Bjarni Bendikts­son, fjár­mála- og efn­hags­ráð­herra, seg­ist gera „risa­stóra mála­miðlun“ með stuðn­ingi sínum við orða­lag um þjóð­ar­eign auð­linda í frum­varpi Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra til breyt­inga á stjórn­ar­skrá.

Umræður um málið fóru fram á Alþingi á mið­viku­dag. Í ræðu sinni ítrek­aði Bjarni að hann teldi ekki þörf á grund­vall­ar­breyt­ingum á stjórn­ar­skránni og að þingið væri ekki bundið af þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu sem fram fór um til­lögur Stjórn­laga­ráðs að nýrri stjórn­ar­skrá. Vilji hann frekar ná sátt um ákveðin atriði sem Katrín hefur nú lagt fram í formi þing­manna­frum­varps.

Þegar Bjarni ræddi auð­linda­á­kvæði frum­varps­ins gerði hann lítið úr athuga­semdum þing­manna um hugs­an­legt var­an­legt fram­sal á nátt­úru­auð­lindum og vís­aði í dómafor­dæmi. „Eina athuga­semdin sem ég verð að gera og risa­stóra mála­miðl­unin sem að í raun og veru fellst í því að taka það til greina að styðja svona ákvæði er hug­takið þjóð­ar­eign,“ sagði Bjarni. „Sem er þá nýtt í stjórn­ar­skrá og þarf að skil­greina upp á nýtt. Og Fen­eyja­nefndin hefur brugð­ist við og spurt hvert eruði að fara með þessu nýja hug­taki? Hvað stendur til? Að búa til eitt­hvert nýtt eign­ar­rétt­ar­legt fyr­ir­bæri sem hvað? Hver er til­gang­ur­inn?“

Vísaði hann þar í athuga­semdir sem óskað var eftir frá svo­kall­aðri Fen­eyja­nefnd, ráð­gjafa­nefnd Evr­ópu­ráðs­ins um stjórn­skip­un­ar­mál, þar sem fram kom að skýra þyrfti hug­takið betur og tengsl þess við hefð­bund­inn eign­ar­rétt.

„Þetta er að þessu leyt­inu til tölu­vert sós­íal­ísk hug­mynda­fræði“

„Í sögu­legu sam­hengi hefur þjóð­ar­eign eða eignir sem eru lýstar eign þjóð­ar­innar í öðrum stjórn­ar­skrám, þær stjórn­ar­skrár hafa almennt verið til dæmis í Sov­ét­ríkj­unum og öðrum slíkum ríkjum sem hafa á end­anum molnað niður og þessi ákvæði hafa nákvæm­lega enga þýð­ingu haft,“ bætti Bjarni við. „Þetta er að þessu leyt­inu til tölu­vert sós­íal­ísk hug­mynda­fræði með ein­hverju nýju íslensku afbrigði í grein­ar­gerð. Í grein­ar­gerð­inni er sagt að þetta hafi ekki neina aðra þýð­ingu en sem almenn stefnu­yf­ir­lýs­ing og und­ir­striki heim­ildir lög­gjafans til að fara með fullt for­ræði yfir nýt­ing­unni. Ég verð bara ein­fald­lega að láta þetta fljóta með sem almenna athuga­semd um þetta.“