Stjórn­mála­pró­fess­or­inn Hannes Hólm­steinn Giss­ur­ar­son kvartar undan því í bloggi að flestir fjöl­miðlar sýni sögu­skýr­ingu hans um sölu Seðla­banka Íslands á FIH-bank­anum lít­inn áhuga. Fjallað var um skýr­ingar hans á for­síðu Morg­un­blaðs­ins í gær. Auk þess hefur Kjarninn fjallað umtals­vert um þessar skýr­ingar Hannesar. Nið­ur­staða Hannesar er hag­felld fyrir Davíð Oddsson, rit­stjóra Morg­un­blaðs­ins, en Hannes hefur um ára­bil verið einn mest áber­andi stuðn­ings­maður Davíðs og Sjálf­stæð­is­flokks­ins á land­inu. Davíð var áður seðla­banka­stjóri og er nú rit­stjóri Morg­un­blaðs­ins, sem fjall­aði um álit Hannesar á for­síðu í gær.

Hannes var nýverið feng­inn til að gera rann­sókn á erlendum áhrifa­þáttum á banka­hrunið af Bjarna Bene­dikts­syni, fjár­mála­ráð­herra og for­manni Sjálf­stæð­is­flokks­ins. Samn­ing­ur­inn er gerður á milli Fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins og Félags­mála­stofn­unar Háskóla Íslands. Lagðar eru 10 millj­ónir króna úr rík­is­sjóði í verk­efnið.

„Davíð Oddsson er fullkomlega flekklaus“

Hannes og Davíð Hannes Hólm­steinn og Davíð Oddsson hafa verið vinir um ára­bil og er Hannes yfir­lýstur stuðn­ings­maður hans. Hér sjást þeir saman á lands­fundi Sjálf­stæð­is­flokks­ins árið 1996.

Mynd: Wikipedia

Hannes sagði meðal ann­ars um Davíð Oddsson í fyrra að hann væri full­kom­lega flekk­laus maður. „Ég veit að Davíð Oddsson er full­kom­lega flekk­laus. Þetta lið hefur ekk­ert á hann, eins og sagt er. Davíð er ein­hver heið­ar­leg­asti og hrein­skiln­asti maður sem ég þekki. Feldur hans er mjalla­hvítur eins og þeirra Jóns Sig­urðs­sonar og Hannesar Haf­steins og Ólafs Thors og Bjarna Bene­dikts­sonar.“ Orðin lét hann falla á vef­síðu Eiríks Jóns­sonar.

„Davíð er ein­hver heið­ar­leg­asti og hrein­skiln­asti maður sem ég þekki.“

Í jan­úar síð­ast­liðnum líkti Hannes Davíð við ljón. „Á stjórn­mála­ferli sínum tókst honum í senn að vera ljón og refur, eins og Machiavelli sagði, að snjall stjórn­mála­maður þyrfti að vera, en hin síð­ari ár hefur hann frekar verið ljón en refur, sagt skoðun sína umbúða­laust og lítt skeytt um afleið­ing­arnar, eins og þær má reikna út til skamms tíma, en til langs tíma er allt óvíst og þess vegna best að geta lifað í sátt við eigin orð og gerðir. Og ljónið er síður en svo dautt úr öllum æðum, eins og les­endur Morg­un­blaðs­ins og raunar lands­menn allir geta borið vitni um. Það öskrar ekki eitt á næt­urnar, eins og sagt var um Jónas Jónsson frá Hriflu. En fyrir mér er Davíð alltaf sami upp­lits­djarfi alþýð­u­pilt­ur­inn og ég kynnt­ist fyrst í Háskóla Íslands snemma á átt­unda ára­tug tutt­ug­ustu aldar.“

„Fyrir mér er Davíð alltaf sami upp­lits­djarfi alþýð­u­pilt­ur­inn og ég kynnt­ist fyrst...“

Gagnrýnir vinstri stjórnina og eftirmann Davíðs

Í grein sinni í Morg­un­blað­inu í gær kemst Hannes að þeirri nið­ur­stöðu að Davíð Oddsson hafi verið „hrak­inn úr stöðu seðla­banka­stjóra“. Þá kemur fram að Már Guð­munds­son, sem hafi verið skip­aður í hans stað, hafi gert stór­vægi­leg mis­tök. Hann gagn­rýnir auk þess vinstri stjórn­ina. „Full ástæða er til að rann­saka þessi við­skipti, eins og Guð­laugur Þór Þórð­ar­son alþing­is­maður [Sjálf­stæð­is­flokks­ins] hefur lagt til,“ segir hann.

