Yfir 2.500 tonn af hval­kjöti var flutt frá Íslandi til Japans í síð­asta mán­uði. Þetta er fyrsti útflutn­ingur á hval­kjöti frá Íslandi frá árinu 2018 er um 1.500 tonn voru flutt til Japans. Eitt fyr­ir­tæki stundar hval­veiðar á Íslandi, Hvalur hf. Síðasta sumar gerði fyr­ir­tækið út tvö skip frá hval­stöð­inni í Hval­firði og voru 148 lang­reyðar veiddar. Hval­veiðar voru ekki stund­aðar þrjú ár þar á undan, þ.e. árin 2019-2021.

Upp­lýs­ing­arnar um útflutn­ing­inn fékk Heim­ildin hjá íslenskum toll­yf­ir­völdum eftir að hafa leitað til mat­væla­ráðu­neyt­is­ins sem hafði þær ekki. Ráðu­neytið gat þó sagt að hlut­verk þess þegar komi að útflutn­ingi hval­kjöts væri að gefa út vott­orð um að kjötið væri af þeim hvala­teg­undum sem heim­ilt er að veiða og veiddar eru sam­kvæmt til­hlýði­legum reglu­gerðum. Slíkt vott­orð var ekki gefið út árið 2022 en „mun verða gefið út í þessum mán­uði“, sagði í svari ráðu­neyt­is­ins við fyr­ir­spurn Heim­ild­ar­innar.

Útflutn­ingur er birtur á vef Hag­stof­unnar. Þar hafa nú verið birtar upp­lýs­ingar um fyrstu 11 mán­uði síð­asta árs. En það var í þeim tólfta, des­em­ber, sem hval­kjötið var flutt út til Japans.

„Samkvæmt birt­ing­ar­á­ætlun Hag­stof­unnar verða upp­lýs­ingar um inn- og útflutn­ing í des­em­ber 2022 birtar 31. jan­úar 2023,“ sagði í svari frá sér­fræð­ingi Skatts­ins, sem toll­ur­inn heyrir nú undir, við fyr­ir­spurn Heim­ild­ar­innar. „Áður en til birt­ingar hagtalna kemur fyrir des­em­ber 2022 geta toll­yf­ir­völd stað­fest að hval­kjöt var flutt frá land­inu í des­em­ber 2022. Útflutn­ing­ur­inn fór fram með skipi með skráð við­skipta­land Japan. Ekki eru veittar frek­ari upp­lýs­ingar um heiti eða skrán­ingu fars. Heild­ar­brúttó­þyngd hval­kjöts­ins var 2.738.421 kg. og nettó­þyngd 2.576.351 kg.“

Hvalur hf. fékk í byrjun júlí 2019 veiði­leyfi til fimm ára og hefur því leyfi til veiða á næsta ári. Kristján Loftsson, for­stjóri Hvals, sagð­ist í sam­tali við Morg­un­blaðið í haust ekki sjá því neitt til fyr­ir­stöðu að halda til veiða næsta sumar. Miðað við aðstæður nú væri það „sjálf­sagt mál“. 

Ráð­herr­annSvandís Svav­ars­dóttir er mat­væla­ráð­herra.

Mynd: Stundin / Davíð Þór

En það finnst ekki öllum „sjálf­sagt mál“ að halda hval­veiðum áfram. Svandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra sagði snemma á síð­asta ári að sýna þyrfti fram á að það væri „efna­hags­lega rétt­læt­an­legt“ að end­ur­nýja veiði­heim­ildir til hval­veiða eftir að þær renna út í ár, þ.e. 2023. Hún sagði að í sögu­legu sam­hengi hafi hval­veiðar haft nei­kvæð áhrif á útflutn­ings­hags­muni lands­ins og að orð­spors­á­hættan sem fylgi áfram­hald­andi veiðum sé tals­verð. Engar veiðar á stór­hvelum hefðu verið stund­aðar í þrjú ár og að ein­faldasta og lík­leg­asta skýr­ingin væri kannski sú að við­var­andi tap er af veið­unum.

Blekið var hins vegar vart orðið þurrt á síðum Morg­un­blaðs­ins sem birti þessi orð ráð­herr­ans í aðsendri grein en að Kristján Loftsson til­kynnti að hval­veiði­skipin myndu enn á ný halda til veiða sum­arið 2022. Sem þau og gerðu.

Kjarninn birti fjölda frétta af veið­unum sem sam­tökin Hard to Port fylgd­ust náið með. Nokkur fjöldi dýr­anna sem dregin voru dauð að landi í hval­stöð­inni í Hval­firði voru með fleiri en einn sprengiskutul í sér sem þýðir að sá fyrsti hefur geigað, ekki sprungið og dauða­stríð dýr­anna því vænt­an­lega lengst. Í ein­hverjum til­vikum voru dýrin hæfð í bægsli eða höf­uð­kúpu, þ.e. bein, og þá springur skut­ull­inn ekki. Í öðrum til­vikum höfðu kelfdar kýr verið drepnar og fóstur þeirra skorin úr þeim í hval­stöð­inni.

Fréttir af þessum aðförum urðu til þess að mat­væla­ráð­herra setti nýja reglu­gerð um veru­lega hert eft­ir­lit með hval­veiðum í byrjun ágúst. Frá þeim tíma var skylt að hafa veiði­eft­ir­lits­menn um borð í veiði­ferðum Hvals hf. Þannig á að reyna að tryggja að farið sé að lögum um vel­ferð dýra.