Lista­mað­ur­inn David Bowie er lát­inn eftir bar­áttu við krabba­mein. Eft­ir­far­andi yfir­lýs­ing birt­ist á sam­fé­lags­miðlum honum tengdum:

„David Bowie lést í friði í dag, umkringdur fjöl­skyldu sinni, eftir hug­rakka, 18 mán­aða bar­áttu við krabba­mein. Þó mörg ykkar séu sorg­mædd biðjum við ykkur um að virða frið­helgi fjöl­skyldu hans í sorg­ar­ferli þeirra.“

Bowie var fjöl­hæfur, og starf­aði sem söngv­ari og laga­höf­undur, en einnig sem fram­leið­andi og leik­ari, á ferli sem spann­aði rúm­lega fjóra ára­tugi. Hann gaf út sína tutt­ug­ustu og fimmtu, og jafn­framt síð­ustu plötu, þann átt­unda jan­úar, síð­asta föstu­dag, sem einnig var afmæl­is­dag­ur­inn hans. 

Breskir "mods" Senan var áber­andi í tón­list og tísku á sjö­unda og átt­unda ára­tug síð­ust aldar.

Með plöt­unni „The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders From Mars“ frá 1972 sló Bowie fyrst virki­lega í gegn. Þar leikur hann sér með hug­mynd­ina um rokk­stjörnu sem er geim­vera, og blandar saman þemum frá bresku mod-sen­unni og japönsku kab­uki leiku­hús­hefð­inni. Útkoman var hið skraut­lega hlið­ar­sjálf - Ziggy Stardust.

Kabuki leik­húsið. Bowie var undir miklum áhrifu frá japönsku "kab­uki" leik­hús hefð­inni þegar hann skóp per­són­una Ziggy Stardust.

Þremur árum seinna komst Bowie fyrst inn á Banda­ríkja­markað, með lag­inu „Fame“, sem komst í efsta sæti vin­sæld­ar­lista þar í landi, af plöt­unni „Young Americans“. Í kjöl­far hennar kom avant-garde platan „Station to Station“, sem komst í þriðja sæti á sölu­listum Banda­ríkj­anna, og inni­hélt smell­inn „Golden Years“.  

Eftir að hafa lent í slags­málum í skóla í æsku var Bowie með ein­kenni sem kallað er heterochromia iri­dium, eða sinn lit­inn á hvoru auga. Sú stað­reynd, auk þveng­mjós lík­ama, gerði það að verkum að Bowie tók að sér að leika óhefð­bundin hlut­verk í kvik­myndum og á sviði.  

Augu Bowie. Eitt af sterk­ustu útlitsein­kennum Bowie voru mis­lit augu hans.

Mynd: Pictorial Press Ltd / Alamy

Hann lék geim­veru sem leit­aði hjálpar vegna deyj­andi plánetu sinnar í súr­r­eal­ísku mynd­inni „The Man Who Fell to Earth“ árið 1976. Hann fékk einnig mjög góða dóma fyrir hlut­verk sitt sem John Merrick í Brodway upp­færslu árið 1980 á Fíla­mann­inum.

Í hlut­verki Fíla­manns­ins. Bowie fékk mikið lof fyrir leik sinn sem John Merrick á Broadway.

Hann fædd­ist í London, 8. jan­úar árið 1947 og skýrður David Jones. Eftir að hljóm­sveitin „The Monkees“ sló í gegn með Davy Jones inn­an­borðs, breytti Bowie nafn­inu sínu úr Jones í Bowie. Hann spil­aði á saxa­fón, og eftir tölu­vert brölt með nokkrum mis­mun­andi hljóm­sveitum gerði hann loks samn­ing við Mercury Records, útgáfu­fyr­ir­tækið, sem árið 1969 gaf út plöt­una hans „Man of Words/Man of Music“. Þar var að finna lagið hans „Space Oddity“, harm­þrung­inn óð til Major Tom, sem flýtur stjórn­laust um geim­inn. 

Þegar hann var að fylgja á eftir plöt­unni með Ziggy Stardust sagði Bowie frá því árið 1972 í við­tali að hann væri sam­kyn­hneigður, þó það hafi seinna verið málað upp sem til­raun til að vekja athygli á sér. Hann fór að lita á sér hárið og ganga í kvenn­manns­fötum. Platan sló svo gjör­sam­lega í gegn, og Bowie í leið­inni.

Bowie skipti svo um gír árið 1975. Hann var mjög upp­tek­inn af dans og fönk sen­unni frá Fíla­delfíu, og gaf út plöt­una „Young Americans“, sem hann lýsti sjálfur sem „plastic soul“-blöndu. Innihélt hún smell­inn „Fame“, sem hann samdi með Bítlinum John Lennon.

Eftir hina trega­fullu og köldu plötu „Staion to Station“, sett­ist Bowie óvænt að í Berlín, og tók árið 1977 upp plöt­una „Low“, þá fyrstu í hinni svoköll­uðu „Berlínar-tríló­gíu“, í sam­starfi við Brian Eno.

Árið 1980 gaf hann út „Scary Monsters“, sem er eins­konar ávarp til per­són­unnar Major Tom úr lag­inu „Space Oddity“, ásamt lag­inu „Ashes to Ashes“. Í kjöl­farið komu plöt­urnar „Tonight“ árið 1984 og „Never let me Down“ árið 1987, ásamt sam­starfs­verk­efnum með hljóm­sveit­inni Queen, Mick Jagger, Tinu Turner og fleirum. Hann stofn­aði svo kvar­tett­inn „Tin Machine“, en hljóm­sveitin hlaut litla athygli, þrátt fyrir tvær vel heppn­aðar plötur.

