Ný PISA-könnun á hæfni 15 ára nemenda í OECD-ríkjunum sýnir að hæfni íslenskra nemenda fellur hratt á milli ára. Munur milli Íslands og Norðurlandanna eykst enn.

PISA-könnun var síðast birt árið 2018 og eiga nýjar niðurstöður við um árið 2022. Niðurstöðurnar sýna minnkandi hæfni nemenda á öllum Norðurlöndunum, en hæfnin minnkar meira hérlendis en annars staðar og var hún fyrir síðri. Ísland mælist undir meðaltali Efnahags- og framfarastofnunarinnar (OECD) í öllum þremur flokkum: Lesskilningi, stærðfræðilæsi og læsi á náttúruvísindi.

„Niðurstöðurnar sýna verri árangur nemenda í þátttökulöndum miðað við fyrri kannanir, m.a. á öllum Norðurlöndum og er lækkunin meiri á Íslandi,“ segir í fréttatilkynningu Stjórnarráðsins.

Þegar kemur að lesskilningi ná 60% íslenskra unglinga grunnhæfni, en á Norðurlöndunum, eins og í OECD-löndunum að meðaltali, er hlutfallið 74%. Aðeins 3% Íslendinganna sýna „afburðahæfni“, en 7% í öðrum ríkjum. Það segir ekki alla söguna því strákar búa yfir verri lesskilningi en stúlkur. Aðeins rúmlega helmingur þeirra, 53%, búa yfir grunnhæfni í lesskilningi, en 68% stúlkna.

Stærðfræðilæsi enn sterkasta grein íslenskra nemenda

Hæfni í stærðfræði var sérstaklega könnuð og „stóðu nemendur á Íslandi sig ekki eins vel í stærðfræðilæsi og jafnaldrar sínir á Norðurlöndunum eða nemendur að jafnaði í ríkjum OECD,“ kemur fram í skýrslunni. „Hlutfall nemenda sem búa að minnsta kosti yfir grunnhæfni á sviðinu er 66% en hún er nauðsynleg til að takast á við prófverkefni sem reyna á flóknari rökhugsun eða innihalda upplýsingar úr fleiri en einni átt. Ólíkt nemendum flestra landa stóðu stúlkur og drengir á Íslandi sig jafn vel í stærðfræðilæsi.“

Mikill munur milli kynjanna á grunnhæfni í lesskilning

Á Íslandi eru nokkuð margir nemendur sem skora lágt í lesskilningi samanborið við jafnaldra á Norðurlöndunum og OECD ríkjunum. „Um 60% nemenda teljast hafa að minnsta kosti grunnhæfni í sviðinu,“ kemur fram í skýrslunni. Þar er mikill munur milli drengja en teljast 53% drengja hafa grunnhæfni í lesskilning á móti 68% stúlkna.

Læsi í náttúruvísindum lækkaði um 11 prósent

Læsi í náttúruvísindum lækkar meira á Íslandi en í öðrum löndum. Eru þar fáir nemendur með afburðarhæfni. „Hlutfall íslenskra nemenda með grunnhæfni í læsi á náttúruvísindi er nú 64% og hefur lækkað um 11 prósentustig.“ Stúlkum gengur betur í læsi í náttúruvísindum en drengjum á Íslandi.

Líðan nemanda á Íslandi er almennt góð samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar. Koma þeir betur út úr þessari mælingu 2022 en 2018. Nemendur hafa jákvæða upplifun af kennurum sínum og upplifa sjaldan einelti. „Á þessum mælingum komu nemendur hér á landi betur út en jafnaldrar þeirra á Norðurlöndunum og í ríkjum OECD gerðu að jafnaði.“

Nemendur með erlendan bakgrunn á Íslandi standa sig betur en erlendir nemendur hinna landanna. „Í flestum löndum skora nemendur sem hafa erlendan bakgrunn lægra á sviðum PISA en aðrir nemendur, sem getur tengst tungumálafærni eða efnahags- og félagslegri stöðu. Á Íslandi hefur jákvæð þróun átt sér stað því frammistöðumunur minnkaði hjá hluta þessa nemendahóps.“ Þó þróunin sé jákvæð skortir nokkuð marga nemendur með erlendan bakgrunn grunnhæfni, sérstaklega í lesskilningi, eða 64% þeirra. Þar að auki líður nemendum af erlendum uppruna ekki eins vel og öðrum nemendum.