Fjárlagafrumvarp 2017 lagt fram hallalaust

Starfs­stjórn fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins, leidd af Bjarna Bene­dikts­syni fjár­mála­ráð­herra, hefur lagt fram frum­varp til fjár­laga 2017. Eins og síð­ustu þrjú fjár­lög frá­far­andi rík­is­stjórnar eru þessi lögð fram halla­laus. 

Fjárlög eru venju­lega lögð fram með póli­tískum vilja rík­is­stjórnar, en þar sem ekki hefur tek­ist að mynda rík­is­stjórn er þetta frum­varp byggt á fjár­mála­stefnu 2017-2021 sem var sam­þykkt í ágúst á þessu ári. Ekki réð ein­hugur um þá stefnu, en hún var sam­þykkt með 29 atkvæðum og skil­aði minni­hlut­inn sér­á­liti. Eftir kosn­ing­arnar breytt­ist sam­setn­ing Alþingis mjög og er því óljóst hvort fjár­laga­frum­varpið, sem byggt er á á þess­ari umdeildu fjár­mála­stefnu, muni hljóta braut­ar­gengi.

Hvernig sem ný rík­is­stjórn mun líta út mun hún geta skapað heim­ildir til að breyta útgjöldum fyrir árið 2017, hvort sem að þetta fjár­laga­frum­varp verður sam­þykkt í núver­andi mynd eða ekki. 

Afgangur upp á 28,5 milljarða 

Fjár­mála­ráð­herra kynnti fjöl­miðlum nýtt fjár­laga­frum­varp í dag. Í því er gert ráð fyrir 28,5 millj­arða afgangi rík­is­sjóðs, en gjöld eru 734,4 millj­arðar og tekjur 772. Bjarni sagði að sér­stök áhersla væri lögð á heil­brigðis-, mennta- og lög­gæslu­mál, en er vöxtur útgjalda í þeim mála­flokki 5% á yfir­stand­andi ári, sem er 7% hærra en árið 2006 á föstu verð­lagi.

Helstu útgjalda­mál í frum­varp­inu eru:

• Heild­ar­fram­lög á nafn­virði til lög­gæslu­mála fara úr 11,8 ma.kr. árið 2015 í 13,7 ma.kr. á næsta ári.

• Breyt­ingar á lögum um almanna­trygg­ingar, sam­ein­ing bóta­flokka elli­líf­eyr­is­þega í einn grunn­líf­eyri o.fl. ‐ sam­tals 11,1 millj­arða króna.

• Aukin rekstr­ar­fram­lög til heil­brigð­is­mála, þar af aukin fram­lög til styrk­ingar á rekstri sjúkra­húsa og heilsu­gæslu hátt í 4 ma.kr. og 1,5 ma.kr. vegna nýs ramma­samn­ings um rekstur hjúkr­un­ar­heim­ila – sam­tals 7,3 ma.kr.

• Hækkun iðgjalda launa­greið­enda til A‐deildar LSR úr 11,5% í 15,1% frá og með næstu ára­mótum – sam­tals 4,5 ma.kr.

• Aukning útgjalda til mennta‐ og menn­ing­ar­mála, s.s. vegna styrk­ingar á rekstr­ar­grunni háskóla og fram­halds­skóla, auk þess sem veitt er fram­lag til lista­fram­halds­skóla til efl­ingar tón­lis­ar­fræðslu – sam­tals 2,5 ma.kr.

• Nýr ramma­samn­ingur um almenn starfs­skil­yrði land­bún­að­ar­ins –  sam­tals 1,1 ma.kr.

• Nýtt hús­næð­is­bóta­kerfi sem tekur gildi frá og með næstu ára­mótum – heild­ar­um­fang kerf­is­ins verður um 6,5 ma.kr. en aukin fram­lög nema 785 m.kr. í frum­varp­inu – sam­tals 0,8 ma.kr.

• Byggðar‐ og sókn­ar­á­ætl­anir lands­hluta – sam­tals 0,5 ma.kr. Fjár­hæðir og tekju­við­mið­un­ar­mörk barna­bóta ásamt eigna­mörkum vegna vaxta­bóta hækkuð þannig að fram­lög milli áranna 2016 og 2017 hald­ist áfram óbreytt. 

Skuldlaust Ísland 2025

Hag­vöxtur hefur verið stöð­ugur síð­ustu ár og er gert fyrir því að hann haldi áfram út það tíma­bil sem fjár­laga­stefnan nær til, en væri það í fyrsta skipti í sögu íslenska lýð­veld­is­ins sem er sam­felldur hag­vöxtur í ára­tug. 

Heild­ar­skuldir Íslands eru svip­aðar og fyr­ir­finn­ast í ESB ríkj­unum, en í kjöl­far hruns­ins snar­hækk­aði vaxta­kostn­aður hins opin­bera og nemur hann um 11% af tekjum rík­is­ins, sem er hærra hlut­fall en í öllum ríkjum ESB. 

Bjarni tal­aði um mik­il­vægi þess að nýta þann ágóða sem hefur skap­ast með aðhaldi í rík­is­fjár­málum til að minnka skuldir og vaxta­kostnað frekar en að auka kostnað rík­is­sjóðs. „Við teljum að það séu viss þennslu­mörk í kerf­inu,“ sagði Bjarni, „sem að krefj­ast þess að fólk beiti agaðri hag­stjórn til að sporna gegn ofhitnun.“ Með þessu móti vildi hann meina að Ísland gæti orðið skuld­laust árið 2025. 

Fjár­fest­ingum hins opin­bera er haldið lágt, en þó eru nokkrar und­an­tekn­ingar, eins og:

• Framlög vegna bygg­ingar þriggja nýrra hjúkr­un­ar­heim­ila á árunum 2016‐2018 –  sam­tals 1,2 ma.kr.

• Smíði nýrrar Vest­manna­eyja­ferju – sam­tals 1,1 ma.kr (4,4 ma.kr. heild­ar­kostn­aður á 3 árum).

• Aukin fram­lög til almennra vega­fram­kvæmda – sam­tals 1 ma.kr. 

Í núver­andi fjár­laga­frum­varpi er hvergi að finna þá kröfu rekt­ora allra háskóla á Íslandi að hækka fram­lag á hvern háskóla­nema þannig að það verði sam­bæri­legt við Norð­ur­löndin, né í kröfu Kára Stef­áns­sonar og rúm­lega 85 þús­und Íslend­inga að hækka heil­brigðis­út­gjöld úr 8,7% af værgri þjóð­ar­fram­leiðslu í 11%. 

Hægt er að nálg­ast fjár­laga­frum­varpið hér (PDF skrá; hægri smellið og veljið Nið­ur­hala). 

Sjá einnig: 

Umdeild fram­tíð­ar­sýn veldur titr­ingi á stjórn­ar­heim­il­inu: Hvað felst í fjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar?

„Einn best rekni rík­is­sjóður í Evrópu“ rek­inn með halla í miðri upp­sveiflu