Úttekt

Hverjir eru Slóvakar?

Upplausn Tékkóslóvakíu í byrjun árs 1993 er einn best heppnaði viðskilnaður stjórnmálasögunnar og hafa samskipti þjóðanna verið góð allar götur síðan. Svo vel tókst til að sumir spyrja sig jafnvel hvort ekki væri réttast að taka saman aftur. En hvað olli þessum sambandsslitum sem leiddu af sér tvö ný ríki náskyldra þjóða, Tékkland og Slóvakíu?

Valur Gunnarsson

9. janúar 2023 · 09:38

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 4 árum.

Sögulega séð eru þjóðirnar tvær alls ekki jafn samrýndar og ætla mætti. Tékkland var um tíma stórveldi á miðöldum en varð síðan eitt af kjarnalendum hins heilaga þýska keisaradæmis. Slóvakía var hins vegar í þúsund ár hluti af Ungverjalandi og nefndist þá Efra-Ungverjaland. Lengi vel litu Slóvakar helst á sig sem Ungverja og var slóvakíska töluð til sveita en ungverska eða þýska í borgum. Má ef til vill þakka fjalllendi og strjálum samgöngum því að málið dó ekki út.

Hér er fjölllótt, eins og sjá má þegar keyrt er yfir landamærin frá Úkraínu. Um eins og hálfs tíma keyrsla er til Ushorod í Úkraínu, en svæðið tilheyrði Tékkóslóvakíu fyrir seinni heimsstyrjöld. T-34 skriðdrekar eru í fjallshlíð til minnis um orustu sem var háð þegar Sovétmenn sóttu að hernámsliði Þjóðverja árið 1944. Eftir innrás Tyrkja á 16. öld, þegar stærstur hluti landsins féll í hendur innrásarliðsins, sameinaðist það sem eftir …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Viðtal

„Margt sem ég hef séð situr í mér“

Þegar Halla Bergþóra Björnsdóttir varð fyrst kvenna til þess að sinna löggæslu á Húsavík fékk hún að heyra að konur ættu ekkert erindi í lögregluna. Hún lét það ekki á sig fá, varð lögreglustjóri og loks ríkislögreglustjóri. Starfið hefur breytt henni, enda hefur hún komið að erfiðum málum og fengið hótanir. Á sama tíma hefur hún öðlast skarpari sýn á lífið, sterkari löngun til að gera gagn og fundið fyrir þakklæti fyrir allt það góða.

Aðsent

Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Ég, hóran

Fimmtíu og sjö karlmenn eru grunaðir um að hafa ekki komið ungri konu til aðstoðar þegar vinir þeirra nauðguðu henni í hópi. Hrafnhildur Sigmarsdóttir segir brandara um „hórur“ í ræktinni endurspegla sama tilkall til kvenna.

GagnrýniFasteignamartröðin

Martröðin að eignast heimili

Þorvaldur S. Helgason skrifar um Fasteignamartröðina eftir Gabrielė Labanauskaitė, sem sýnd er í Samkomuhúsinu.

Viðtal

Fegurðarskyn á sér „djúpar rætur í sálarlífi okkar“

Páll Jakob Líndal, doktor í umhverfissálfræði, segir fegurðarskyn fólks byggja á gildismati þess og að því sé ekki auðvelt að breyta. Við opnun Vaðölduvers sagði Jóhann Páll Jóhannsson umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra að við þyrftum að „laga fegurðarskynið okkar að orkuskiptabyltingunni“.

Viðtal

Ísland „í miðpunkti breytinga á jörðinni“

Heimurinn er kominn yfir sjö af níu þolmörkum jarðar. Prófessorinn Johan Rockström segir þróunina áhyggjuefni en að lausnir séu þegar til staðar. Smáríki þurfi að taka þátt í að leiða sjálfbæra framtíð. „Þetta er kapphlaup og það er eins gott að taka þátt í ferðalaginu eða þið verðið skilin eftir,“ segir prófessorinn.

Pistill

Stefán Ólafsson

Tímabundið 2,5% þak á hækkun leigu?

Hvers vegna ætti einn stærsti orsakavaldur verðbólgunnar að vera undanþeginn mótvægisaðgerðum?

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Erlent

Friðarverðlaunahafi Nóbels er með skilaboð til Trumps

Bandaríkin vilja rífa niður Alþjóðlega sakamáladómstólinn. Ísraelar líkja fyrrverandi dómara við dómstólinn, sem hlaut friðarverðlaun Nóbels, við áróðursmeistara nasista. Hún varar við hættunni.