270 milljarða króna tap

Í bloggi sínu telur Hannes upp tap sem nemur 270 millj­örðum króna.

„Ég benti á þrjú stór­mál í fyr­ir­lestri mínum á vor­ráð­stefnu Við­skipta­fræði­stofn­unar þriðju­dag­inn 21. apríl:

- Norsk og finnsk stjórn­völd knúðu fram bruna­út­sölu á fyr­ir­tækjum Glitnis í stað þess að veita þeim lausa­fjár­fyr­ir­greiðslu, eins og gert var í Svíþjóð. Tap: 60 millj­arðar króna.

- Seðla­banki Davíðs Odds­sonar hafði tekið veð haustið 2008 fyrir öllum lánum til Kaup­þings í FIH-banka, sem danski seðla­bank­inn og Fjár­mála­eft­ir­litið sögðu, að væri traustur banki. Seðla­banki Más Guð­munds­sonar kaup­kröfu­manns samdi bank­ann af sér, en eig­end­urnir, danskir fésýslu­menn, standa nú uppi með frá­bæra eign upp á meira en hund­rað millj­arða króna og geta greitt sér hana út á næstu árum. Tap: 60 millj­arðar króna (von­andi samt minna).

- Verka­manna­flokks­stjórnin breska lok­aði breskum bönkum í eigu Íslend­inga, en bjarg­aði öllum öðrum bönkum á sama tíma. Nú er komið í ljós, að þeir voru ekki gjald­þrota, og ekk­ert ólög­legt hefur fund­ist þrátt fyrir ræki­legar rann­sóknir og tíðar sím­hring­ingar breskra ráð­herra til íslenskra starfs­bræðra. Þetta var vald­níðsla bresku Verka­manna­flokks­leið­tog­anna. Tap: 150 millj­arðar króna,“ skrifar Hannes á bloggi sínu.

Hannes segir að íslenskir fjöl­miðlar hafi meiri áhuga á „titt­linga­skít“ um Hönnu Birnu Krist­jáns­dóttur og Illuga Gunn­ars­son. „Og net­úlf­arnir (Illugi, Egill, Guð­mundur Andri) bæra ekki á sér, þótt þeir séu vanir að ýlfra af ánægju við minnsta keim af hneyksli,“ skrifar Hannes.

„Öllum að kenna nema Davíð“

Þórður Snær Júl­í­us­son, rit­stjóri Kjarnans, skrif­aði grein í gær þar sem hann bar til baka flest allar útskýr­ingar Hannesar. „En báðir vin­irnir, Hannes og Davíð, blása á þetta og kom­ast að þeirri nið­ur­stöðu að tap vegna neyð­ar­láns­ins sé öllum sem að mál­inu komu að kenna nema Davíð. Hann hafi í raun gert allt rétt þegar hann lán­aði Kaup­þingi tugi millj­arða króna sem bank­inn hefur síðar verið sak­aður um að hafa eytt í að kaupa fullt af verð­lausum skulda­bréfum á yfir­verði af starfs­mönnum og vild­ar­við­skipta­vini sínum,“ skrif­aði Þórður Snær meðal ann­ars.

Krafðist svara á Facebook

Svo fór að Hannes kraf­ist svara frá Þórði Snæ á Facebook. „Þórður Snær Júl­í­us­son! Þú skrifar: „Skýring Seðla­bank­ans á sölu FIH hefur reyndar alltaf verið sú að hefði bank­inn ekki selt á þeim tíma sem hann gerði hefðu dönsk stjórn­völd skrifað niður allt hlutafé hans í sept­em­ber 2010 og að danska fjár­mála­eft­ir­litið myndi í kjöl­farið taka bank­ann yfir. End­ur­heimtir Seðla­bank­ans vegna neyð­ar­láns­ins hefðu þá orðið núll.“ Hvar hefur þetta komið fram? Hvernig hefðu dönsk stjórn­völd getað skrifað niður hluta­féð? Og átti að láta undan slíkum hót­unum, ef rétt er sagt frá? Leiddu okkur nú í allan sann­leika um þetta,“ skrif­aði Hannes strax í gær á Facebook.

