Samkvæmt tölum Eurostat var Ísland með lægsta hlut­fall fanga af íbúa­fjölda í Evrópu árið 2017. Á Íslandi sátu 39 manns inni af hverjum 100.000 íbúum, en hæst var hlut­fallið í Litháen, þar sem 232 sátu inni sem hlut­fall af sama fjölda. Meðaltal ríkja Evr­ópu­sam­bands­ins er 116 af hverjum 100.000 íbúum.

Þetta kemur fram í Morg­un­blað­inu í dag. „Við eigum að vera stolt af þessu og halda í þetta kerfi,“ segir Helgi Gunn­laugs­son afbrota­fræð­ingur. Hann bendir á að upp­taka raf­ræns eft­ir­lits og mögu­leikar til sam­fé­lags­þjón­ustu minnki ekki fæl­ing­ar­mátt sé tekið mið af þróun und­an­far­inna ára. Ísland hafi verið með um 40 fanga á hverja 100 þús­und íbúa og það hafi lítið breyst frá því að raf­rænt eft­ir­lit var tekið upp árið 2012.

Helgi segir að margir þeirra sem eru á biðlistum eftir afplánun vera með óskil­orðs­bundna dóma sem eru styttri en 12 mán­uðir og geti því afplánað með sam­fé­lags­þjón­ust ef þeir vilji. „Síðustu árin höfum við haft kerfi sem gerir það að verkum að menn afplána styttri tíma í fang­elsi og þannig helst heild­ar­talan niðri,“ segir hann.„ Þetta hefur ekki haft það í för með sér að ítrek­un­ar­tíðni hafi hækkað. Við höfum ekki séð aukn­ingu í end­ur­komu fanga eftir að við tókum upp stefnu sem kveður á um raf­rænt eft­ir­lit, eða aukna mögu­leika til sam­fé­lags­þjón­ustu.“

Loks bendir hann á að þeir sem brjóti alvar­lega af sér, til dæmis með ofbeld­is­brotum, eigi ekki eins mikla mögu­leika á sam­fé­lags­þjón­ustu eða að afplánun þeirra stytt­ist. „Við erum með kerfi sem gerir það að verkum að þeir sem ekki eru hættu­legir umhverfi sínu, sleppa frekar við fang­els­is­vist­ina en aðrir,“ segir hann. „Þeir sem sýna ofbeld­is­hegðun hafa ekki þessa sömu mögu­leika.“