Dagurinn til­heyrir rót­grón­ari hefðum Kata­lón­íu­búa og honum er fagnað á alþjóð­legum degi bók­ar­innar, 23. apríl, ár hvert. Hátíðin sam­einar menn­ingu og róm­an­tík, en á þessum degi tvinna Kata­lón­íu­búar saman dag bók­ar­innar og Val­ent­ínus­ar­dag­inn. Hefð­bundið er að pör skipt­ist þá á gjöfum, karl­menn voru vanir að fá bók en konur fengu rós. En í takt við nýja tíma fá nú bæði karl­menn og konur bækur og rósir. 

Vonandi verður hátíðin árleg hér eftir á La Barceloneta – og víðar á Íslandi! – en á degi bók­ar­innar voru þar til sölu bækur frá forn­bóka­ver­öld­inni Kan­ínu­hol­unni til sölu og allt flæddi í rósum, ham­ingju­stunda-til­boði og feg­urð. 

„Allir eru að hugsa og tala um bækur“

Útgáfu­stjóri For­lags­ins, Hólm­fríður Matth­í­as­dóttir, sem oft er kölluð Úa, hefur búið ára­tugum saman í Barcelona, þangað sem hún flutti korn­ung. Raunar starf­aði hún við bóka­út­gáfu á Spáni í um sextán ár, frá 1990 til árs­ins 2006. Hún segir dag bóka og rósa vera eins konar jóla­bóka­flóð á einum degi fyrir bóka­út­gef­endur í Barcelona. 

„Þetta er dásam­leg hátíð, vorið er komið og borgin fyllist af bók­sölu­stöndum. Svo er fólk að selja rósir, allt meira eða minna rauðar rósir, og stemn­ingin er ein­stök. Fólk flykk­ist út á götu, allir sem vett­lingi geta valdið, heilu fjöl­skyld­urnar, og skoða bæk­urnar. Síðan eru höf­undar að árita þannig að þú getur hitt upp­á­halds­höf­und­inn þinn og fengið hann til að árita bók og það eru langar raðir hjá þeim vin­sæl­ustu,“ segir Úa og bætir við að fyrir mann­eskju sem starfi í bóka­heim­inum, þá sé svo gaman að upp­lifa þetta: „… því allir eru að hugsa og tala um bækur.“ Þá nefnir hún jafn­framt þessi sam­skipti milli les­enda og höf­unda sem eigi sér stað. 

Blóð­rauðar rósirÁ alþjóð­legum degi bók­ar­innar flæða rósir eins og blóð dýr­lings um götur Barcelona.

Mynd: Hólm­fríður Matth­í­as­dóttir

„Þetta er ein allsherjar bókaveisla“

Þá berst talið að öllum blómunum. „Það er vor og þú ert að gefa rósir sem eru ást­ar­tákn. Þú ert að gefa þeim sem þér þykir vænt um rósir og bækur, gróður og menn­ingu. Og það er svo fal­legt. En þetta stendur á mjög gömlum merg því á þessum degi var hefð alveg frá því á 16. öld að vera með rósamarkað. Rósirnar tengj­ast Sant Jordi sem er vernd­ar­dýr­lingur Kata­lóníu og þetta er hátíð­is­dagur hans. Og svo í kringum heims­sýn­ingu í Barcelona, árið 1929, byrja bók­salar líka að fara út með bækur og selja þær. Þá verður til þessi hefð, þessi mikla bóka­veisla.“

Hún segir að haldið sé upp á dag­inn víða í Kata­lóníu en hátíð­ar­höldin sjá­ist sér­stak­lega vel í Barcelona því þar sé svo mikil bóka­út­gáfa. „Barcelona er ein aðal­út­gáfu­borgin á Spáni.“

Bæði ástin og blóðiðHólm­fríður minnir á að rós­irnar séu líka blóðið, lit­ur­inn á rós­unum. „Þær eru rauðar því þær eru bæði ástin og blóðið.“

„Rósirnar eru líka blóðið“

Hólm­fríður segir það skemmti­legt að þau sem standa fyrir þessu teng­ist Spáni en tvenn hjón, að hálfu spænsk og hálfu íslensk, eiga La Barceloneta, auk mat­reiðslu­meist­ar­ans Pedro sem hefur rekið veit­inga­staði í Tor­revi­eja og býr yfir margra ára­tuga reynslu af mat­reiðslu. Þess má geta að fyrir nokkru hlaut La Baceloneta við­ur­kenn­ingu frá spænskum stjórn­völdum fyrir að bjóða upp á ekta gæða­hrá­efni frá Spáni. Þá nefnir Hólm­fríður Dag Pét­urs­son, einn eig­enda stað­ar­ins, en hann sam­einar þessa tvo menn­ing­ar­heima, þann íslenska og þann kata­lónska, því faðir hans, Pétur, sem nú er lát­inn, bjó lengst af í Barcelona, en móð­irin er spænsk. Það sé gaman að Dagur sé að flytja kata­lónska menn­ingu til Íslands.

Svo minnir hún á að:  „… rós­irnar eru líka blóðið, lit­ur­inn á rós­unum, þær eru rauðar því þær eru bæði ástin og blóðið.“

„Líka ást­ar­játn­ing að gefa bækur“

Hún segir Kata­lón­íu­búa oft vera með Sant Jordi og drek­ann, í til­efni dags­ins, mikið sé gert úr því: „Það var sá Jordi eða Georg sem barð­ist við dreka og hafði betur. Svo maður veit ekki hvort blóðið er dreka­blóð eða til­vísun í blóðið sem vætl­aði úr Jordi. Hann var písl­ar­vottur, pynt­aður fyrir trú sína.“

Eitthvað fyrir skáld­legt ímynd­un­ar­afl að skera úr um? 

„Já, ætli það ekki. Það er þarna sterk saga.“

Hvað með róm­an­tík­ina?

„Einhver róm­an­tík er alltaf fólgin í því að gefa þeim sem þú elskar rauðar rósir. Þó að það sé líka ást­ar­játn­ing að gefa bækur – segjum við bóka­fólkið,“ hlær hún sem á spænskan eig­in­mann og hefur alið upp dætur sínar í Barcelona.

„Og við nátt­úr­lega gerum þetta. Kaupum bækur handa allri fjöl­skyld­unni, það gerir maður á þessum degi, þó að það sé rign­ing þá fara allir út. Þarna má sjá fram­boðið, það er svo mikið gefið út á þessum degi, þú sérð þær bækur sem eru að koma út og fjöl­skyldan fer út saman að skoða bæk­urnar. Í raun og veru er þetta af sama meiði og jóla­bóka­hefðin okkar. Svo fal­leg hefð og svo gaman að þau skuli vera að koma með þetta til Íslands. Þetta er mjög ríkur þáttur í menn­ingu Kata­lón­íu­búa – og maður vill nátt­úr­lega miðla því besta.“

Segja má að við­burður veit­inga­stað­ar­ins sé til marks um hvernig Alþjóð­lega bók­mennta­há­tíðin í Reykja­vík flytur umheim­inn til okkar, til allra þeirra sem áhuga hafa á heim­inum og því að heyra sögur.