Langt og ítarlegt svar

Þórður Snær svar­aði Hannesi í raun með nýjum pistli í athuga­semd við færsl­una:

„Sæll Hannes.

Þetta hefur reyndar komið fram nokkuð víða. Ég skrif­aði fyrst frétta­skýr­ingu um þetta mál í Við­skipta­blaðið 24. sept­em­ber 2010 (Hægt að sjá stutta útgáfu hér og alla skýr­ing­una í Við­skipta­blaði þess dags).

Ég og Magnús Hall­dórs­son fjöll­uðum líka ítar­lega um þessi mál í bók okkar Ísland ehf. – auð­menn og áhrif eftir hrun, sem kom út í ágúst 2013. Þar segir meðal ann­ars:

„Þann 30. júní 2009 þurfti danska ríkið að veita FIH víkj­andi lán upp á 1,9 millj­arða danskra króna. Til við­bótar ábyrgð­ist danska ríkið mán­uði síðar skulda­bréfa­út­gáfu FIH upp á 50 millj­arða danskra króna, um eitt þús­und millj­arða íslenskra króna. Aðstoðin var veitt undir for­merkjum svo­kall­aðs „Bankapakka II“ sem danska ríkið hafði sett saman til að bjarga sínu banka­kerfi. Pakkinn sner­ist um að ábyrgj­ast inn­lán og skulda­bréfa­út­gáfu danskra fjár­mála­fyr­ir­ækja sem eftir því ósk­uðu. Danska ríkið var því í reynd búið að bjarga eign íslenska Seðla­bank­ans.

Danska banka­sýslan (Fin­ansiel Stabilittet) og danska fjár­mála­eft­ir­litið (Fin­an­stil­sy­net) fylgd­ust náið með því hvernig FIH bragg­að­ist og þrýstu mikið á að leyst yrði úr eig­enda­málum bank­ans til að hann gæti fjár­magnað sig á mark­aði. FIH var enda í eigu erlends þrota­bús, Kaup­þings, sem gerði það að verkum að láns­hæf­is­mat bank­ans var í lægsta flokki. Því var ólík­legt að hægt yrði að end­ur­fjár­magna bank­ann við þessar aðstæður. Dönsk yfir­völd komu þess­ari óánægju sinni ítrekað á fram­færi við Seðla­banka Íslands, enda upp­fyllti Kaupþing ekki skil­yrði danskra laga um eign­ar­hald á fjár­mála­fyr­ir­tækjum. Samkvæmt þeim mega þrotabú ekki eiga banka.“

Síðan þá höfum við skrifað oft um þessi mál oft ög mörgum sinnum, m.a. hér.

Þessar upp­lýs­ingar byggja á sam­tölum við heim­ild­ar­menn sem ég get eðli­lega ekki gefið upp hverjir eru. Það er ekki mitt að taka afstöðu til þess hvort láta hefði átt undan þessum kröfum. Mögulega hefði átt að reyna á alvöru þeirra. Þetta var hins vegar ákvörð­unin sem var tekin á sínum tíma vegna þess að þeir sem tóku hana trúðu því að það væri raun­veru­legur mögu­leiki á því að danska fjár­mála­eft­ir­litið tæki yfir FIH sökum ofan­greinds, og að virði þess hluta­fjár sem tekið var að veði fyrir lán­inu til Kaup­þings hefði þar af leið­andi orðið verð­laust. Seðla­bank­inn hlýtur líka að bregð­ast við birt­ingu greinar þinnar á næstu dögum og skýra þennan þátt betur. Hann er betur til þess fall­inn að svara þess­ari spurn­ingu þinni en blaða­maður.

Og fyrst ég er með gamla kennar­ann minn á lín­unni þá langar mig örstutt að minn­ast á pistil sem þú skrif­aðir í febr­úar á Pressuna þar sem þú barst aðdrottnun gagn­vart fyr­ir­tæki mínu, sem var ævin­týra­lega grófur atvinnurógur og meið­andi ummæli. Hefur þú, pró­fessor við Háskóla Íslands, ein­hvern hug á því að draga þessi ummæli til baka og biðj­ast afsök­unnar á þeim, eða ætlar þú að sýna fram á að þau séu rétt með rökum, sem er reyndar ekki hægt þar sem umrædd ummæli eru lygi?

Með góðri kveðju frá fyrrum nem­anda, Þsj“