Afhjúpuðu spillingu í Úkraínu

Orku­mála­ráð­herra og dóms­mála­ráð­herra Úkraínu sögðu af sér í dag vegna meintrar aðildar þeirra að umfangs­miklu spill­ing­ar­máli í orku­geira lands­ins.

Rann­sak­endur halda því fram að náinn banda­maður Volodymyrs Zelenskys for­seta hafi skipu­lagt 100 millj­óna dala (12,6 millj­arða króna) mútufléttu til að sölsa undir sig fjár­muni, sem hefur vakið reiði almenn­ings á sama tíma og víð­tækt raf­magns­leysi ríkir vegna árása Rússa.

Úkraína hefur lengi glímt við spill­ingu og er litið á það sem lyk­il­skil­yrði fyrir umsókn lands­ins um aðild að Evr­ópu­sam­band­inu að tekið sé hart á mútum.

Zelensky hafði áður kallað eftir afsögn dóms­mála­ráð­herra síns, Germans Galushchenkos, sem rann­sak­endur halda fram að hafi fengið „per­sónu­legan ávinn­ing“ í kerf­inu, auk orku­mála­ráð­herr­ans Svitlönu Grynchuk.

Ekki er vitað til þess að þau hafi verið ákærð og Grynchuk hefur ekki verið nefnd sem ein­hver sem hafi hagn­ast á kerf­inu.

„Dóms­mála­ráð­herr­ann og orku­mála­ráð­herr­ann geta ekki setið áfram í emb­ætti,“ sagði Zelensky í mynd­bandi sem birt var á sam­fé­lags­miðlum.

Skömmu síðar lögðu þau bæði fram afsagn­ar­bréf, að sögn Yuliu Svyrydenko, for­sæt­is­ráð­herra Úkraínu.

Hneyksl­is­málið hefur vakið reiði meðal Úkra­ínu­manna, sem þjást af tíðum hita- og raf­magns­leysi vegna sprengju­árása Rússa.

„Þetta er ógeðs­legt,“ sagði Davyd, 24 ára, við AFP en neit­aði að gefa upp eft­ir­nafn sitt.

„Þeir eru að eyði­leggja okkur, orð­spor okkar og fram­tíð okkar. Við eigum enga fram­tíð ef við erum með svona svika­hrappa,“ sagði hann og lýsti yfir áhyggjum af því hvernig hneyksl­is­málið myndi koma út meðal mik­il­vægra stuðn­ings­manna Kyiv í ESB.

Fólk „safnar eins miklum pen­ingum og mögu­legt er til að hjálpa (hernum) og þeir eru bara að fela pen­ing­ana í kjöll­ur­unum sínum,“ bætti hann við.

„Af hverju gera þeir þetta?“

„Innri óvinir“

Ásak­an­irnar, sem komu fram fyrr í vik­unni, snú­ast um mútur vegna samn­inga sem tengj­ast Energoatom, rík­is­kjarn­orku­fyr­ir­tæk­inu og mik­il­væg­asta raf­orku­veit­anda lands­ins.

Grynchuk tók við af Galushchenko sem orku­mála­ráð­herra í sumar.

Úkra­ínska þingið þarf form­lega að sam­þykkja afsagnir þeirra beggja.

Stjórn­ar­and­stöðu­flokkur Petros Poros­hen­kos, fyrr­ver­andi for­seta, krafð­ist þess að rík­is­stjórnin segði af sér.

Í þess­ari viku hafa emb­ætt­is­menn gegn spill­ingu hand­tekið nokkra ein­stak­linga í aðgerð­inni.

Olena Boikova, 57 ára eft­ir­launa­þegi, sagð­ist finna fyrir „hneykslun“ og kall­aði þá sem áttu hlut að máli „innri óvini“.

Zelensky skip­aði ráð­herr­unum að segja af sér og sagði að það væri „algjör­lega óásætt­an­legt að enn séu til ein­hverjar (spill­ingar)fléttur í orku­geir­anum“ á meðan Úkra­ínu­menn þjást af dag­legu raf­magns­leysi.

Rússar hafa gert harðar árásir á orku­kerfi Úkraínu með dróna- og flug­skeyta­árásum á hverri nóttu, í því sem Kyiv kallar mein­fýsnar árásir sem miða að því að steypa millj­ónum Úkra­ínu­manna út í myrkur og kulda yfir vet­ur­inn.

Rann­sak­endur segja að fléttan hafi verið skipu­lögð af Timur Mindich, fyrr­ver­andi við­skipta­fé­laga Zelenskys.

Mindich er með­eig­andi að fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­inu Kvartal 95, sem Zelensky stofn­aði þegar hann var stjörnu­grínisti áður en hann fór í stjórn­mál.

Mindich flúði land skömmu áður en ásak­an­irnar voru til­kynntar á mánu­dag, að sögn landamæra­þjón­ust­unnar.

Zelensky hefur ekki tjáð sig um hlut­verk Mindichs í kerf­inu, en Svyrydenko for­sæt­is­ráð­herra sagð­ist vera að beita hann og annan ákærðan kaup­sýslu­mann, Oleksandr Tsu­kerman, per­sónu­legum refsi­að­gerðum.

Kvartal 95, sem fram­leiddi sjón­varps­þætti Zelenskys „Þjónn fólks­ins“, sagði að rann­sóknin væri ekki „tengd starfi stúd­íós­ins“.

Hneyksl­is­málið er mikil próf­raun fyrir Zelensky, sem hefur verið sak­aður um mið­stýr­ingu valds og að þagga niður í gagn­rýnendum eftir inn­rás Rússa.

Fyrr á þessu ári komu fram mót­bárur frá almenn­ingi og Evr­ópu­sam­band­inu vegna til­rauna rík­is­stjórn­ar­innar til að afnema sjálf­stæði tveggja stofn­ana gegn spill­ingu, sem rann­saka og sækja þetta mál til saka.