Íslenska ríkið braut gegn rétti sak­born­inga í Al-Thani mál­inu til rétt­látrar máls­með­ferðar fyrir óvil­höllum dóm­stóli þeg­ara sak­born­ingum og lög­mönnum þeirra var ekki gert við­vart um tengsl sem hugs­an­lega hefðu getað leitt til van­hæfis eins dóm­ara Hæsta­réttar.

Umræddur dóm­ari, Árni Kol­beins­son, er faðir Kolbeins Árna­sonar sem vann hjá Kaup­þingi fyrir fall bank­ans og eftir það fyrir skila­nefnd bank­ans. Sak­born­ing­arnir gátu með réttu dregið í efa að Hæsti­réttur væri óvil­hallur í mál­inu vegna umræddra tengsla. Þetta kemur fram í dómi Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu sem birtur var í morgun. Að öðru leyti taldi dóm­stóll­inn að máls­með­ferð í Al-Thani mál­inu hefði verið sann­gjörn og fellst ekki á aðrar umkvart­anir þáver­andi stjórn­enda Kaup­þings, sem kærðu dóm Hæsta­réttar yfir sér til dóms­stóls­ins.

Fyrr­ver­andi stjórn­endur Kaup­þings, þeir Hreiðar Már Sig­urðs­son, Ólafur Ólafsson, Sigurður Ein­ars­son og Magnús Guð­munds­son voru sak­felldir fyrir aðild sína að Al-Thani mál­inu, fyrst í hér­aði og síðan í Hæsta­rétti árið 2015, og voru þeir dæmdir fyrir umboðs­svik og mark­aðs­mis­notkun, í fjög­urra til fimm og hálfs árs fang­elsi hver fyrir sig.

Sak­born­ing­arnir fjórir kærðu málið til Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu með þeim rökum að þeir hefðu ekki hlotið rétt­láta og óvil­halla máls­með­ferð hér á landi. Tiltóku þeir þannig að hvoru tveggja hefði eig­in­kona hæsta­rétt­ar­dóm­ar­ans Árna Kol­beins­sonar verið vara­for­maður Fjár­mála­eft­ir­lits­ins meðan rann­sókn á Kaup­þingi stóð yfir og einnig að sonur Árna, Kolbeinn, hefði starfað fyrir Kaupþing fyrir fall hans og síðan fyrir skila­nefnd bank­ans. Þá töldu þeir sig ekki hafa hlotið nægan aðgang að gögnum máls­ins við vörn sína.

Mann­rétt­inda­dóm­stóll­inn úrskurð­aði um að vafi væri á hæfi Árna í mál­inu sökum starfa Kolbeins sonar hans fyrir bank­ann en fjór­menn­ing­arnir eða lög­menn þeirra voru ekki upp­lýstir um tengsl þeirra feðga og höfðu því ekki kost á að and­mæla setu Árna í dómnum. Er íslenska rík­inu gert að greiða fjór­menn­ing­unum 2.000 evrur hverjum fyrir sig til að standa straum af máls­kostn­aði. Mann­rétt­inda­dóm­stóll­inn féllst hins vegar ekki á aðrar kröfur í mál­inu og taldi að máls­með­ferðin hefði að öðru leyti verið rétt­lát.

Al-Thani málið sner­ist um sýnd­ar­við­skipti með hluta­bréf í Kaup­þingi banka en í sept­em­ber árið 2008 var til­kynnt að sheikh Mohammed bin Khalifa Al-Thani hefði keypt ríf­lega fimm pró­senta hlut í Kaup­þingi fyrir 25,7 millj­arða króna. Hins vegar leiddi rann­sókn emb­ættis sér­staks sak­sókn­ara í ljós að kaupin voru fjár­mögnuð af bank­anum sjálfum til að fegra stöðu hans.