Sunnudaginn 23. apríl næstkomandi ganga Frakkar til atkvæða í einhverju einkennilegasta forsetakjöri í seinni tíð, hugsanlega frá því að fimmta lýðveldið var stofnað árið 1959 undir stjórn gamla herforingjans Charles de Gaulle. Á tíð fimmta lýðveldisins hafa tvö meginöfl tekist á í forsetakjöri í Frakklandi, annars vegar demókratískir Sósíalistar og hins vegar hófsamir hægri menn, stundum kenndir við gamla De Gaulle eða bara við flokk forsetans. Hingað til hefur kosningakerfið yfirleitt tryggt þessum tveimur meginöflum til vinstri og hægri öll ráð í baráttunni um stólinn í Élysée-höllinni í París, nái enginn meirihluta atkvæða í fyrri umferð fer fram einvígi á milli tveggja efstu í seinna kjöri. Með öðrum orðum þá heldur kerfið yfirleitt minni spámönnum í skefjum og frá þátttöku í lokalotunni, hinu raunverulega forsetakjöri. Nú ber hins vegar svo við, semsé í fyrsta sinn, að hvorugur stóru flokkanna sé líklegur til þess að ná inn í seinni umferðina.
Marine Le Pen og peningarnir frá Pútin
Eiríkur Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði, veltir fyrir sér forsetakjöri í Frakklandi sem hverfast um átök á milli alþjóðlegrar frjálslyndisstefnu og þjóðernislegrar íhaldsstefnu. Svo virðist sem díalektík Hegels sé enn í fullu gildi.
Birtist upphaflega í Stundinni fyrir tæpum 9 árum.
Mest lesið
1
„Fólk er hrætt”
„Ef þú býrð í landi þar sem verið er að fylgjast með þér, þá er það veruleiki sem þú þarft að díla við,” segir Magnús Þorkell Bernharðsson, Mið-Austurlandafræðingur við Williams College í Bandaríkjunum og gestaprófessor við guðfræði- og trúarbragðafræðideild HÍ – sem nýverið flutti hér á landi fyrirlestra, annan um Íran og eldfimt ástand vegna innrásar þar, hinn um aðþrengt akademískt frelsi í Bandaríkjunum.
2
Trump byggir risastórt byrgi undir Hvíta húsinu
Bandaríkjaforseti segir byggingu veislusals í Hvíta húsinu vera yfirvarp fyrir gríðarstórt byrgi sem hann lætur grafa fyrir undir byggingunni.
3
Sif Sigmarsdóttir
Upphafning fórnarinnar
Hundrað og tíu árum eftir að Harry Patch var kvaddur í herinn stendur veröldin enn á barmi víðtækrar styrjaldar. Nú skulu færðar fórnir til að frelsa oss frá illu.
4
Hvalskipin ekki mátt sigla síðan í júní 2024
Haffærisskírteini fyrir Hval 8 og Hval 9 runnu út í júní 2024. Samgöngustofa tjáir sig ekki um hvort umsókn um haffæri hafi verið lögð fram fyrir skipin. Engir hvalir hafa verið veiddir þrátt fyrir umdeilda leyfisveitingu og óvíst er hvernig fer með veiðar á komandi tímabili.
5
Mesta aukning herútgjalda frá seinni heimsstyrjöld
Trump setur hernað í forgang og vill skera niður félagslega aðstoð, heilbrigðisútgjöld og dagvistun barna. Hann fer fram á 42% aukningu hernaðarútgjalda í fjárlögum.
6
Við verðum að læra af sögunni
Metnaðurinn sem lagður er í sýninguna er magnaður. Leikhús ókunnuga fólksins samanstendur af risastórum hópi listafólks, aðallega í yngri kantinum, sem leggur allt í sölurnar fyrir Kabarett og sómar sér vel í Þjóðleikhúskjallaranum.
