem haldnir hafa verið nær árlega frá árinu 1986. Allur hagn­aður af tón­leik­unum rennur til bænda og ætlað að sjá til þess að bú þeirra og bústofn falli ekki í hendur banka og stór­eigna­manna. 

Willie Nelson sem nú stendur á níræðu hefur lengi barist fyrir lög­leið­ingu mari­júana og margoft verið hand­tek­inn með slíkt efni í fórum sínum. Hann segir að hamp­ur­inn hafi bjargað lífi sínu en hætti þegar hann var 35 ára að reykja Chesterfield sígar­ettur og drekka viskí.

Í við­tali við tón­list­ar­tíma­ritið Rolling Stone fyrir tveimur árum sagði hann þegar talið barst að notkun hans á mari­júana „ef ég hefði haldið áfram að reykja sígar­ettur og drekka eins og ég gerði á fer­tugs­aldr­inum hefði ég ekki orðið nema 85 ára.“