Voruð þið búin að lesa greinina frá í gær?

Gott.

Annars er hún hér.

En nú víkur sögunni til fljóts sem nú heitir Kızılırmak og rennur ofan úr miðju Tyrklandi til sjávar í Svartahaf. Fyrir rúmum 2.500 árum var áin kölluð Halys og var á mótum tveggja stórvelda sem þá skiptu hinu núverandi Tyrklandi milli sín.

Í vestri var Lydia, mjög auðugt og blómlegt ríki, sem lengi var undir stjórn hins fræga Kroesusar konungs sem gjarnan var sagður auðugasti maður fornaldar. Í vestri var hins vegar ríki Meda. Þeir voru nýkomnir til sögunnar og ætluðu sér stóran hlut. Meðal annars réðust þeir gegn Lydiu og stríð þjóðanna stóð árum saman.

Á bökkum Halys-fljóts

Eitt sinn mættust herir þjóðanna á bökkum Halys-fljóts. Liði Lydiumanna stýrði Alyattes konungur en hinum herskáu Medum stýrði Cyaxares konungur. Báðir konungarnir voru ráðnir í að berjast til þrautar og knésetja óvinina í eitt skipti fyrir öll.

En orrustan var varla hafin þegar „dagurinn breyttist skyndilega í nótt“, eins og gríski sagnaritarinn Heródótus skrifaði um það bil öld eftir bardagann. Það varð sem sé almyrkvi á sólu. Og þegar konungarnir og hermenn þeirra sáu þetta urðu þeir mjög hræddir. Þeir þóttust vissir um að guðunum mislíkaði að þeir skyldu vera að reyna að drepa hverjir aðra.

„Þeir hættu að berjast og voru einhuga um að semja um frið sem skjótast,“ skrifaði Heródótus. Og svo var samið um frið milli ríkjanna og honum til tryggingar var Aryenis, dóttir Lydiu-konungs, gefin í hjónaband Astyages, syni Medakonungs. Síðan ríkti friður og vinátta milli ríkjanna meðan bæði héldu sjálfstæði sínu.

Fyrsti tímasetti atburður fornaldar

Frásögnin um þessa orrustu er í sjálfu sér merkileg.

Hún sýnir til dæmis hvað menn í fornöld voru trúaðir á að guðirnir hefðu puttana í öllum hlutum, þar á meðal og ekki síst hinum mikilfenglegustu fyrirbrigðum náttúrunnar. Og að þeir notuðu náttúruöflin til að senda mönnunum skilaboð um hitt og þetta sem þeir vildu koma til skila.

En fleira kemur til.

Til dæmis er orrustan við Halys fyrsti atburður veraldarsögunnar sem hægt er að tímasetja af nákvæmni og vissu. Tímatalsfræði í fornöld voru ekki nákvæm vísindi og þess vegna getur oft ýmsu skeikað þegar reynt er að ákveða hvaða dag og hvaða ár tiltekinn atburður gerðist.

En um orrustuna við Halys er engin óvissa.

Vísindamenn seinni tíma hafa nefnilega reiknað út að vissulega varð almyrkvi á sólu við Halys-fljót um það leyti sem Heródótus hermir.

Við vitum meira að segja klukkan hvað

Almyrkvinn varð þann 28. maí árið 585 fyrir upphaf tímatalsins, fyrir Krist.

Við vitum meira að segja klukkan hvað.

Það var klukkan 16.38 sem dauðskelkaðir hermenn Lydiumanna og Meda köstuðu frá sér vopnum sínum í myrkrinu sem allt í einu hafði skollið á.

Og hófust handa um að semja frið.

Bara að guðirnir hefðu oftar sent sólmyrkva til að binda endi á bardaga og stríð!

En fleira kemur til sem gerir þennan sólmyrkva fyrir 2.611 árum stórmerkilegan.

Frá því segir á morgun.

Dauðskelkaðir hermenn köstuðu frá sér vopnum sínum í myrkrinu