Þessi grein birtist fyrir rúmlega 3 mánuðum.

PMSG: „Hormón eymdar“ frá upphafi til enda

Lyf úr með­göngu­horm­óni fylfullra, ís­lenskra hryssa, hafa þær „óæski­legu auka­verk­an­ir“ að of marg­ir grís­ir, stund­um of stór­ir, oft smá­ir og veikl­að­ir, fæð­ast gylt­um á þýsk­um svína­bú­um. Blóð­tak­an hef­ur frá því í byrj­un nóv­em­ber, eft­ir áminn­ingu frá ESA, ver­ið felld und­ir reglu­gerð um vernd dýra sem not­uð eru í vís­inda­skyni. Það gæti breytt öllu, segja þýsku og sviss­nesku dýra­vernd­un­ar­sam­tök­in sem rann­sak­að hafa iðn­að­inn í fjög­ur ár.

PMSG: „Hormón eymdar“ frá upphafi til enda
Þauleldi Í heimildarmynd AWF og TSB er fjallað um afleiðingar notkunar PMSG á svínabúum í Þýskalandi. Með notkun lyfsins er hætt við því að grísir fæðist of margir, litlir og veikir. Mynd: ANINOVA

Meðgönguhormón sem fyrirtækið Ísteka vinnur úr blóði hundruða íslenskra mera á ári hverju er notað í lyf sem hefur í dag þann tilgang helstan að samstilla og vekja frjósemi búfénaðar, aðallega svína, á stórbúum í Evrópu. Stærsti markaðurinn er í Þýskalandi. Í nýrri heimildarmynd þýsku og svissnesku dýraverndunarsamtakanna Animal Welfare Foundation og Tierschutzbund Zürich (AWF og TSB) er saga þessara lyfja rakin, hvernig önnur áhrif lyfjanna, offjölgun grísa í hverju goti, er orðin að hræðilegri aukaverkun. Afleiðingarnar eru verri meðhöndlun dýranna og mikill grísadauði.

 Svissnesku bændasamtökin ákváðu að banna notkun PMSG eftir að fyrri heimildarmynd samtakanna kom út síðla árs 2021. Í henni var meðferð á íslensku blóðmerunum svokölluðu, sem hafa það hlutverk að vera „verksmiðja“ meðgönguhormónsins, afhjúpuð. Hrottafengið ofbeldi gagnvart dýrunum olli mikilli reiði í íslensku samfélagi og krafist var aðgerða og jafnvel banns við þessum iðnaði.

PMSG er hins vegar enn notað í Þýskalandi, þótt margir dýralæknar þar í landi og aðrir sérfræðingar, m.a. nokkrir svínabændur sem rætt er við í nýju heimildarmyndinni, leggist eindregið gegn því enda séu aðrar og náttúrulegri leiðir í boði. Blóðtakan úr íslensku, fylfullum hryssunum valdi þeim þjáningu og hundruðum folalda þeirra sé slátrað árlega og gylturnar og grísir þeirra þjáist svo líka. Þannig sé PMSG, frá upphafi til enda, „hormón eymdarinnar“ líkt og segir í titli nýju heimildarmyndarinnar.

AWF og TSB hafa rannskað blóðmerahald á Íslandi í fjögur ár. Þau hafa nú gefið út ítarlega rannsóknarskýrslu og nýja heimildarmynd um nýjustu rannsóknir sínar árin 2022 og 2023. Í myndinni sést að hryssur eru enn beittar hörku og ofbeldi og angist þeirra við blóðtökuna, jafnvel þótt gætilega sé farið að þeim, er augljós.

Notað í hálfa öld

Farið var að nota meðgönguhormón úr hryssum í svínarækt fyrir um hálfri öld. Markmiðið var m.a. að fjölga grísum í hverju goti. Ræktun gylta til undaneldis fór um svipað leyti að snúast um það sama svo hámarka mætti afurðaframleiðsluna. Síðasta aldarfjórðunginn eða svo hafa gotin orðið það stór að velferð dýranna er ógnað, segir í skýrslu AWF og TSB.

Lyf með PMSG eru því fyrst og fremst notuð í dag til að samstilla frjósemi gyltanna og kynda undir hana. Í skýrslu samtakanna er bent á að vegna þeirra eiginleika sem ræktaðir hafa verið upp í gyltunum sé ekki lengur þörf á slíkri lyfjagjöf til að fjölga grísum í hverju goti. En lyfin hafa engu að síður þau áhrif sem segja má að séu því orðin að neikvæðum og óæskilegum aukaverkunum af notkun þeirra. Of margir grísir fæðast gjarnan hverri gyltu þar sem þetta tvennt fer saman. Hún hefur ekki nógu marga spena fyrir þá alla. Í þessum stóru gotum er einnig aukin hætta á að grísir fæðist litlir og veiklaðir og að fleiri þeirra drepist en ella.

Litlir grísirGylta á svínabúi í Þýskalandi reynir að koma lífi í veikan grís sinn.

Hægt að bæta velferð með því að sleppa PMSG

Á árunum 2019-2021 lét þýska landbúnaðarráðuneytið gera rannsókn á leiðum sem færar eru svínabændum til að ná fram sömu áhrifum og fást með notkun PMSG. Háskólaprófessorinn Axel Wehrend, sem vann rannsóknina, komst að þeirri niðurstöðu að „grísaframleiðsla“ væri möguleg án þess að nota PMSG. Í skýrslu hans kom einnig fram að með því að hætta notkun PMSG væri hægt að bæta velferð bæði gylta og fylfullra mera sem hormónið er unnið úr.

