Byggðakvóti fari þangað „sem veiðar og vinnsla eiga framtíð fyrir sér“

Í bráða­birgða­til­lögum starfs­hópa Auð­lind­ar­innar okkar er gert ráð fyrir að sér­tækum byggða­kvóta verði ráð­stafað til byggða „þar sem veiðar og vinnsla eiga fram­tíð fyrir sér“. Honum sé í dag „smurt of þunnt“ og nýta ætti hann til að efla byggðir þar sem veiðar og vinnsla eiga fram­tíð fyrir sér.

Nýta ætti þau tak­mörk­uðu gæði sem sér­tækur byggða­kvóti sé til að efla sjáv­ar­út­veg til lengri tíma en nýta fremur og efla önnur úrræði til að styrkja brot­hættar byggðir þar sem veiðar og vinnsla eigi ekki fram­tíð­ina fyrir sér. Í til­lög­unni er þá gert ráð fyrir að Byggða­stofnun verði falið að meta í hvaða byggðum veiðar og vinnsla eigi fram­tíð.

Starfs­hópar í verk­efn­inu Auð­lindin okkar hafa skilað bráða­birgða­til­lögum til mat­væla­ráðu­neyt­is­ins og kynnti Svandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra þær á fundi rík­is­stjórnar í morgun. Starfs­hóp­arnir, sem eru fjórir, eru hálfn­aðir og því metið svo að rétt sé að birta bráða­birgða­nið­ur­stöður þeirra. 

Í til­lög­un­unum er meðal ann­ars fjallað um kerfi fisk­veiði­stjórn­unar. Þar er til­greint að rétt sé að halda afla­marks­kerf­inu áfram, enda hafi það aukið hag­kvæmni og hag­sæld.

Þá er gert ráð fyrir, sam­kvæmt til­lög­unum, að almennur byggða­kvóti verði afnum­inn og honum verði þess í stað bætt við sér­tækan byggða­kvóta og/eða strand­veiðar. Á síð­asta fisk­veiði­ári var almennum byggða­kvóta úthlutað til 50 byggð­ar­laga í 29 sveit­ar­fé­lögum. Þar af fengu sextán byggð­ar­lög úthlutað lág­marks­út­hlutun, 15 þorskígildistonnum.

Hið sama á við um svo­kall­aðar skel- og rækju­bætur, og línuí­vilnun, til­lögur gera ráð fyrir að þau rétt­indi verði afnumin og þeim einnig bætt við sér­tæka byggða­kvóta eða strand­veiðar. Útdeil­ing þeirra sé ógagnsæ og með því að afnema þau verði fisk­veiði­kerfið ein­fald­ara.

Hvað varðar strand­veiði­kerfið kemur ekki afdrátt­ar­laust fram hvað starfs­hóp­arnir vilja að við það verði gert. Í til­lögu þar um segir ein­ungis að skerpa skuli og end­ur­skoða mark­mið strand­veiða. Þau mark­mið geti verið af ýmsum toga og eru nefnd dæmi þar um, til að mynda að mark­miðið geti verið kerfi sem veiti öllum aðgang, að það auki líf í höfnum eða það geti örvað atvinnu­starf­semi í sjáv­ar­byggðum.

Þá er, sem fyrr er sagt, gert ráð fyrir að sér­tækum byggða­kvóta verði úthlutað til færri byggða­laga og með það fyrir augum að sjáv­ar­út­vegur í við­kom­andi byggð­ar­lögum verði sjálf­bær í fram­tíð­inni. Þannig muni draga úr úthlutun ef vel gangi í sjáv­ar­út­vegi í byggða­lag­inu en hann hugs­an­lega auk­inn gangi verr.