Reykjaneshafnir vilja ráðast í milljarðauppbyggingu í Helguvík til að taka á móti herskipum Atlantshafsbandalagsins (NATO). Málið er ekki komið í neinn farveg innan NATO og engin formleg fyrirspurn borist, en er á teikniborðinu hjá hafnaryfirvöldum. Ásmundur Friðriksson, þingmaður Sjálfstæðisflokks, segist hins vegar vita til þess að þjóðir innan NATO hafi „kallað eftir“ verkefninu.

Samkvæmt frétt Morgunblaðsins um málið í dag eru stjórn hafnarinnar, Ásmundur og Friðjón Einarsson, bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar í Reykjanesbæ, á einu máli um að verkefnið hefði jákvæð efnahagsleg áhrif nú þegar atvinnuleysi fer hækkandi vegna afleiðinga Covid-19 faraldursins. Harðærið sé kjörinn tími fyrir verkefnið, enda áætlanir í hendi.

Að mati Ásmundar mundi verkefnið kosta allt að 16,5 milljarða króna og segir hann bæjaryfirvöld í Reykjanesbæ ekki hafa tekið undir hugmyndirnar af nægum krafti. Friðjón segir hins vegar að bæjarstjórnin sé áhugasöm um verkefnið og það muni kosta nær tveimur til fjórum milljörðum króna.

Halldór Karl Hermannsson, hafnarstjóri Reykjaneshafna, segir við Morgunblaðið að verkefnið sé „ekki bara á teikniborðinu heldur vel yfir því“. Aðilar frá NATO sem ferðast hafi til landsins hafi kannað aðstæður við höfnina. „Og í framhaldinu höfum við viljað teikna upp hvernig við gætum þjónustað þessa aðila betur, enda eru fyrir einstakar aðstæður í Helguvíkurhöfn á landsvísu,“ segir hann. „Þar eru forsendur fyrir legu stórra skipa og langra, ásamt því sem samspilið við flugvöllinn er kjörið. Þarna er því virkilega tækifæri til uppbyggingar.“

Friðjón segir atvinnuleysi á svæðinu nálgist nú 20 prósent og bæjaryfirvöld hafi kvatt ríkið til að koma að uppbyggingu Helguvíkurhafnar. Ferðaþjónastan, flugvöllurinn og Bláa lónið hafi fengið högg vegna Covid-19 faraldursins. „Við fórum illa út úr hruni WOW og síðan hefur ekki verið gripið til sértækra aðgerða á okkar svæði nema þeirra sem NATO stendur þegar í á varnarsvæðinu,“ segir Friðjón. 

Ekki hlutverk sveitarstjórna að ákveða

Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Vinstri grænna og varaformaður utanríkismálanefndar, segir við Morgunblaðið að hún kannist ekki við áformin og þau hafi ekki reatað inn á borð nefndarinnar. Þessar ákvarðanir séu ekki teknar á vegum sveitarstjórna eða félaga þeirra, heldur séu samningsatriði á milli Íslands og NATO.

„Þetta hljómar eins og vanþekking á sambandi okkar við Atlantshafsbandalagið, að áætla að bandalagið setji verkefni eins og þetta bara af stað í Helguvík sisvona,“ segir Rósa. „Allt sem tengist NATO er bundið aðildarsamningum okkar og breytingar á því þar með eitthvað sem er bundið þinglegum samþykktum en ekki umræðu á Facebook.“ Vísar hún þar til umræðna sem farið hafa fram á Facebook síðu Ásmundar Friðrikssonar þingmanns.

„Þetta hljómar eins og vanþekking á sambandi okkar við Atlantshafsbandalagið“

Rósa hefur gagnrýnt frekari uppbyggingu hernaðarmannvirkja og viðveru varnarliðsins, enda sé það einnig afstaða Vinstri grænna. „Mér finnst því sérstakt að kjörnir fulltrúar á Suðurnesjum séu að leita til NATO vegna uppbyggingar á innviðum. Eins og við vitum eru uppbygging og viðhald á vegum Atlantshafsbandalagsins þegar umdeild mál, þannig að ef við værum að fara í hernaðartengda uppbyggingu á hafnarsvæðum væri það eitthvað sem þyrfti mun ítarlegri umræðu við, enda um þjóðaröryggismál að ræða.“