Fyrir helgi birti Heim­ildin upp­lýs­ingar upp úr minn­is­blöðum sem ráð­herrar fengu afhent. Í minn­is­blað­inu var varað við hugs­an­legum skorti á heitu vatni á Suð­ur­nesj­um skemmda af völdum jarð­hrær­inga. Í skýrsl­unni var lýst áhyggjum yfir því að skort­ur­inn gæti varið mán­uð­um sam­an og stjórn­völd voru hvött til að hefja und­ir­bún­ings­vinnu til að tak­ast á við verstu sviðs­mynd­irnar. Minn­is­blaðið fékk litlar und­ir­tektir og um helg­ina hit­uðu tug þús­und­ir íbúa á Suð­ur­nesj­um upp hús sín með stök­um raf­magn­sofn­um eða hita­blás­ur­um.

Þann 11. nóv­em­ber í fyrra, degi eftir að Grinda­vík var rýmd vegna jarð­hrær­inga sem bentu til þess að eld­gos gæti verið yfir­vof­andi við eða í bænum, sendi Orku­stofnun minn­is­blað til rík­is­stjórnar Íslands og Almanna­varna. Minn­is­blaðið var unnið í sam­vinnu við HS veitur, HS Orku og Verkís, sem hafði unnið að grein­ingu og mati á aðgerðum sem ráð­gjafi fyr­ir­tækj­anna tveggja. 

Í óundi­búnum fyr­ir­spurnum í dag spurði Björn Leví Gunn­ars­son, þing­maður Pírata, Þórdísi Kolbrúnu R. Gylfa­dóttur, fjár­mála­ráð­herra, hvers vegna rík­is­stjórnin hafi ekki brugð­ist við þeim upp­lýs­ingum sem lágu fyrir í minn­is­blað­inu.

„Rík­is­stjórnin fékk minn­is­blað um hvaða aðgerðir rík­is­stjórnin þyrfti að grípa til sam­stundis til að tryggja í raun­inni öryggi fólks ef hita­veitu­lögn­unum færu í sundur, meðal ann­ars var það að setja upp kynd­ingu við Fitjar olíu kyndi­stöðvum eins að tryggja heitt vatn á svæð­inu.“ Björn Leví spurði hvort það sé ekki tíma­bært að grípa til þeirra aðgerða nú þegar, þar sem gosið gæti aftur og því gæti þessi staða komið aftur upp og lögnin farið aftur í sundur. 

Hann spurði einnig hver kostn­að­ur­inn verður og skað­inn vegna hita­vatns­leys­isin sem hefur orðið á und­an­förnum dögum. „Minn­is­blaði sem rík­is­stjórnin fékk var mjög skýrt um það hvað þyrfti að gera strax. Af hverju var ekki brugð­ist við því út af einmitt þessum veik­leikum sem eru í kerf­inu?“

Forgangsröðun verkefna

Í svari Þórdísar sagði hún að krafta­verk hefðu verið unnin sein­ustu daga. „Við hlaupum hratt á ýmsum stöðum og við þurfum að taka ákvarð­anir hratt, sumar stórar, og ég get alveg sagt það hér að hluti af því að standa í stafni og taka stórar ákvarð­anir er að vera með­vit­aðir um að það eru ekki alltaf allar ákvarð­anir sem voru algjör­lega réttar eða gerðar í réttri röð.“ For­gangs­röðun verk­efna bygg­ist á bestu mögu­legu upp­lýs­ing­unum sagði Þórdís stýrir röð­inni sem verk­efnin falla í. 

Síðustu mán­uðir hafa verið áminn­ing um það í hvernig landi við búum sagði Þórdís. Efla þurfi við­bragðs­að­ila, auka fram­leiðslu á raf­orku og aðgengi að heitu vatni og sömu­leiðis að sækja meiri lág­hita. Þetta séu nokkur af þeim verk­efnum sem Þórdís telur að þurfi að setja í for­gang. 

„Við vitum líka að þarna var ekki vand­inn að það vant­aði akkúrat raf­orku inn á svæðið heldur getu dreifi­kerf­is­ins til að koma því áleiðis þannig að við höfum tekið margar stórar ákvarð­anir og þær eld­ast vel. En verk­efn­inu er ekki lokið og þurfi að gera meira.“

„Upp­lýs­inga­gjöf til rík­is­stjórnar og inn á ráð­herra­fundi frá ýmsum aðilum inn í stjórn­kerf­inu ásamt við­bragðs­að­ilum hafa verið miklar og við hefðum ekki haft burði til að fara í allt það sem bent var á að þyrfti að gera, ýmist til skemmri tíma, milli­langs tíma eða lengri tíma.“

Þá taldi ráð­herra að upp­bygg­ing og við­brögð stjórn­valda hafi verið að stöðug und­an­farið og von­að­ist til þess að þing­heim­ur­inn gæti sam­ein­ast um þau verk­efni sem þyrfti að ganga í.

Búið að kortleggja svæðið eins mikið og hægt er

Oddný G. Harð­ar­dóttir, þing­maður Sam­fylk­ing­ar­innar, spurði hvort að áætlun lægi fyrir um hvað verði gert til að fyr­ir­byggja það að íbúar á Reykja­nes­inu verði án raf­magns og vatns, ef orku­verið í Svarts­engi getur ekki skaffað slíkt eða ef flutn­ings­kerfið brestur? Beindi hún orðum sínum til Sigurðar Inga Jóhanns­syni, inn­við­a­ráð­herra. 

Sigurður Ingi sagði í svari sínu að plan A, sem var að byggja varn­ar­garð­ana í kringum Svarts­engi, hafi verið auð­velt. Plan B var að leggja lagnir yfir hraunið og sagði hann það plan hafa gengið hraðar heldur en þau þorðu að vænta til. Í svari sínu tók hann þó fram að stjórn­völd viti ekki hvar mun gjósa. Þó er búið að kort­leggja svæðið eins mikið og hægt er. Sviðs­myndir hafi verið teikn­aðar upp og mið­að­ist gerð varn­ar­garð­anna við það. 

„Allar aðgerðir hafa mið­ast við það að hafa uppi plan A, plan B og plan C eftir því hvaða atburður verður, hvar veik­leik­arnir koma fram eða skemmd­irnar koma fram svo hægt sé að bregð­ast við því.“