„Samtök atvinnu­lífs­ins og breið­fylk­ing lands­sam­banda og stærstu stétt­ar­fé­laga á almenna vinnu­mark­aðnum hafa tekið höndum saman um gerð lang­tíma­kjara­samn­inga sem auka fyr­ir­sjá­an­leika og stöð­ug­leika í efna­hags­líf­inu.“ Svona hefst sam­eig­in­leg yfir­lýs­ing aðila vinnu­mark­að­ar­ins sem Sigríður Margrét Odds­dóttir, fram­kvæmda­stjóri Samtaka atvinnu­lífs­ins, las upp fyrir fjöl­miðla­fólk að loknum fundi þeirra sem átti sér stað í morgun.

Í yfir­lýs­ing­unni segir enn fremur að samn­ings­að­ilar séu sam­mála um að eitt mik­il­væg­asta verk­efnið í kom­andi kjara­við­ræðum sé að ná niður mik­illi verð­bólgu og háu vaxta­stigi sem komið hafi hart niður á bæði heim­ilum og fyr­ir­tækjum. „Til að það mark­mið náist verða allir aðilar vinnu­mark­að­ar­ins, fyr­ir­tæki lands­ins, ríki og sveit­ar­fé­lög að leggj­ast á eitt og getur eng­inn skor­ast undan ábyrgð. Samn­ings­að­ilar skora á fyr­ir­tæki lands­ins, ríki og sveit­ar­fé­lög að styðja mark­mið kjara­samn­ing­anna um að ná niður verð­bólgu og þar með vöxtum, með því að halda aftur af gjald­skrár- og verð­hækk­unum og launa­skriði.“

Um var að ræða fyrsta form­lega fund breið­fylk­ing­ar­innar, sem fer með samn­ings­um­boð fyrir 93 pró­sent alls launa­fólks innan Alþýðu­sam­bands Íslands, með Samtökum atvinnu­lífs­ins eftir að hún var mynduð fyrr í þessum mán­uði. 

Vil­hjálmur Birg­is­son, for­maður Starfs­greina­sam­bands Íslands, sagði að fundi loknum að það væri alveg ljóst að það eigi að takast að ná niður verð­bólgu og vöxtum hratt og vel þá verði allir að spila með í þeirri veg­ferð. „Við höfum lagt fram okkar hug­myndir um það hvernig við viljum nálg­ast þetta verk­efni. Núna er bolt­inn hjá sam­fé­lag­inu í heild sinni.“

Hann sagði það gríð­ar­lega sterkt að sam­eig­in­leg yfir­lýs­ing hafi verið gefin út og sýnir þann sam­eig­in­lega vilja sem sé til staðar. 

Næsti fundur samn­ings­að­ila hefur verið settur á 3. jan­úar 2024 og Vil­hjálmur býst við því að það verði fundað á hverjum degi eftir það þar til nið­ur­staða fæst.

Verðmiðinn 20 til 25 milljarðar króna

Heim­ildin greindi frá því á jóla­dag að sú heild­stæða nálgun sem breið­fylk­ingin hefur mótað fyrir kom­andi kjara­samn­ings­við­ræður, og var kynnt Samtökum atvinnu­lífs­ins á fund­inum í dag, eigi að vera for­senda fyrir nýrri þjóð­ar­sátt. Sú áætlun gerir ráð fyrir umtals­verðri aðkomu rík­is­sjóðs að sátt­inni. Samkvæmt grein sem Stefán Ólafsson, pró­fessor emi­ritus sem starfar sem sér­fræð­ingur hjá Eflingu, skrif­aði og birt­ist í Heim­ild­inni þennan saman dag þá þarf þjóð­ar­sáttin að snú­ast um að ná verð­lagi og vöxtum hratt niður með hóf­legum launa­hækk­unum í samn­ingi til þriggja ára og sam­stilltu átaki allra, ekki síst fyr­ir­tækja. „Þetta verði gert mögu­legt með end­ur­reisn til­færslu­kerfa heim­il­anna, sem skili sér í auknum greiðslum til barna­bóta og hús­næð­is­stuðn­ings, sem nemi um 30-50 þús­und krónum til heim­ila í lægri og milli tekju­hópum. Þetta myndi kosta ríkið um 20-25 millj­arða auka­lega á ári.“

Í grein­inni sagði að slík aðgerð myndi færa til­færslu­kerfin í átt að því sem var á þeim tíma sem þjóð­ar­sáttin 1990 var gerð. „Þetta er því lyk­il­for­senda fyrir því að hægt sé að una við hóf­legar launa­hækk­anir nú til að ná verð­lagi og vöxtum hratt niður á næstu miss­erum.“

Formaður Eflingar, sem Stefán starfar fyrir, er Sólveig Anna Jóns­dóttir. Í sam­tali við Heim­ild­ina á föstu­dag boð­aði hún það sama og Stefán gerir í grein sinni, án þess að setja verð­miða á kostn­að­inn. Þá sagði hún að það sem stjórn­völd þurfi að gera til að það verði hægt að und­ir­rita kjara­samn­inga hratt og örugg­lega og án átaka, sé að leið­rétta til­færslu kerfin. „Það hefur verið unnin mikil og góð vinna á vett­vangi hreyf­ing­ar­innar sem við byggjum á. Upp­leggið er að til­færslu­kerfin verði löguð með þeim hætti að þau fari aftur á þann stað sem þau voru árið 2013. Og jafn­framt verður farið fram með kröfur um úrbætur í hús­næð­is­málum.“

Ekki er úti­lokað að kröfur verði gerðar um enn meiri útgjöld úr rík­is­sjóði til þess að hægt verði að ná kjara­samn­ingum til lengri tíma. Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­maður stærsta stétt­ar­fé­lags lands­ins VR, sagði við Heim­ild­ina fyrir helgi að hús­næð­is­mál yrðu stærsta málið sem yrði á borð­inu í kom­andi kjara­við­ræðum. „Það þarf að teikna upp trú­verð­ugt plan sem muni raun­veru­lega mæta þeirri gríð­ar­legu hús­næð­is­þörf sem er búin að byggj­ast upp síð­ustu ára­tugi.“