Bowie hélt sóló ferli sínum áfram árið 1993 með plöt­unni „Black Tie White Noise“, þar sem tók upp þráð­inni með gít­ar­leik­ar­anum Mick Ronson, sem hafði áður verið með honum í hljóm­sveit­inni „Spiders from Mars“. Hann tók svo upp plöt­una „Outside“ árið 1995 ásamt Brian Eno, og fylgdi henni eftir með tón­leika­ferða­lagi þar sem hljóm­sveitin „Nine Inch Nails“ hit­aði upp fyrir hann. 1996 tók hann svo upp hina teknó-skotnu plötu „Eart­hling“, plöt­una „Hours“ árið 1999, og „Heathen“ árið 2002.

Bowie var einnig upp­töku­stjóri fyrir fjöl­marga aðra lista­menn, t.a.m. Lou Reed, Iggy Pop and The Stooges, Mott the Hoople og fleiri. Hann hlaut Grammy verð­launin árið 2006 fyrir fram­lag sitt til tón­listar, en tróð aldrei aftur upp á sviði eftir það.

Bowie tekur við heið­ursverð­launum. Árið 2006 fékk Bowie við­ur­kenn­ingu Grammy hátíð­ar­innar fyrir fram­lag sitt til list­ar­innar.

Mynd: Bryan Bedder

Lítið fór fyrir Bowie milli áranna 2004 og 2012, en árið 2013 gaf hann út plöt­una „The Next Day“. Vakti hún mikla athygli, og komst í annað sæti banda­ríska Bill­bo­ard list­ans, og var þar með sú plata hans sem hæst fór á honum.

Þrátt fyrir stöðugt ákall um tón­leika­ferða­lög hafði Bowie hægt um sig síð­ustu árin. Hann bjó í New York, sást sjaldan á ferli og lét lítið fyrir sér fara.

Í des­em­ber síð­ast­liðnum var svo frum­sýndur rokk söng­leik­ur­inn „Lazarus“ eftir David Bowie í New York, þar sem hann vekur aftur upp per­són­una Thomas Jerome Newton, sem hann lék í kvik­mynd­inni „The Man Who Fell to Earth“, en Bowie hafði lengi lýst yfir áhuga á því að nota þá per­sónu í fleiri verk­efni.

Úr söng­leiknum Lazarus. Rokk söng­leik­ur­inn Lazarus var settur upp í New York síð­asta des­em­ber, byggður á textum og hug­myndum Bowies.

Síðasta föstu­dag varð Bowie svo 69 ára gam­all. Sama dag kom út hans 25. og jafn­framt síð­asta sóló­plata, Blackstar.

Í fyrstu áttu gagn­rýnendur erfitt með að lesa í texta og þema plöt­unnar, en nú, eftir and­lát hans, þykj­ast margir sjá að þema plöt­unnar sé einmitt bar­átta hans við krabba­mein. Haus­kúpur og himna­ríki, röntgen myndir og svört hjörtu virð­ast benda í sömu átt; lista­mað­ur­inn vissi að þessi plata yrði hans síð­asta. Hans svana­söngur.

Daginn áður en platan kom út sendi hann frá sér tón­list­ar­mynd­band við lagið „Lazarus“, en í mynd­band­inu virð­ist hann vera að boða and­lát sitt, eins og Stundin hefur fjallað um. Fyrstu línur text­ans: Look up here / I’m in hea­ven [líttu hingað upp, ég er á himnum], eru, í kjöl­far and­láts hans, slá­andi í ljósi þess að þar syngur maður sem vissi hvað var í vændum.

Lagið er vísun í Lazarus út Jóhann­es­ar­guð­spjalli Bibl­í­unnar, sem Jesús vakti upp frá dauðum. Það má auð­veld­lega sjá afhverju Bowie gæti heill­ast af því að svindla á dauð­anum. Í lag­inu „Dollar Days“ á sömu plötu syngur hann einmitt: I’m dying to push their backs aga­inst the grain / And fool them all again and again [ég er að deyja (því) mig langar svo að fara út af van­anum / Og plata þau öll aftur og aftur].

Lazarus rís upp frá dauðum. Lazarus, enn í lík­klæðum, eftir að Jesús hressti hann við. Sagan virð­ist hafa verið Bowie hug­leikin síð­ust mán­uði lífs hans.

Það að svindla á mann­inum með ljá­inn virð­ist líka vera eitt­hvað sem aðdá­endur Bowies gætu alveg trúað upp á hann. Við­brögðin við dauða hans hafa einmitt ein­kennst af upp­námi og undrun, ekki vegna þess að hann var svo ungur, heldur vegna þess að fólk virð­ist trúa því að hann hafi verið gæddur æðri mætti. Að ef ein­hver gæti sloppið við það sem bíður okkar allra, þá væri það hann.

En Bowie er lát­inn. Hins­vegar getum við öll verið sam­mála um að honum hafi tek­ist að öðl­ast eilíft líf með þeim verkum sem hann skilur eftir sig, og þeim áhrifum sem list hans hefur, og mun halda áfram að hafa, á alla þá sem eru þeirra gæfu aðnjót­andi að fá að upp­lifa.

David Bowie skilur eftir sig eig­in­kon­una Iman, sem hann gift­ist árið 1992, son sinn Duncan Jones og dótt­ur­ina Alex­andriu. 

David Bowie. Yfir­gefur sviðið.