Snærós Sindra­dóttir, blaða­maður á Frétta­blað­inu, varð fyrir heldur óheppi­legri upp­á­komu í Hörpu um helg­ina, þar sem eldri kona sýndi svörtum manni ras­isma fyrir að hlúa að dóttur Snærósar. Snærós greindi frá atvik­inu á Facebook, þar sem hún sagð­ist vera tryllt og hálf­lömuð vegna máls­ins.

„Í dag var ég stödd í Hörpu. Ég stillti kerru dóttur minnar efst í stig­anum svo ég gæti tekið mynd af henni þremur þrepum neðar með ASÍ borð­ann í bak­sýn,“ skrif­aði Snærós.

„HEI Bubba!“

„Kerran var í bremsu en auð­vitað kom maður, sem tók ekki eftir mér með mynda­vél­ina, til að athuga hvort allt væri í lagi og hvort stúlkan hefði nokkuð verið skilin eftir þarna á stiga­brún­inni.

Maðurinn var svartur, með íslenskri konu og tveimur svörtum börnum. Ég brosti vin­gjarn­lega til hans og sagð­ist vera með allt under control. En í því að hann ætlar að ganga í burtu kemur íslensk kona upp stig­ann og gargar á hann: „HEI Bubba! Vertu ekki með kjaft. Hei Bubba skiptu þér ekki af hel­vítið þitt.“

Maðurinn tók þétt utan um börn sín og gekk í burtu og það gerði konan líka. Það tók mig tvær sek­úndur að átta mig og hrópa á eftir kon­unni að svona hegðun væri ekki í boði. Hún ætti að skamm­ast sín. Kerl­ingin yppti bara öxlum og fór að troða í sig köku.

„Kerl­ingin yppti bara öxlum og fór að troða í sig köku.“

Svo fór ég til manns­ins og þakk­aði honum fyrir umhyggj­una gagn­vart dóttur minni og bað hann afsök­unar á dóna­legu kon­unni.

En dag­ur­inn var ónýtur. Ég er búin að vera tryllt í skap­inu síðan. Þessi for­heimska kona ákvað að það væri eðli­leg­ast í heimi að garga ókvæð­is­orðum að mann­inum á grund­velli þess að hann er svartur.

Einfalt google sýnir að Bubba er til dæmis notað um svarta menn í fang­elsum sem mis­nota sam­fanga sína. Svo hafa svartir líka ein­fald­lega verið kall­aðir Bubba út af karakter í Forrest Gump og ýta þar með undir staðalí­myndir um svarta sem ein­hvers­konar ein­feldn­inga. Þessi kona ákvað að nota mig og sam­skipti mín við mann­inn til að drulla yfir hann fyrir framan börnin hans. Hefði hún gert það ef ég væri svört? Hefði hún þá viljað koma mér svona til aðstoðar og „flæma svarta mann­inn burt frá mér“?

Ég er tryllt og hálf­lömuð yfir því að hafa orðið vitni að þessum ras­isma. Í ein­feldni minni hélt ég að ras­ismi á Íslandi væri fyrst og fremst fal­inn og sner­ist um hunsun ann­ars­vegar og yfir­drull í kommenta­kerf­unum hins­vegar.

Afsakið að ég legg­ist á þetta plan en megi þessi kona fokka sér fyrir að eitra í kringum sig með ógeðs­legu skoð­unum sínum. Heim­ur­inn er ekki rétti stað­ur­inn fyrir svona pakk.“

Í sam­tali við Stundina segir Snærós að hún sé engu nær um það hver þessi kona sé. Hún hafi aldrei séð hana áður. „Hún var ein í Hörpu og ég kann engin deili á henni.“

Hatursglæpir 

Snærós seg­ist jafn­framt hafa fengið sím­tal frá nýrri hat­urs­glæpa­deild lög­regl­unnar í kjöl­far þess að hún skrif­aði færsl­una þar sem hún var spurð að því hvort það hafi verið rætt að kæra atvikið. En það hvarfl­aði ekki einu sinni að henni, þetta gerð­ist svo hratt.

„Auðvitað þurfum við ein­hvern veg­inn að ná utan um þennan vanda sem ras­ismi er. Það er ekki í lagi að koma svona fram við fólk. Ef það keyrir ein­hver á bíl­inn þinn og lætur sig svo hverfa, eins og þessi kona gerði þegar hún stakk af um leið og ég hróp­aði á eftir henni og lét sig hverfa, þá kærir þú samt. En það virð­ist ekki vera komið inn í þanka­gang­inn að aðkast sem fólk verður fyrir sé líka brot.

Ég er ekki viss um að allir sam­kyn­hneigðir menn sem hafa leiðst niður Lauga­veg­inn þegar bíll keyrir fram hjá og það er kallað: hommar, hafi velt því fyrir sér hvort þeir ættu að kæra. Þetta er eitt­hvað sem fólki finnst hvim­leitt og ætti ekki að vera hluti af okkar dag­lega lífi, án þess að vita hvernig er hægt að bregð­ast við því.“

Rasismi bílstjórans

Hún seg­ist von­ast til þess að verða aldrei vitni að svona aftur, en muni það ger­ast muni hún reyna að afla sér upp­lýs­inga um við­kom­andi svo hægt sé að til­kynna hann til lög­reglu.

Áður hefur hún orðið vitni að ras­isma á Íslandi, til dæmis þegar hún nýtti sér einu sinni þjón­ustu flutn­inga­fyr­ir­tækis í bænum. Tveir menn komu á bílnum, annar svartur inn­flytj­andi en hinn íslenskur í húð og hár.

„Hann kom bara fram við hann eins og skít­inn undir skónum sínum.“

„Íslenski bíl­stjór­inn sýndi sam­starfs­fé­laga sínum svo ofboðs­lega niðr­andi fram­komu að það gat ekki verið annað en ras­ismi. Hann kom bara fram við hann eins og skít­inn undir skónum sínum, var enda­laust að drulla yfir hann og lét sem ekk­ert sem hann gerði væri rétt. Það var aðeins öðru­vísi að horfa á það utan frá en að lenda svona beint í þessu. Ekki það að sá maður fékk að heyra það frá mínu flutn­inga­klani að hann væri hálf­viti og hann varð eins og asni.“

Kvenfyrirlitning og kynþáttaníð 

Rasismi í íslensku sam­fé­lagi er henni áhyggju­efni. „Ég held að allir sem fylgj­ast með kommenta­kerfum hafi áhyggjur af ras­isma.

Það kom upp mál í sumar þar sem níger­ískur maður var hand­tek­inn fyrir að grun um að hafa vís­vit­andi smitað konur af HIV-veirunni og þá var mjög áber­andi hvernig kommenta­kerfin brugð­ust við. Við­brögðin voru tvenns­konar, ann­ars vegar mjög mikið hatur gagn­vart þessum svarta manni og hins vegar hatur gagn­vart stelp­unum sem höfðu verið svo heimskar að „hleypa þessum villi­manni upp á sig“. Í umræð­unni krist­all­að­ist bæði ofboðs­leg kven­fyr­ir­litn­ing og ofboðs­legt kyn­þátt­a­níð. Ég hef áhyggjur af því. Það er áhyggju­efni.

Það er áhyggju­efni þegar fólk leyfir sér að tala svona á net­inu. Það er áhyggju­efni þegar fólk yfir­færir net­um­ræð­una svo yfir á dag­legt líf og hrópar á fjöl­skyldu­mann og börnin hans í Hörpu á 100 ára afmæli ASÍ. Það er ekki í lagi.“