Mest lesið
-
1„Fólk er hrætt”
„Ef þú býrð í landi þar sem verið er að fylgjast með þér, þá er það veruleiki sem þú þarft að díla við,” segir Magnús Þorkell Bernharðsson, Mið-Austurlandafræðingur við Williams College í Bandaríkjunum og gestaprófessor við guðfræði- og trúarbragðafræðideild HÍ – sem nýverið flutti hér á landi fyrirlestra, annan um Íran og eldfimt ástand vegna innrásar þar, hinn um aðþrengt akademískt frelsi í Bandaríkjunum. -
2
Trump byggir risastórt byrgi undir Hvíta húsinu
Bandaríkjaforseti segir byggingu veislusals í Hvíta húsinu vera yfirvarp fyrir gríðarstórt byrgi sem hann lætur grafa fyrir undir byggingunni. -
3
Sif Sigmarsdóttir
Upphafning fórnarinnar
Hundrað og tíu árum eftir að Harry Patch var kvaddur í herinn stendur veröldin enn á barmi víðtækrar styrjaldar. Nú skulu færðar fórnir til að frelsa oss frá illu. -
4
Hvalskipin ekki mátt sigla síðan í júní 2024
Haffærisskírteini fyrir Hval 8 og Hval 9 runnu út í júní 2024. Samgöngustofa tjáir sig ekki um hvort umsókn um haffæri hafi verið lögð fram fyrir skipin. Engir hvalir hafa verið veiddir þrátt fyrir umdeilda leyfisveitingu og óvíst er hvernig fer með veiðar á komandi tímabili. -
5
Mesta aukning herútgjalda frá seinni heimsstyrjöld
Trump setur hernað í forgang og vill skera niður félagslega aðstoð, heilbrigðisútgjöld og dagvistun barna. Hann fer fram á 42% aukningu hernaðarútgjalda í fjárlögum. -
6
Við verðum að læra af sögunni
Metnaðurinn sem lagður er í sýninguna er magnaður. Leikhús ókunnuga fólksins samanstendur af risastórum hópi listafólks, aðallega í yngri kantinum, sem leggur allt í sölurnar fyrir Kabarett og sómar sér vel í Þjóðleikhúskjallaranum. -
7
Hagsmunasamtökin: Farþegar á skútu eða flókið hjónaband?
Mikill munur er á sjónarmiðum andstæðinga ESB og þeirra sem eru hlynntir inngöngu. Annar hópurinn óttast að Ísland glati fullveldi sínu á meðan hinn hópurinn segir þjóðina endurheimta það með inngöngu. -
8
Eggert Gunnarsson
Hvað er til í búrinu?
Í ár var niðurstaðan sú að á Dómsdagsklukkunni standa eftir 85 sekúndur til miðnættis. -
9
Borgþór Arngrímsson
Svínakosningarnar
Þegar Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, boðaði til kosninga sem fóru fram 24. mars, grunaði fæsta að svín og neysluvatn yrðu eitt helsta kosningamálið. Viðhorf almennings í Danmörku hafa breyst að undanförnu og raddir sem krefjast betri aðbúnaðar á svínabúum og mannúðlegri meðferðar á svínum orðið fleiri og háværari. -
10
Kristján Kristjánsson
Er pólitíska skautunin í genunum?
Rannsóknir hafa sýnt að tilfinningar móta afstöðu fólks meira en skynsemin. Kristján Kristjánsson skrifar um öfgavæðingu umræðunnar.
Mest lesið í vikunni
1
Varar við sköttum eftir vænan hagnað
Ævintýralegur hagnaður hefur verið á baðlónum á Íslandi síðustu ár. Eigandi Skógarbaðanna segir fyrirhugaða skattahækkun „eyðileggja“ það sem gangi vel. Hann segist ekki „borga út neinar arðgreiðslur“, en greiddi út arð á síðasta birta rekstrarári og stefnir í nánast skuldlaust félag á næsta ári.
2
„Það hentar þeim ekki að almenningur í landinu vakni“
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra segir Sjálfstæðisflokk og Miðflokk beita áróðri gegn Evrópusambandsaðild sem komi beint úr handbók Nigel Farage. Segi þjóðin „já“ geti Ísland orðið aðildarríki í árslok 2028 en ef „nei“ verður svarið komi það til kasta Alþingis að draga umsóknina frá 2009 til baka.
