Hagfræðinganefnd vill að verðbólgumarkmið Seðlabankans undanskilji húsnæðisverð

Fjár­mála­stöð­ug­leiki skal hafa for­gang umfram verð­stöð­ug­leika ef ógn skap­ast gagn­vart hinu fyrr­nefnda að mati nefndar um ramma pen­inga­stefnu. Nefndin leggur til aukin völd Seðla­bank­ans og að hús­næð­isliður verði tek­inn út úr verð­bólgu­mark­miði. Þá hafnar nefndin hug­myndum um að koma á fót svo­nefndu mynt­ráði. Skýrsla nefnd­ar­innar var gerð opin­ber í dag.

„Á Íslandi er málum svo háttað að ríf­lega fjórð­ung vísi­tölu neyslu­verðs má rekja til hús­næð­is­verðs,“ segir í skýrsl­unni. „Þetta getur valdið óheppi­legri skörun á milli mark­miða um verð­stöð­ug­leika ann­ars vegar og fjár­mála­stöð­ug­leika hins vegar. Ekki aðeins fyrir þær sakir að Seðla­bank­inn þurfi að beita stýri­vöxtum til þess að hafa hemil á hús­næð­is­verði sem hefur 25% í verð­bólgu­mark­miði bank­ans heldur hafa vextir bank­ans mjög tak­mörkuð áhrif á hús­næð­is­verð sökum þess að vaxta­leiðni hér­lendis frá stýri­vöxtum yfir til lengri verð­tryggðra vaxta er afar veik og töl­fræði­lega ómark­tæk.“

Starfs­hóp­ur­inn segir að hús­næð­is­verð eigi því ekki heima í verð­bólgu­mark­mið­inu og að ekki eigi að reyna beita stýri­vöxtum gegn fast­eigna­verði þegar vaxta­miðl­unin er eins veik og raunin er. „Til þess eru nokkrar leiðir færar, Seðla­bank­inn gæti miðað við aðrar vísi­tölur, svo sem vísi­tölu neyslu­verðs án hús­næðis eða sam­ræmda vísi­tölu neyslu­verðs,“ segir í skýrsl­unni.

Seðlabankinn fær aukna ábyrgð

Nefndin var skipuð þremur hag­fræð­ingum, dr. Ásgeiri Jónssyni, for­manni nefnd­ar­innar, Ásdísi Krist­jáns­dóttur sem starfar hjá Samtökum atvinnu­lífs­ins og Illuga Gunn­ars­syni, fyrr­ver­andi ráð­herra. Nefndin fékk fjóra erlenda sér­fræð­inga til að veita stjórn­völdum ráð­gjöf um pen­inga- og geng­is­stefnu til fram­tíðar.

Samkvæmt til­lögum nefnd­ar­innar verður ábyrgð Seðla­banka Íslands aukin. Bankinn skal einn bera ábyrgð á þjóð­hags­varúð og einda­varúð í stað þess að ábyrgðin skipt­ist á milli Seðla­bank­ans og Fjár­mála­eft­ir­lits­ins. Þá leggur nefndin til að aðstoð­ar­seðla­banka­stjórar verði tveir, einn með áherslu á fjár­mála­stöð­ug­leika og annar með áherslu á hefð­bundna pen­inga­stefnu.

Leggjast gegn myntráði

Nefndin segir Ísland aðeins hafa tvo kosti verði krónan áfram gjald­mið­ill lands­ins. Kost­irnir eru að halda áfram með núver­andi fyr­ir­komu­lag sjálf­stæðrar pen­inga­stefnu með verð­bólgu­mark­miði eða festa gengi krón­unnar með mynt­ráði. Leggst nefndin gegn upp­töku mynt­ráðs og segir það fela í sér áhættu fyrir fjár­mála­stöð­ug­leika. 

„Á síð­ustu fjórum til fimm árum hefur náðst mik­ill árangur við að fram­fylgja verð­bólgu­mark­miðum hér­lendis. Það hefur skilað íslenskum almenn­ingi gríð­ar­legum ábata með mik­illi aukn­ingu kaup­máttar, sam­hliða því að almennt vaxta­stig hefur lækkað. Það er mjög mik­il­vægt að þessum árangri sé fylgt eftir,“ segir í skýrslu nefnd­ar­innar.