Stjórnmál

Segir skýrt að það sé ekki heimilt að fara í Selárlaug eftir lokun

Sveitarstjóri Vopnafjarðarhrepps hefur ekki kært innbrot í Selárlaug til lögreglu eftir að fimm þingmenn fóru þangað inn í leyfisleysi. Sveitarstjórinn segir það skýrt að það sé óheimilt að fara í laugina eftir lokun og þetta sé ekki eitthvað sem menn eiga að gera.

GagnrýniDjöflar

Hjónadjöflar

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Djöfla eftir Lars Norén, sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Innlent

Ungt fólk örmagna samkvæmt könnun

Tilfinningaleg örmögnun aldurshópsins 25–34 ára er hæst allra aldurshópa þegar litið er yfir vinnuárið. Kulnun stendur í stað en 27 prósent svarenda töldu sig koma litlu til leiðar í starfi þegar þeir mátu eigin árangur.

ErlentHorft til Evrópu

Burnham segir ljóst að Rússar hafi skipt sér af Brexit-atkvæðagreiðslunni

Forsætisráðherra Bretlands segist hafa fengið skýra staðfestingu á afskiptum Rússa þegar hann tók við embætti. Hann hyggst í dag hvetja þingmenn til að leita eftir nýju samkomulagi við Evrópusambandið og nánari tengslum við það.

Erlent

Gerðu húsleit hjá þingkonu Demókrata

Ilhan Omar hefur áður sagt rannsókn yfirvalda á sér vera pólitíska árás. Þrjár vikur eru til þingkosninga í Bandaríkjunum, þar sem úrslitin ráða því hvor flokkurinn fær meirihluta á þingi. Omar hefur gagnrýnt Donald Trump, forseta Bandaríkjanna, harðlega, sem hefur svarað af hörku.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Lögreglan rukkar viðburðahaldara um tugi milljóna

Tvö lögregluembætti hafa krafið þrjá viðburðarhaldara um samanlagt 47 milljónir vegna þriggja viðburða í sumar. Viðburðahaldarar eru hugsi vegna málsins og tveir hafa kært gjaldtöku lögreglu.

Stjórnmál

Reikna ellilífeyri rangt samkvæmt orðalagi laga

Ellilífeyrisgreiðslur hafa miðað við of lágt frítekjumark í nær áratug samkvæmt orðalagi laga. Milljarðar eru undir en Tryggingastofnun túlkar lögin út frá lögskýringargögnum. Skrifstofa Alþingis segir lögin ekki uppfylla kröfur og ráðuneytið hyggst skoða hvort þeim þurfi að breyta.

InnlentLífið á Grensás

Vilja að Katla fari á elliheimili

Heilbrigðisráðuneytið hefur þrýst á að Katla Guðnadóttir, 24 ára gömul, velji sér hjúkrunarheimili til að flytja á tímabundið. Formaður ÖBÍ segir slíkar innlagnir ungs fólks sjaldnast verða tímabundnar. Katla hefur verið ári lengur á Grensásdeild en heilbrigðisstarfsfólk taldi þurfa og vill flytja heim til sín.

ViðtalLífið á Grensás

Prófaði brimbretti í fyrsta skipti og lamaðist

Wojciech Jarosz vann á Keflavíkurflugvelli en eftir örlagaríkt frí í Karíbahafinu sækir hann nú endurhæfingu á Grensásdeild í von um að geta staðið aftur upp einn daginn. Sjaldgæfur kvilli sem byrjendur á brimbrettum geta fengið olli lömun fyrir neðan mitti.

Innlent

Starfsleyfi sex lækna felld niður eftir umfjöllun

Embætti landlæknis tók mál 13 lækna til skoðunar í kjölfar rannsóknar Heimildarinnar og erlendra miðla á læknum sem héldu starfsleyfi í einu landi eftir að hafa misst það í öðru. Sex starfsleyfi hafa verið felld niður og eitt takmarkað.

ViðtalLífið á Grensás

Snýr aftur í hjúkrunarfræði eftir heilablæðingu

Viðbragðsaðilar héldu að Björn Ólafur Haraldsson væri útúrdópaður þegar hann lá á gólfinu með blæðingu í heila. Hann var 21 árs og í hjúkrunarfræðinámi þegar áfallið reið yfir og þurfti ítrekað að leiðrétta mistök ófaglærðs starfsfólks á heilbrigðisstofnunum. Nú stefnir hann á að klára námið og koma sterkari til baka.