Arnarlax tilkynnti ekki heldur um öll göt á kvíum í Patreksfirði

Lax­eld­is­fyr­ir­tækið Arnarlax til­kynnti ekki um öll göt sem mynd­uð­ust á sjó­kvíum fyr­ir­tæk­is­ins á eld­is­svæð­inu Eyri í Pat­reks­firði þrátt fyrir að kveðið sé á um það í reglu­gerð að sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tæki eigi að gera það. Þetta kemur fram í eft­ir­lits­skýrslu frá Mat­væla­stofnun sem dag­sett er þann 14. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn.

Þessar upp­lýs­ingar bæt­ast við sams konar frá­vik og Mat­væla­stofnun fann í rekstri Arnarlax í Arn­ar­firði á sama tíma og Heim­ildin greindi frá fyrr í vik­unni. Fyrr á árinu átti sér stað slysa­slepp­ing á 3500 eld­is­löxum hjá fyr­ir­tæk­inu Arctic Fish í Pat­reks­firði. Sú slysa­slepp­ing átti sér stað vegna þess að göt mynd­uð­ust á eld­is­kví fyr­ir­tæk­is­ins en neð­an­sjáv­ar­eft­ir­lit með kvínni hafði ekki farið fram sam­kvæmt lögum og reglum. 

Fimm frávik fundust, tvö alvarleg

Í eft­ir­lits­skýrsl­unni kemur fram að fimm frá­vik hafi fund­ist í rekstri sjó­kví­anna í Pat­reks­firði og þar af tvö alvar­leg. Eitt af þessum alvar­legu frá­vikum er að Arnarlax til­kynnti ekki um öll göt á sjó­kví­unum. 

Í eft­ir­lits­skýrsl­unni frá Mat­væla­ston­fun segir um þetta: „Við skoðun á köf­un­ar­skýrslum úr neð­an­sjáv­ar­eft­ir­liti kom í ljós að ekki hefur verið til­kynnt um öll göt sem hafa upp­götvast . Mat­væla­stofnun leit­aði skýr­inga á þessu í fyr­ir­spurn sem send var 2. nóv­em­ber sl. og svör bár­ust þann 9. nóv­em­ber sl.  Í svörum sínum  segir Arnarlax að fyr­ir­tækið telji að ekki þurfi að til­kynna um göt ef fyr­ir­tækið meti það sem svo að ekki hafi verið grunur um strok.  Mat­væla­stofnun krefst þess að stofn­un­inni sé til­kynnt um öll göt og önnur frá­vik á bún­aði þegar fiskur er í kvíum.“

Þessar tvær eft­ir­lits­skýrslur frá Mat­væla­stofnun fela það í sér að Arnarlax hefur ekki til­kynnt um göt sem hafa mynd­ast á eld­is­svæðum í tveimur fjörðum á Vest­fjörðum.  Eft­ir­litið sem þessi skýrsla byggir á átti sér stað í  Pat­reks­firði þann 24. októ­ber í haust og var skýrslan gerð opin­ber um miðjan nóv­em­ber. Eftir að MAST fór í eft­ir­lits­ferð­ina, og þar til skýrslan var birt, var greint frá stór­felldum laxalúsafar­aldri sem olli miklum skakka­föllum hjá bæði Arn­ar­laxi og Arctic Fish. 

Skýrt orðalag í nýju lögunum

Í nýju laga­frum­varpi mat­væla­ráð­herra um fisk­eldi er kveðið á um það með skýr­ari og afdrátt­ar­laus­ari hætti að lax­eld­is­fyr­ir­tæki eigi að til­kynna um öll göt á sjó­kvíum. Í frum­varp­inu stendur: „Rekstr­ar­leyf­is­hafi sem hefur ástæðu til að ætla að eld­is­fiskur geti strokið eða hafi strokið skal án tafar til­kynna slíkan atburð til Mat­væla­stofn­unar. Rekstr­ar­leyf­is­hafa ber að til­kynna um öll þau frá­vik sem leitt geta til stroks, þ.m.t. öll göt á net­pokum. Rekstr­ar­leyf­is­hafi skal án tafar hefja leit að orsökum, meta umfang og koma í veg fyrir frekara strok.“

Í þessu felst að það verður bundið í lög að lax­eld­is­fyr­ir­tæki verða að til­kynna um öll göt á sjó­kvíum til Mat­væla­stofn­unar. Út frá orða­lag­inu í skýrslum Mat­væla­stofn­unar má skilja það sem svo að hingað til hafi lax­eld­is­fyr­ir­tæki eins og Arnarlax ekki talið sig þurfa að til­kynna um öll göt á kvíum ef ekki hefur verið grunur um slysa­slepp­ingar á eld­is­löxum. 

Mat­væla­stofnun vísar meðal ann­ars í reglu­gerð um þetta í skýrslum sínum: „Í 33. gr. í reglu­gerð nr. 540/2020 segir m.a.: Tilkynna skal um frá­vik á bún­aði til Mat­væla­stofn­unar og til fram­leið­anda eða þjón­ustu­að­ila.“

Sjó­kvía­eld­is­fyr­ir­tækin hafa hins vegar túlkað þetta ákvæði reglu­gerð­ar­innar þannig að ein­ungis þurfa að til­kynna um göt ef slysa­slepp­ingar eiga sér stað. Með nýju lög­unum er alveg skýrt kveðið á um það að lax­eld­is­fyr­ir­tækin verða und­an­tekn­ing­ar­laust að til­kynna Mat­væla­stofnun um öll göt.