Allir tólf ráðherrar ríkisstjórnarinnar hafa nú tvo aðstoðarmenn hver, í kjölfar þess að Nanna Kristín Tryggvadóttir var ráðin aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar fjármála- og efnahagsráðherra, en tilkynnt var um ráðningu hennar í gær. 

Áður en til ráðningar Nönnu Kristínar kom hafði Bjarni um nokkurt skeið verið eini ráðherrann í ríkisstjórninni sem einungis hafði einn aðstoðarmann sér til halds og trausts, en ráðherrum hefur allt frá árinu 2011 verið heimilt að ráða tvo einstaklinga sér til aðstoðar.

Síðan þá hafa ráðherraembættin aldrei verið jafn mörg og þau eru nú, eða tólf talsins, og því ljóst að aðstoðarmenn ráðherra hafa aldrei verið fleiri en nú eða tuttugu og fjórir talsins. 

Til viðbótar við aðstoðarmenn ráðherra hefur ríkisstjórnin einnig heimild í lögum til að ráða sér þrjá aðstoðarmenn til viðbótar. Sú heimild er ekki að fullu nýtt, en ríkisstjórnin er í dag með tvo aðstoðarmenn. 

Dagný Jónsdóttir er aðstoðarmaður ríkisstjórnar um samhæfingu mála og Henný Hinz er aðstoðarmaður ríkisstjórnar á sviði vinnumarkaðs-, efnahags- og loftslagsmála. 

Rannsóknarnefnd taldi rétt að fjöldi aðstoðarmanna tæki mið af stærð ráðuneyta

Sem áður segir hefur heimild til þess að ráða tvo aðstoðarmenn á hvern ráðherra verið til staðar í lögum frá árinu 2011, er ný heildarlög um Stjórnarráð Ísland tóku gildi.

Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra í þáverandi ríkisstjórn Samfylkingar og Vinstri grænna, lagði fram lagafrumvarpið sem síðar var samþykkt með allmörgum breytingum.

Stjórn Jóhönnu og SteingrímsHér er ein útgáfa af ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur, en ráðherrar í henni voru tólf þegar mest lét en átta, eins og hér á myndinni, á seinni hluta kjörtímabilsins.

Mynd: Stjórnarráð Íslands

Í frumvarpi Jóhönnu var lagt upp með að ráðherrar gætu ráðið sér einn aðstoðarmann og einn ráðgjafa, en áður höfðu ráðherrar getað verið með einn pólitískan aðstoðarmann.

Með þessu var brugðist við tillögum rannsóknarnefndar Alþingis um bankahrunið, en nefndin taldi pólitíska stefnumótun inni í ráðuneytunum ekki nægilega burðuga. Á meðal tillagna sem nefndin setti fram var að við myndun ríkisstjórna yrði ákveðið hvort ráðherrar gætu ráðið sér einn eða tvo pólitíska aðstoðarmenn til að aðstoða sig við stefnumótun.

„Fjöldi aðstoðarmanna hvers ráðherra innan þessara marka verði samningsatriði milli stjórnarflokka en tæki mið af stærð og umfangi ráðuneytis,“ sagði í tillögu frá rannsóknarnefndinni um þetta efni.

Ákveðið að auka svigrúmið enn frekar

Við umfjöllun þáverandi allherjar- og menntamálanefndar þingsins, sem leidd var af þingmanninum Róbert Marshall, sem þá var í Samfylkingu, var þó talið brýnt að skapa enn meira svigrúm fyrir ráðherra til að ráða til sín pólitíska aðstoðarmenn.

„Að mati meiri hluta nefndarinnar eru þær tillögur sem settar eru fram í frumvarpinu um þetta efni, þar sem kveðið er á um heimild til að ráða einn aðstoðarmann og einn ráðgjafa í hvert ráðuneyti, ekki fullnægjandi m.a. þar sem ekki tekið tillit til þess að ráðuneytin eru mjög mismunandi að stærð og umfangi,“ sagði í nefndaráliti allsherjar- og menntamálanefndar, sem ákvað að rétt væri að veita ríkisstjórn hvers tíma heimild til að ráða þrjá aðstoðarmenn ofan á þá tvo sem hver ráðherra mætti ráða sér.

Aðstoðarmenn ráðherra taka sömu laun og skrifstofustjórar í ráðuneytum. Í upphafi árs 2021 voru laun þeirra hátt í 1,5 milljónir króna á mánuði.