3
Jón Trausti Reynisson
Eitrun umræðunnar
Vaxandi gjá myndast í skautaðri samfélagsumræðu á Íslandi. Greina má áróðursaðferðir frá hægri og vinstri sem geta truflað röklegt mat á málefnum sem eru í eðli sínu margslungin og erfið.
4
Stefán Ólafsson
Verðbólgan: Betri leið er í boði
Reynslan hefur sýnt að hávaxtastefnan sem hefur verið í aðalhlutverki í baráttunni við verðbólguna skilar ekki góðum árangri. Við erum með hærri verðbólgu en grannríkin þrátt fyrir miklu hærra vaxtastig.
5
Býðst að fá arðgreiðslur frá Brimi í evrum
Útgerðarfélagið Brim hefur gert upp í evrum árum saman en nú hefur komið fram að hluthafar geta einnig fengið arð sinn greiddan í evrum. Forstjóri og stærsti eigandi Brims hvatti til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild að Evrópusambandinu og varaði við hagsmunum stjórnmálamanna af því að halda í krónuna.
6
Urðuðu úrgang ólöglega á íþróttasvæði
Bílhræjum og blönduðum úrgangi hefur verið safnað á lóð sem Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar leigir af sveitarfélaginu. Það er þvert á leigusamning lóðarinnar og reglur sem gilda um losun úrgangs. „Ég held að það komi þér bara ekkert við hvaðan þetta kemur,“ sagði vallarstjóri Skotíþróttafélags Hafnarfjarðar.
Mest lesið í mánuðinum
1
Indriði Þorláksson
Kerecis: Úti er ævintýri
Indriði H. Þorláksson hagfræðingur og fyrrverandi ríkisskattstjóri fjallar um skattgreiðslur í tengslum við sölu íslenska nýsköpunarfyrirtækisins Kerecis til hins danska Coloplast.
2
Svona bendlaði Stefán Einar mann við hryðjuverk
Stefán Einar Stefánsson, þáttarstjórnandi á mbl.is, birti myndir af palestínskum háskólakennara og bendlaði hann við hryðjuverk eftir að hann var viðstaddur mótmæli á Gaza gegn hungursneyð barna. Ályktanir Stefáns Einars um manninn og ásakanir sem hann kynnti þáverandi forsætisráðherra í þætti sínum virðast ganga illa upp.
3
Kleini handtekinn grunaður um hópnauðgun
Kleini var handtekinn ásamt tveimur öðrum mönnum um helgina grunaður um að hafa nauðgað konu tímunum saman. Fyrrverandi kærasta segir hann hafa beitt sig ofbeldi í sambandinu.
4
Ekki skýrt hver beri ábyrgð á líki
Gert er ráð fyrir að vandamenn látins einstaklings hafi samband við útfararþjónustu en málið er flóknara þegar engir vandamenn eru til staðar, að því fram kemur í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn á Alþingi.
5
Greiddu fyrrverandi oddvita 7 milljónir eftir að Framsókn fékk bæjarstjórastólinn
Nýstofnað félag Ágústs Bjarna Garðarssonar, fyrrverandi oddvita Framsóknarflokksins í Hafnarfirði, fékk greiðslur fyrir ráðgjafastörf eftir að flokksbróðir hans, Valdimar Víðisson, tók við sem bæjarstjóri. Ráðgjafastörf fyrrum bæjarstjóra Mosfellsbæjar, Haraldur Sverrisson, hófust í tíð Rósu Guðbjartsdóttur, flokkssystur hans.
6
Frjálshyggjumenn úr viðskiptalífinu gefa „þekktum hugsuðum“ sviðið
Stjórnendur Reykjavík Fintech og Bæjarins Beztu Pylsur hafa stofnað viðburðafyrirtæki eftir að hafa haldið fyrirlestra með Jordan Peterson. Fyrstu viðburðirnir eru með Frosta Sigurjónssyni um loftslagsmál og Bjórkastinu, hlaðvarpi þar sem stjórnendur kenna sig við öfgahægri og „kynþáttaraunsæi“.
