Bænda­sam­tök Íslands leggj­ast gegn því að tollar á vörur frá Úkraínu verði tíma­bundið felldir niður. Lýsa sam­tökin áhyggjum sínum af því að inn­flutn­ingur á land­bún­að­ar­vörum frá Úkraínu til Íslands muni hafa nei­kvæð áhrif á íslenskan land­búnað. Ísland eigi fremur að beita sér fyrir því að vopna­hlé verði gert eða með öðrum hætti bund­inn endir á stríðið í Úkraínu. Ekki er til­greint sér­stak­lega hvernig Bænda­sam­tökin sjá að það verði best gert.

Þetta kemur fram í umsögn sam­tak­anna um frum­varp Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála­ráð­herra um breyt­ingar á tolla­lögum sem gerir ráð fyrir að tollar á vörur sem fram­leiddar eru og eiga upp­runa sinn að fullu í Úkraínu verði tíma­bundið felldir niður, til 31. maí á næsta ári. Frum­varpið er við­bragð við beiðnum Úkra­ínskra stjórn­valda til EFTA-ríkj­anna en bæði Bretland og Evr­ópu­sam­bandið hafa þegar brugð­ist við sams­konar beiðni.

Hefði sáralítil áhrif á ríkissjóð

Bæði Bænda­sam­tök­unum og fjár­mála­ráðu­neyt­inu ber saman um að nið­ur­fell­ing á þessum tollum gætu leitt til auk­ins inn­flutn­ings á land­bún­að­ar­af­urðum frá Úkraínu. Ætla mætti að það væri hrein­lega mark­mið frum­varps­ins, enda er það lagt fram sem við­bragð við beiðni Úkraínu til EFTA-ríkj­anna um að bæta tolla­fríð­indi þar sem inn­rás Rússa hafi leitt til þess að lok­ast hefur fyrir útflutn­ing frá land­inu um hafnir við Svarta­haf.

„Meg­in­mark­mið með frum­varpi þessu er að Ísland sýni stuðn­ing sinn við Úkraínu í verki og geri nauð­syn­legar breyt­ingar á lögum í þeim til­gangi að greiða fyrir við­skiptum á þeim erf­iðu tímum sem ríkið gengur í gegnum,“ segir í grein­ar­gerð frum­varps­ins. 

Nið­ur­fell­ing á tollum myndi einkum ná til land­bún­að­ar­vara þar eð bæði iðn­að­ar­vörur og sjáv­ar­af­urðir eru þegar toll­frjálsar sam­kvæmt frí­versl­un­ar­samn­ingi Úkraínu og EFTA. Ekki er talið lík­legt að vörur á borð við kjúklinga­kjöt eða egg verið flutt til lands­ins sökum þess hversu langar flutn­ings­vega­lengdir eru og þá er ekki heldur talið lík­legt að unnar kjöt­vörur yrðu fluttar til lands­ins. Að sama skapi má álykta að litlar sem engar líkur séu á að hingað til lands verði flutt dag­vara frá Úkraínu. Í grein­ar­gerð með frum­varp­inu er helst talið lík­legt að aukn­ing yrði á inn­flutn­ingi mjólk­ur­dufts til Íslands.

Samkvæmt mati myndi sam­þykkt frum­varps­ins hafa óveru­leg áhrif á rík­is­sjóð. Heild­ar­tollur á inn­fluttar vörur frá Úkraínu námu 550 millj­ónum króna á síð­asta ári. Engir tollar voru þá greiddir af inn­fluttum land­bún­að­ar­af­urðum eftir því sem segir í grein­ar­gerð­inni.

Virðast hafa gleymt gildandi reglugerð

Þrátt fyrir þetta eru Bænda­sam­tök Íslands á nálum yfir frum­varp­inu og segja eðli­legt að félags­menn sam­tak­anna, bændur, hafi áhyggjur af því hvaða áhrif inn­flutn­ingur frá Úkraínu kynni að hafa vegna erf­iðrar stöðu íslensks land­bún­aðar. „Í ljósi erf­iðrar stöðu í íslenskum land­bún­aði sökum gríð­ar­legra hækk­ana á aðföngum hafa sam­tökin því eðli­lega áhyggjur af því hvaða áhrif inn­flutn­ing­ur­inn kann að hafa á félags­menn,“ segir orð­rétt í umsögn­inni.

Þá lýsa sam­tökin áhyggjum af því að ekki sé vikið að því í frum­varp­inu að fylgt verði eftir kröfum um heil­brigði mat­væla sem flutt verði inn. Þær áhyggjur vekja nokkra furðu, þar eð Bænda­sam­tökum Íslands ætti að vera vel kunn­ugt um að í gildi er reglu­gerð um varnir gegn því að dýra­sjúk­dómar og sýktar afurðir ber­ist til Íslands með inn­fluttum land­bún­að­ar­vörum. Verði frum­varp fjár­mála­ráð­herra sam­þykkt gildir sú reglu­gerð um inn­fluttar vörur frá Úkraínu, rétt eins og aðrar vörur.

Bænda­sam­tökin leggja því til að gerðar verði breyt­ingar á frum­varp­inu á þann veg að nið­ur­fell­ing tolla nái ein­göngu til þeirra land­bún­að­ar­af­urða sem að jafn­aði hafa verið fluttar inn frá Úkraínu. Eins og fyrr er greint frá voru engar land­bún­að­ar­af­urðir frá Úkraínu toll­aðar hér á landi á síð­asta ári. Þá vilja sam­tökin að til­greint verði magn þeirra land­bún­að­ar­vara sem flytja megi inn toll­frjálst, sem er í and­stöðu við anda frum­varps­ins eing og það er lagt fram. Að síð­ustu vilja sam­tökin að að tryggt verði að heil­brigðis­kröfum verði fylgt, en rétt eins og nefnt er að framan er nú þegar í gildi reglu­gerð þar um.

Í umsögn Bænda­sam­tak­anna er klikkt út með þessum orðum: „Þá er það afstaða Bænda­sam­taka Íslands að lausn á vanda Úkraínu felist í því að bund­inn verði endir á stríðs­á­tökin sem þar geisa. Ísland eigi því að beita sér á alþjóða­vett­vangi fyrir því að gert verði vopna­hlé eða með öðrum hætti bund­inn endi á stríðs­á­tökin.“ Hvernig Ísland á að koma því við að bund­inn verði endir á stríðs­á­tökin í Úkraínu láta Bænda­sam­tökin stjórn­völd um að útfæra.