Bændasamtök Íslands leggjast gegn því að tollar á vörur frá Úkraínu verði tímabundið felldir niður. Lýsa samtökin áhyggjum sínum af því að innflutningur á landbúnaðarvörum frá Úkraínu til Íslands muni hafa neikvæð áhrif á íslenskan landbúnað. Ísland eigi fremur að beita sér fyrir því að vopnahlé verði gert eða með öðrum hætti bundinn endir á stríðið í Úkraínu. Ekki er tilgreint sérstaklega hvernig Bændasamtökin sjá að það verði best gert.

Þetta kemur fram í umsögn samtakanna um frumvarp Bjarna Benediktssonar fjármálaráðherra um breytingar á tollalögum sem gerir ráð fyrir að tollar á vörur sem framleiddar eru og eiga uppruna sinn að fullu í Úkraínu verði tímabundið felldir niður, til 31. maí á næsta ári. Frumvarpið er viðbragð við beiðnum Úkraínskra stjórnvalda til EFTA-ríkjanna en bæði Bretland og Evrópusambandið hafa þegar brugðist við samskonar beiðni.

Hefði sáralítil áhrif á ríkissjóð

Bæði Bændasamtökunum og fjármálaráðuneytinu ber saman um að niðurfelling á þessum tollum gætu leitt til aukins innflutnings á landbúnaðarafurðum frá Úkraínu. Ætla mætti að það væri hreinlega markmið frumvarpsins, enda er það lagt fram sem viðbragð við beiðni Úkraínu til EFTA-ríkjanna um að bæta tollafríðindi þar sem innrás Rússa hafi leitt til þess að lokast hefur fyrir útflutning frá landinu um hafnir við Svartahaf.

„Meginmarkmið með frumvarpi þessu er að Ísland sýni stuðning sinn við Úkraínu í verki og geri nauðsynlegar breytingar á lögum í þeim tilgangi að greiða fyrir viðskiptum á þeim erfiðu tímum sem ríkið gengur í gegnum,“ segir í greinargerð frumvarpsins. 

Niðurfelling á tollum myndi einkum ná til landbúnaðarvara þar eð bæði iðnaðarvörur og sjávarafurðir eru þegar tollfrjálsar samkvæmt fríverslunarsamningi Úkraínu og EFTA. Ekki er talið líklegt að vörur á borð við kjúklingakjöt eða egg verið flutt til landsins sökum þess hversu langar flutningsvegalengdir eru og þá er ekki heldur talið líklegt að unnar kjötvörur yrðu fluttar til landsins. Að sama skapi má álykta að litlar sem engar líkur séu á að hingað til lands verði flutt dagvara frá Úkraínu. Í greinargerð með frumvarpinu er helst talið líklegt að aukning yrði á innflutningi mjólkurdufts til Íslands.

Samkvæmt mati myndi samþykkt frumvarpsins hafa óveruleg áhrif á ríkissjóð. Heildartollur á innfluttar vörur frá Úkraínu námu 550 milljónum króna á síðasta ári. Engir tollar voru þá greiddir af innfluttum landbúnaðarafurðum eftir því sem segir í greinargerðinni.

Virðast hafa gleymt gildandi reglugerð

Þrátt fyrir þetta eru Bændasamtök Íslands á nálum yfir frumvarpinu og segja eðlilegt að félagsmenn samtakanna, bændur, hafi áhyggjur af því hvaða áhrif innflutningur frá Úkraínu kynni að hafa vegna erfiðrar stöðu íslensks landbúnaðar. „Í ljósi erfiðrar stöðu í íslenskum landbúnaði sökum gríðarlegra hækkana á aðföngum hafa samtökin því eðlilega áhyggjur af því hvaða áhrif innflutningurinn kann að hafa á félagsmenn,“ segir orðrétt í umsögninni.

Þá lýsa samtökin áhyggjum af því að ekki sé vikið að því í frumvarpinu að fylgt verði eftir kröfum um heilbrigði matvæla sem flutt verði inn. Þær áhyggjur vekja nokkra furðu, þar eð Bændasamtökum Íslands ætti að vera vel kunnugt um að í gildi er reglugerð um varnir gegn því að dýrasjúkdómar og sýktar afurðir berist til Íslands með innfluttum landbúnaðarvörum. Verði frumvarp fjármálaráðherra samþykkt gildir sú reglugerð um innfluttar vörur frá Úkraínu, rétt eins og aðrar vörur.

Bændasamtökin leggja því til að gerðar verði breytingar á frumvarpinu á þann veg að niðurfelling tolla nái eingöngu til þeirra landbúnaðarafurða sem að jafnaði hafa verið fluttar inn frá Úkraínu. Eins og fyrr er greint frá voru engar landbúnaðarafurðir frá Úkraínu tollaðar hér á landi á síðasta ári. Þá vilja samtökin að tilgreint verði magn þeirra landbúnaðarvara sem flytja megi inn tollfrjálst, sem er í andstöðu við anda frumvarpsins eing og það er lagt fram. Að síðustu vilja samtökin að að tryggt verði að heilbrigðiskröfum verði fylgt, en rétt eins og nefnt er að framan er nú þegar í gildi reglugerð þar um.

Í umsögn Bændasamtakanna er klikkt út með þessum orðum: „Þá er það afstaða Bændasamtaka Íslands að lausn á vanda Úkraínu felist í því að bundinn verði endir á stríðsátökin sem þar geisa. Ísland eigi því að beita sér á alþjóðavettvangi fyrir því að gert verði vopnahlé eða með öðrum hætti bundinn endi á stríðsátökin.“ Hvernig Ísland á að koma því við að bundinn verði endir á stríðsátökin í Úkraínu láta Bændasamtökin stjórnvöld um að útfæra.