Norski eldisrisinn Salmar AS getur hagnast um tæplega fimm milljarða króna á hlutabréfaviðskiptum félagsins í Arnarlaxi á Bíldudal í fyrra ef félagið myndi taka þá ákvörðun að selja bréfin á því verði sem hlutir í fyrirtækinu fara á um þessar mundir.

Hlutabréfaverðið í Arnarlaxi hefur ríflega tvöfaldast frá því að Salmar AS, sem er stærsti einstaki fjárfestirinn í Arnarlaxi, keypti tæplega 20 prósenta hlut í fyrirtækinu í febrúar og apríl árið 2019  á rúmlega 4,6 milljarða íslenskra króna, á genginu 55,78 norskar krónur á hlut. Nú er hluturinn  verðmetinn á 115 norskar krónur. 

Þetta þýðir að Salmar gæti mögulega selt sömu hlutabréf og félagið keypti fyrir einu og hálfu ári á 4,6 milljarða fyrir rúmlega 9,5 milljarða í dag. 

Verðmætin felast í aðgöngumiða að auðlindum á Íslandi

Verðmætið í Arnarlaxi felst í þeim laxeldisleyfum upp á rúmlega 25 þúsund tonn sem fyrirtækið á hér á landi auk þess sem fyrirtækið hefur sent inn umsóknir til að fá að framleiða um 15 þúsund tonn af eldislaxi til viðbótar.

Þetta eru þau undirliggjandi verðmæti sem gera það að verkum að áætlað markaðsvirði laxeldisfyrirtækisins hefur rúmlega tvöfaldast á síðastliðnu einu og hálfu ári. Farið úr um 21 milljarði króna í ársbyrjun 2019 og upp í nærri 50 milljarða króna nú.

Íslenska ríkið hefur veitt Arnarlaxi, sem og öðrum íslenskum laxeldisfyrirtækjum, þessi laxeldisleyfi án endurgjalds en þau ganga kaupum og sölum í Noregi fyrir háar fjárhæðir þar sem litið er á leyfin sem takmörkuð gæði vegna þess magns eldislaxs sem þar er framleiddur.

Á Íslandi hafa þessi leyfi hins vegar gefin til áhugasamra laxeldisfyrirtækja eins og Arnarlax og Laxeldi Austfjarða sem eru í eigu sömu aðila og þurfa að greiða hátt verð fyrir þessi leyfi í Noregi. 

Á bak við verðmætin í laxeldisleyfunum felst aðgöngumiðinn að þeirri auðlind sem það er að fá að rækta eldislax í sjókvíum í íslenskum fjörðum án þess að eldisfyrirtækin greiði fyrir þessa notkun á náttúrunni til íslenska ríkisins. 

Umframeftirspurn frá fjárfestum

Eins og Stundin greindi frá í gær eru nýir fjárfestar að koma að móðurfélagi Arnarlax, meðal annars Lífeyrissjóðurinn Gildi og sjóðsstýringarfyrirtækið Stefnir sem er í eigu Arion banka. Gildi hyggst setja rúmlega 3 milljarða í félagið og Stefnir rúman milljarð.

Samhliða selja stórir fjárfestar í Arnarlaxi eins og norska félagið Pactum AS og stjórnarformaðurinn, Kjartan Ólafsson, hluta af bréfum sínum í félaginu. Kjartan keypti helming af sínum bréfum í fyrra á genginu 55,78 með kúluláni frá Arnarlaxi. Kjartan er því að tvöfalda ávöxtun sína á þeim bréfum sem hann selur núna. 

Salmar AS sendi frá sér tilkynningu í morgun þar sem greint var frá því að „margföld umframeftirspurn“ væri frá fjárfestum að taka þátt í hlutafjáraukningu Arnarlax. Salmar sagði að í stað þess að auka hlutafé félagsins um 432 milljónir norskra króna, 6,7 milljarðar íslenskra króna, myndi það verða aukið um 500 milljónir króna, eða 7,7 milljarða. 

Í lok mánaðarins stendur til að skrá móðurfélag Arnarlax á Íslandi, Icelandic Salmon AS, á norska hlutabréfamarkaðinn Merkur Market. Þetta er ekki aðalhlutabréfamarkaðurinn í Osló en er væntanlega skref í áttina að því að skrá félagið á aðalmarkaðinn þar sem Salmar AS er skráð.  

Af þeirri staðreynd, að það er umframeftirspurn eftir hlutabréfunum í Icelandic Salmon AS, sést að það yrði ekki mikið mál fyrir Salmar að selja hlutabréfin sem félagið keypti í fyrra á ríflega tvöföldu verði. Ekkert bendir hins vegar til að Salmar hafi hug á þessu. 

Munurinn á Noregi og Íslandi

Verðmatið á hlutabréfunum sýnir hins vegar þann mikla mun sem er á því hvernig markaðurinn í Noregi verðmetur aðganginn að framleiðslu á eldislaxi i sjókvíum í samanburði við verðmætamat íslenskra stjórnvalda á þessum sömu gæðum. Ísland gefur þessi gæði en norska ríkisvaldið selur laxeldisleyfin á uppboðum fyrir háar fjárhæðir.

Þannig verður hagnaðurinn af viðskiptunum með auðlindir Íslands eftir í vasa fjárfestanna sem eru nógu klókir til að átta sig á því hversu undirverðlögð þessi gæði eru á Íslandi á meðan norska ríkið tryggir sér hagnaðinn af viðskiptunum með sína norsku laxeldisauðlind, það er að segja þeim hluta hans sem snýst um laxleldisleyfin sjálf.