Ríkasta 1 prósentið á 12 prósent auðs Íslendinga

Heild­ar­eignir þess eins pró­sents lands­manna sem mestar eignir áttu í lok árs­ins 2020 námu 944 millj­örðum króna. Það sam­svarar 12,3 pró­sentum af heild­ar­eign allra lands­manna. Ríkasta 0,1 pró­sent lands­manna átti á sama tíma 300 millj­arða króna í heild­ar­eign eða 3,9 pró­sent. Ríkustu fimm pró­sent lands­manna halda á tæpum þriðj­ungi af heild­ar­eignum.

Þetta kemur fram í svari Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra við fyr­ir­spurn Loga Ein­ars­sonar, for­manns Sam­fylk­ing­ar­innar. Auk þess að spyrja um heild­ar­eignir spurði Logi einnig um eigið fé og tekjur og sama­burði á ára­bil­inu 1998 til 2020.  

Svarið bygg­ist á skatt­fram­tölum frá tíma­bil­inu og er miðað við fjöl­skyldu­númer í fram­tölum. Þannig telj­ast sam­skatt­aðir ein­stak­lingar sem ein fjöl­skylda og ein­hleypir eða ein­stak­lingar í sam­búð sem ekki telja fram saman telj­ast hver sem ein fjöl­skylda. Fyrir árið 2020 töld­ust 12 þús­und fjöl­skyldur til fimm pró­senta hóps­ins, rík­asta eitt pró­sentið taldi 2.400 fjöl­skyldur og rík­asta 0,1 pró­sentið taldi 240 fjöl­skyldur.

Eiga 40 prósent eigin fjárs

Eigið fé þeirra fimm pró­senta sem mest eiga nam í árs­lok síð­asta árs 39,2 pró­sentum alls eigin fjár fólks í land­inu. Alls ríf­lega 2.000 millj­örðum króna. Eigið fé rík­asta eins pró­sents lands­manna nam á sama tíma 17 pró­sentum alls eigin fjár í land­inu, sam­tals 902 millj­örðum króna. Þeir allra auð­ug­ustu, rík­asta 0,1 pró­sentið, átti síðan 5,5 pró­sent alls eig­in­fjár, eða 293 millj­arða.

Séu hlut­föll skoðuð á ára­bil­inu 1998 til 2020 kemur í ljós að óveru­legur munur er á þeim fyrir árið 2020 miðað við hver þau voru árið 1998. Þannig nam eigið fé rík­ustu fimm pró­sent­ana 38,5 pró­sentum alls eigin fjár árið 1998 en 39,2 pró­sentum nú, sem fyrr segir. Hlutallið hjá rík­asta eina pró­sent­inu er því sem næst hið sama, 16,8 pró­sent árið 1998 en 17 pró­sent í fyrra. Ríkasta 0,1 pró­sentið átti 4,9 pró­sent alls eigin fjár árið 1998 en 5,5 pró­sent nú.

Hins vegar hafa þessi hlut­föll sveifl­ast veru­lega á umræddu ára­bili. Árið 2010 áttu rík­ustu fimm pró­sent Íslend­inga þannig vel yfir helm­ing alls eig­in­fjár í land­inu, 56,3 pró­sent. Ríkasta eina pró­sentið átti 28,3 pró­sent sama ár og rík­asta 0,1 pró­sentið átti einn tíunda alls eigin fjár í land­inu.

Fá einn fimmta af öllum tekjum

Svipaða sögu má segja af heild­ar­eignum. Sé hlut­falls­leg eign hópanna þriggja árið 1998 borin saman við árið 2020 er breyt­ingin óveru­leg. Hlut­föllin eru því sem næst óbreytt hjá rík­asta 0,1 pró­sent­inu og rík­asta eina pró­sent­inu. Árið 1998 áttu rík­ustu fimm pró­sent lands­manna 28,3 pró­sent allra eigna ein­stak­linga en 30,2 pró­sent árið 2020. Rétt eins og varð­andi eigið fé hefur hlut­fall heild­ar­eigna sveifl­ast á ára­bil­inu og var hæst í öllum flokkum árið 2007. Sú sveifla er þó minna afger­andi en varð­andi eigið féð. Ríkasta 0,1 pró­sentið átti þannig 5,8 pró­sent allra eigna árið 2007, rík­asta eina pró­sentið 15,5 pró­sent og rík­ustu fimm pró­sentin 33,1 pró­sent.

Séu tekjur hópanna þriggja skoð­aðar kemur í ljós að rík­ustu fimm pró­sentin fengu greitt 21 pró­sent allra tekna í land­inu í fyrra, alls 429 millj­arða króna. Sé horft til tekna án fjár­magnstekna var hlut­fallið 18,4 pró­sent. Ríkasta eina pró­sentið fékk til sín 8 pró­sent allra tekna og 5,6 pró­sent tekna að frá­dregnum fjár­magnstekjum. Ríkasta 0,1 pró­sentið fékk greitt 2,6 pró­sent heild­ar­tekna en að frá­dregnum fjár­magnstekjum var hlut­fallið 1,1 pró­sent.