Veltan á inn­lendum kortum Íslend­inga erlendis var 262,8 millj­arðar króna á árinu 2022. Á sama tíma var velta erlendra korta hér­lendis 248,3 millj­arðar króna. Það þýðir að Íslend­ingar, sem voru í heild 387.800 um síð­ustu ára­mót, eyddu 14,5 millj­örðum krónum meira í útlöndum á kortum sínum en þeir tæp­lega 1,7 millj­ónir erlendra ferða­manna sem komu til Íslands á því ári.

Þetta má lesa úr árlegri sam­an­tekt Rann­sókn­ar­set­urs versl­un­ar­innar á korta­veltu Íslend­inga. 

Korta­velta erlendra ferða­manna hér­lendis rúm­lega tvö­fald­að­ist milli ára í krónum talið og jókst um 90 pró­sent að raun­virði. Ferða­menn frá Banda­ríkj­unum eyddu mest allra ferða­manna á Íslandi á árinu 2022, en þeir voru ábyrgir fyrir 35 pró­sent af allri erlendri korta­veltu. Bretar komu þar á eftir með tæp­lega tíu pró­sent og ferða­menn frá Þýska­landi voru í þriðja sæti með um sjö pró­sent. Þetta er í beinu sam­ræmi við það að flestir ferða­menn komu frá þessum löndum, í þeirri röð sem þau röð­uðu sér í eyðslu­stig­anum. 

Hlutfall erlendrar korta­veltu af heild­ar­korta­veltu inn­an­lands í fyrra var 25,5 pró­sent. Það er mun lægra hlut­fall en var fyrir kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn, þegar hlut­fallið var 30 til 34 pró­sent. 

Gríðarleg aukning í netverslun

Alls voru brott­farir Íslend­inga frá Leifs­stöð 588.650 tals­ins á síð­asta ári, sem er aukn­ing um næstum 170 pró­sent frá árinu á undan og ekki langt frá þeim fjölda sem var árið 2019, síð­asta heila árinu áður en kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn skall á. Í krónum talið eyddu Íslend­ingar um 105 millj­örðum krónum meira með kortum sínum erlendis en þeir gerðu á árinu 2021, þegar ferða­tak­mark­anir vegna kór­ónu­veiru­far­ald­urs voru þó enn í gildi að hluta sem gerðu ferða­lög erlendis erf­ið­ari en í fyrra. Því jókst eyðsla Íslend­inga erlendis um 66 pró­sent milli 2021 og 2022. 

Alls eyddu Íslend­ingar 974 millj­örðum króna á kortum sínum inn­an­lands árið 2022. Í krónum talið var það aðeins meira en árið áður en þegar búið er að taka til­lit til verð­bólgu dróst sú neysla saman um 4,4 pró­sent. 

Þar er aðal­lega um sam­drátt í korta­veltu í verslun að ræða. Ásókn Íslend­inga í að kaupa sér hluti í gegnum verslun á net­inu jókst að sama skapi um fimm pró­sent að raun­virði og hefur alls auk­ist um 254 pró­sent á fjórum árum. Alls eyddu Íslend­ingar tæp­lega 42 millj­örðum króna af kortum sínum í að kaupa hluti á net­inu á síð­asta ári. 

Seðlabankastjóri tekur Tene fyrir

Ýmis ummæli Ásgeirs Jóns­sonar seðla­banka­stjóra um eyðslu og tíðar utan­lands­ferðir lands­manna á síð­ustu mán­uðum hafa vakið athygli. Þar hefur Ásgeir sér­stak­lega tekið fyrir ferðir til Tenerife, en þær hafa verið afar vin­sælar hjá Íslend­ingum. Vefurinn Túristi greindi til að mynda frá því í lok nóv­em­ber að á fyrstu tíu mán­uðum árs­ins 2021 hafi 61 þús­und far­þegar frá Íslandi lent á Tenerife, sem var aukn­ing um fimmt­ung frá sama tíma­bili árið 2019. 

Hugsi yfir neysluÁsgeir Jónsson seðla­banka­stjóri hefur ítrekað vísað til fjölda Tenerife-ferða lands­manna í opin­berri umræðu á síð­ustu mán­uðum.

Mynd: Heiða Helga­dóttir

Í ágúst sagði hann að helst „vildi Seðla­bank­inn að fólk hætti að eyða pen­ingum.“ Í októ­ber, þegar hann rök­studdi stýri­vaxta­hækkun upp í 5,75 pró­sent, sagði Ásgeir það ekki hafa komið á óvart að kröft­ugt við­bragð hefði komið í einka­neyslu í fyrra­sumar. Fólk hefði sparað pen­ing­ana sína í tvö ár á meðan að á kór­ónu­veiru­far­aldr­inum stóð og hafi lokst getað eytt þeim, meðal ann­ars í ferða­lög. „Það voru allir að taka myndir af tánum á sér á Tene eða eitt­hvað álíka í sól­baði.“

Þegar stýri­vext­irnir voru svo hækk­aðir upp í sex pró­sent í lok nóv­em­ber sagði Ásgeir að áfram­hald­andi vöxtur í einka­neyslu hefði komið Seðla­bank­anum á óvart og komið niður á gengi krón­unnar. „Þegar þjóðin er að fara á Tene, það kost­ar gjald­eyri.“ Seðla­bank­inn gæti ekki „fjár­magnað Tene-ferðir úr forð­anum.“ Ef við­skipta­halli yrði við­var­andi myndi Seðla­bank­inn því ekki halda uppi gengi krón­unnar með inn­gripum á gjald­eyr­is­markað heldur yrði hann að hækka stýri­vexti til að tak­marka neysl­una. 

Þessi orð hafa farið öfugt ofan í marga, meðal ann­ars Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­mann VR. Hann sagði í við­tali við Morg­un­út­varp Rásar 2 í des­em­ber að stýri­vaxta­hækk­anir Seðla­bank­ans á síð­ustu mán­uðum væru „að refsa stórum hópi fólks sem er ekki að fara til Tenerife og eyða um efni fram heldur er bara að reyna að kom­ast af milli mán­aða.“ Stýri­vaxta­hækk­an­irnar bíti hins vegar lítið á þeim tekju­hæstu sem mestu eyði.