Ex er annar hluti þrí­leiks­ins sem nefn­ist ein­fald­lega Mayen­burg­þrí­leik­ur­inn eftir höf­und­inum, Mariusi von Meyen­burg, sem tal­inn er ein skærasta stjarnan á leik­hús­himni Evrópu um þessar mundir. Nokkur verka hans hafa ratað á íslensk leik­svið og notið þónokk­urra vin­sælda.

Marius von Mayen­burg er höf­undur Ex sem er flug­beitt sál­fræði­drama og annað verkið í spunku­nýjum þrí­leik.

Mynd: Þjóð­leik­húsið

Líkt og Ellen B., sem er fyrsta verkið í þrí­leiknum, er um að ræða kamm­er­verk með þremur leik­urum og not­ast er við sömu leik­mynd, upp­hækkun á meg­in­svæði stóra leik­sviðs Þjóð­leik­húss­ins með ljós­fern­ingi yfir hvítum tungu­sófa. Leik­munir ein­skorð­ast við vín­flöskur, glös og tusku­dúkku, rétt eins og í Ellen B., en ósagt skal hvort hugsun liggi þar að baki – nema tusku­dúkkur geta verið býsna sterk tákn um barnið sem leitar sér hugg­unar og það er að finna hér í hinni sjar­mer­andi Betu, sem leikin er af Sesselju Katrínu Árna­dóttur. Hún birt­ist af og til á sviðinnu líkt og áminn­ing um það sem verður útundan og van­rækt þegar for­eldr­arnir – hér Sylvia, leikin af Nínu Dögg Fil­ipp­us­dóttur og Daniel, leik­inn af Gísla Erni Garð­ars­syni – geta ekki sæst við for­tíð sína.

Fortíðin birt­ist í mynd Fransisku. Hún er leikin af Kristínu Þóru Har­alds­dóttur, hún og Daniel voru par endur fyrir löngu og þegar hún birt­ist alls­endis óvænt og telur sig ekki hafa í nein önnur hús að venda eftir að hún skildi við mann sinn er búið að henda púðri á eld sem kveiktur er í fyrsta atriði leiks­ins. Það er óborg­an­legt atriði þar sem þau Nína Dögg og Gísli Örn fara á kostum í passív-agressívu sam­tali þar sem ásak­anir og afsak­anir ganga á víxl og ekki annað að heyra en að áhorf­endur könn­uð­ust við sam­tals­tón­inn. Greini­legt að Marius von Meyen­burg hittir hér á sam­ræðu­tón sem ein­kennir sam­bönd nútíma­manna og þau Nína Dögg og Gísli Örn fanga þann tón óað­finn­an­lega og skila sál­ar­á­standi þess­ara vonsviknu hjóna af slíkri fimi að unun er á að horfa.

Og birt­ist þá orm­ur­inn í paradís­inni og biður um húsa­skjól og það er full­ljóst að hún er eng­inn aufúsu­gestur. Nú fer af stað upp­gjör sem getur varla endað nema með skelf­ingu, en hér skal ekki sagt í hverju sú skelf­ing felst – það er ein­fald­lega óhætt að mæla með því að hver og einn sjái sjálfur það leik­hús­lega mátt­ar­verk sem boðið er upp á í Þjóð­leik­hús­inu.

Samtölin eru lipur og text­inn lætur vel í munni; hér hefur leik­stjóra tek­ist það sem tókst ekki full­kom­lega í fyrsta þrí­leiknum, Ellen B., sem er að láta sýn­ing­una hæfa svið­inu. Nú er flek­inn nýttur á þann hátt sem þjónar sög­unni, ljósa­fern­ing­ur­inn sömu­leiðis. Þá er tón­list Gísla Galdurs og hljóð­mynd hans og Arons Þórs Arn­ar­sonar afskap­lega gríp­andi og styður við þá dramat­ísku spennu sem smám saman magn­ast. Svipað má segja um lýs­ingu Björns Berg­steins sem notar ljósa­fern­ing­inn yfir svið­inu til að magna hug­hrif og þoka sög­unni áleiðis.

En umfram allt eru það þau Nína Dögg, Gísli Örn og Kristín Þóra sem vinna leik­sigur og fullt erindi að drífa sig í leik­hús til að sjá fram­úr­skar­andi leik. Þau bók­staf­lega dansa á barmi örvænt­ingar og leikur þeirra heldur áhorf­anda föngnum frá upp­hafi til enda. Þau þrjú, ásamt höf­undi og leik­stjór­anum Benedict Andrews, skapa minn­is­stæða og fram­úr­skar­andi stund sem sýnir hvers leik­listin er megnug.