„Að hjálpa öllum byrjar kannski á því að hjálpa einum“

Á bænum Dunki í Dala­sýslu búa þau Berg­hildur Pálma­dóttir og Kári Gunn­ars­son. Fyrir mikla til­viljun keyptu þau jörð og gerð­ust bændur þar fyrir rúmum fjórum árum síðan. En þau létu ekki þar við sitja heldur hafa sett á fót búsetu- og vinnu­úr­ræði og segja þörf­ina fyrir slíkt vera mjög mikla. 

Fyrir kaupin á Dunki bjuggu þau Berg­hildur og Kári í Grund­ar­firði og starf­aði Berg­hildur sem fanga­vörður. Hún hafði því hitt fullt af fólki sem tal­aði um að það væri mikil vöntun á úrræði sem væri ekki á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Það var svo eftir flutn­ing­ana á Dunk, nánar til­tekið árið 2021, að Berg­hildur vann við afleys­inga­störf í fang­elsi og rak augun í aug­lýs­ingu varð­andi styrk­veit­ingu fyrir ýmiss konar verk­efni. 

„Ég ákvað að sækja um styrk til að breyta öðru íbúð­ar­hús­inu okkar hér á jörð­inni í áfanga­heim­ili. Hug­myndin var að breyta sem sagt hús­inu sem við búum í, í þetta áfanga­heim­ili og gera upp hitt húsið sem er mjög gam­alt og búa þar sjálf. Ég sendi umsókn­ina inn í ein­hverjum flýti og gleymdi að segja mann­inum mínum frá þessu. Svo varð raunin að ég fékk styrk­inn og sagði honum þá frá þessu og hann spurði mig hvar ég ætl­aði þá að búa. Því í gamla hús­inu hefur ekki verið búið síðan árið 1981, það er í raun og veru bara fok­helt nán­ast, og er byggt árið 1930,“ segir Berg­hildur og hlær. 

Fékk styrk til að vinna í kostnaðarmati

Styrkinn fékk hún til að vinna í kostn­að­ar­mati og rekstr­ar­á­ætl­un­ar­gerð og hófst handa við það en var svo kölluð til starfa við kennslu, starf sem hún hafði sótt um og því lagð­ist hug­myndin um áfanga­heim­ilið í dvala. Það var svo í lok árs 2022 að haft var sam­band við þau og leitað eftir úrræði fyrir ein­stak­ling á vegum félags­þjón­ustu.

„Við sögðum já við því og þá hafði starfs­maður félags­þjón­ustu sam­band við okkur og við tókum við ein­stak­lingi í lok mars á síð­asta ári. Sá ein­stak­lingur bjó bara hér inni hjá okkur en á sama tíma fórum við í að byggja gesta­hús aftur upp sem hafði verið hér á jörð­inni en hafði fokið. Þannig að allt í einu erum við komin í rekstur og þessi ein­stak­lingur var hjá okkur í nokkra mán­uði síð­ast­liðið vor og svo kom annar ein­stak­lingur síð­ast­liðið haust. Þetta eru t.d. ein­stak­lingar sem eru heim­il­is­lausir og eru með tví­grein­ingu, þ.e. eru að eiga við fíkni­vanda og með ein­hverja aðra grein­ingu líka,“ segir Berg­hildur.

Með dýrÁ Dunki eru stað­ar­hald­arar með kindur, geitur, hesta og svo með mjög stórt svæði þar sem hægt er að fara í göngu­ferðir.

Mynd: ÚR VÖR

Að sögn Berg­hildar er vinnu­heitið enn þá Áfanga­heim­ilið á Dunki en í raun og veru reka þau úrræði sem fellur undir mál­efni fatl­aðra og er ann­ars konar stuðn­ings­úr­ræði sem hentar ein­stak­lingum með fjöl­þættan vanda. Og í þeim mála­flokki er gerð krafa um að það þurfi sér hús­næði fyrir þá ein­stak­linga sem nýta sér úrræðið. Og Berg­hildur segir að gesta­húsið sé nú loks­ins alveg að verða til­búið, þeim til mik­illar gleði. 

„Við þurfum í raun að breyta um nafn, við erum komin á aðra stefnu en upp­runa­lega. Eins og er þá erum við með einn ein­stak­ling og það er spurn­ing hvort við byggjum annað hús til að taka á móti fleirum. En þetta er sem sagt vinnu- og búsetu­úr­ræði, fólk þarf að vakna á morgn­ana, sinna ein­hverjum ein­földum verk­efnum og byggja upp vinnu­þol. Það er gerður skrif­legur samn­ingur og svo er það undir ein­stak­lingnum komið hvort hann vilji vera áfram eða ekki að loknum þeim tíma sem í samn­ingnum er getið. Við erum með kindur, geitur, hesta og svo með mjög stórt svæði þar sem hægt er að fara í göngu­ferðir. Þarna komum við á þægi­legri rútínu fyrir þessa ein­stak­linga og loka­mark­miðið er jafn­vel að við­kom­andi gæti farið að vinna hefð­bundna vinnu á vinnu­stað. En það má ekki gleyma því að þetta eru ein­stak­lingar sem geta oft bara unnið tak­markað. Fólk getur komið úr alls kyns aðstæðum, ein­stak­lingar sem eru að glíma við geð­rænar áskor­anir til dæmis,“ segir Berg­hildur hugsi. 

Veit ekki til þess að aðrir bjóði upp á úrræði sem þetta

Berg­hildur er með B.A. gráðu í félags­ráð­gjöf og hefur starfs­reynslu frá félags­þjón­ustu og barna­vernd, auk þess að vera með diplómu í áfengis- og vímu­efna­málum og býr hún því að góðri reynslu og menntun sem nýt­ist við þjón­ust­una. Hún seg­ist ekki vita til þess að ein­hver annar hér á landi bjóði upp á úrræði sem þetta og leggur áherslu á hversu mikil þörfin fyrir svona lagað sé.

„Við erum sem stendur í sam­starfi við eitt sveit­ar­fé­lag á höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Við myndum vilja þjón­usta fleiri sveit­ar­fé­lög en af því við erum með einn í einu, þá er bara í raun biðlisti og næsti kemur strax inn. Í fram­tíð­inni myndum við kannski gera samn­ing við fleiri sveit­ar­fé­lög en eins og er látum við þetta duga. Ég átt­aði mig ekki á þegar við fórum í þetta að þarna væri mark­aður. Maður vill oft hugsa stórt og ætlar að hjálpa öllum, en að hjálpa öllum byrjar kannski með því að hjálpa einum,“ segir Berg­hildur að lokum.