Mest lesið í mánuðinum
-
1
Indriði Þorláksson
Kerecis: Úti er ævintýri
Indriði H. Þorláksson hagfræðingur og fyrrverandi ríkisskattstjóri fjallar um skattgreiðslur í tengslum við sölu íslenska nýsköpunarfyrirtækisins Kerecis til hins danska Coloplast. -
2
Svona bendlaði Stefán Einar mann við hryðjuverk
Stefán Einar Stefánsson, þáttarstjórnandi á mbl.is, birti myndir af palestínskum háskólakennara og bendlaði hann við hryðjuverk eftir að hann var viðstaddur mótmæli á Gaza gegn hungursneyð barna. Ályktanir Stefáns Einars um manninn og ásakanir sem hann kynnti þáverandi forsætisráðherra í þætti sínum virðast ganga illa upp. -
3
Kleini handtekinn grunaður um hópnauðgun
Kleini var handtekinn ásamt tveimur öðrum mönnum um helgina grunaður um að hafa nauðgað konu tímunum saman. Fyrrverandi kærasta segir hann hafa beitt sig ofbeldi í sambandinu. -
4
Ekki skýrt hver beri ábyrgð á líki
Gert er ráð fyrir að vandamenn látins einstaklings hafi samband við útfararþjónustu en málið er flóknara þegar engir vandamenn eru til staðar, að því fram kemur í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn á Alþingi. -
5
Greiddu fyrrverandi oddvita 7 milljónir eftir að Framsókn fékk bæjarstjórastólinn
Nýstofnað félag Ágústs Bjarna Garðarssonar, fyrrverandi oddvita Framsóknarflokksins í Hafnarfirði, fékk greiðslur fyrir ráðgjafastörf eftir að flokksbróðir hans, Valdimar Víðisson, tók við sem bæjarstjóri. Ráðgjafastörf fyrrum bæjarstjóra Mosfellsbæjar, Haraldur Sverrisson, hófust í tíð Rósu Guðbjartsdóttur, flokkssystur hans. -
6
Frjálshyggjumenn úr viðskiptalífinu gefa „þekktum hugsuðum“ sviðið
Stjórnendur Reykjavík Fintech og Bæjarins Beztu Pylsur hafa stofnað viðburðafyrirtæki eftir að hafa haldið fyrirlestra með Jordan Peterson. Fyrstu viðburðirnir eru með Frosta Sigurjónssyni um loftslagsmál og Bjórkastinu, hlaðvarpi þar sem stjórnendur kenna sig við öfgahægri og „kynþáttaraunsæi“. -
7
Íranar segjast geta „eyðilagt“ hagkerfi heimsins í löngu stríði
Olíuverð smitast út í verðlag með slæmum afleiðingum fyrir allt heimshagkerfið. -
8
Bandaríkjamönnum hugnast ekki innganga Íslands í ESB
Bandarísk stjórnvöld eru ekki hrifin af því að Ísland gangi inn í ESB. Þá greinir norsk fréttasíða frá því að bandarískur ráðgjafi Nigel Farage hafi heimsótt landið tvívegis. -
9
Var settur á samheitalyf, steyptist út í sárum og lést
Sigurlaug Gísladóttir, móðir manns með hvítblæði sem lést haustið 2023, segir son sinn hafa verið látinn þjást að óþörfu þegar hann var tekinn af frumlyfi og settur á samheitalyf þrátt fyrir að læknir hans hefði óskað eftir áframhaldandi lyfjaskírteini fyrir frumlyfið. Eftir að hann skipti um lyf steyptist hann út í sársaukafullum sárum. „Hann bara gat ekki meir,“ segir hún. -
10
Hætta að selja Bandaríkjunum hergögn
Vegna stríðsins gegn Íran hefur útflutningur hergagna til Bandaríkjanna verið stöðvuð í Sviss.
Athugasemdir