Í Þýskalandi einu saman eru 36 lyf á markaði fyrir ólíkar búfjárgreinar sem ekki innihalda PMSG en hafa svipuð áhrif. „Þar af leiðandi er nauðsyn dýrarannsókna í þessum tilgangi ekki til staðar,“ segja samtökin í skýrslu sinni.

Blóðtaka úr merum er ... dýrarannsókn

Og já, blóðtaka úr fylfullum hryssum fellur undir reglugerð um rannsóknir á dýrum í vísindaskyni. Sú breyting var gerð nokkuð hljóðalaust nú í byrjun nóvember. Skal nú rakið hvers vegna það var gert.

Blóðtaka úr merum til að vinna meðgönguhormónið PMSG hefur verið stunduð á Íslandi í yfir fjóra áratugi, síðustu ár af fyrirtækinu Ísteka. Ekkert sérstakt regluverk var utan um starfsemina lengst af og litið var svo á að ekkert ákvæði í lögum um velferð dýra bannaði blóðtökuna. En þar sem hún þótti ekki geta flokkast sem hefðbundinn landbúnaður, heldur frekar „hliðargrein“ sem eftirlit þyrfti að hafa með, var ákveðið að fella hana undir reglugerð nr. 279/2002 um tilraunadýr. Á grundvelli hennar veitti Matvælastofnun svo Ísteka leyfi til starfseminnar allt til ársins 2020, jafnvel þótt að ný reglugerð um vernd dýra sem notuð eru í vísindaskyni hafi verið sett árið 2017 og sú frá árinu 2002 þá brottfelld.

Úr þessari réttaróvissu átti að leysa með nýrri reglugerð sem Svandís Svavarsdóttir matvælaráðherra setti um starfsemina í byrjun ágúst á síðasta ári. Það gerði hún í ljósi niðurstaðna skýrslu starfshóps um blóðtökuna, starfshóps sem var settur á laggirnar í kjölfar þess risastóra reiðibáls sem kviknaði í samfélaginu eftir birtingu heimildarmyndar AWF og TSB í lok árs 2021.

„Afglæpavæðing“

Nýja reglugerðin „afglæpavæddi“ starfsemina að mati dýraverndunarsamtakanna. Í henni var kveðið á um það magn blóðs sem taka mætti úr hverri meri, magn sem hafði áður verið sett fram í „leiðbeiningum“ MAST. Í drögum að reglugerðinni átti hámarkið að vera 30 lítrar á hverju blóðtökutímabili en líkt og Ísteka hafði farið fram á í athugasemdum sínum við drögin var hámarkið hækkað í 40 lítra í hinni endanlegu reglugerð.

„Allt blóðtökuferlið er streituvaldandi fyrir hrossin, allt frá því að vera smalað á flautandi bíl og þar til þau eru tjóðruð á litla bása.“
Úr rannsóknarskýrslu AWF og TSB

En reglugerð Svandísar var ekki lengi í gildi. Í apríl síðastliðnum sendi Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) íslenskum stjórnvöldum formlegt áminningarbréf. Stofnunin taldi að með því að fella blóðmerahald undir hina nýju reglugerð væri verið að brjóta gegn reglum EES og að starfemin ætti heima undir reglum um vernd dýra sem notuð eru í vísindaskyni.

Yfirvöld hér á landi tóku sér langan tíma til að svara stofnuninni, gerðu það ekki fyrr en í september er blóðtökutímabil Ísteka var að mestu yfirstaðið og frestur sá sem ESA gaf til svars löngu útrunninn. Þau féllust hins vegar á rök stofnunarinnar um að blóðtaka úr fylfullum hryssum ætti heima undir reglugerð um vernd dýra sem notuð eru í vísindaskyni frá árinu 2017. Þann 1. nóvember síðastliðinn var því reglugerð Svandísar, sem aðeins hafði verið í gildi í 15 mánuði, brottfelld.

Úr gildiReglugerð sú sem matvælaráðherra setti í þeim tilgangi að setja reglur og ramma um blóðmerahald var brottfelld 15 mánuðum eftir að hún tók gildi.

Dýr séu „ekki látin sæta óþarfa álagi“

Sú breyting að fella íslenska blóðtökuiðnaðinn, iðnað sem nær hvergi annars staðar er stundaður í Evrópu, undir reglur um tilraunadýr felur í sér breyttar kröfur um starfsemina.

Í fyrstu grein segir: „Tilgangur reglugerðarinnar er að stuðla að takmörkun á notkun dýra í vísinda- og menntunarskyni, stuðla að velferð og virðingu fyrir dýr sem notuð eru í slíkum tilgangi, og að tryggja að dýr sem notuð eru í slíkum tilgangi séu ekki látin sæta óþarfa álagi.

AWF og TSB benda í rannsóknarskýrslu sinni á að breytingin þýði að Matvælastofnun verði héðan í frá að leggja mat á hvort aðrar leiðir til að auka frjósemi búfénaðar, sem ekki hafi með lifandi dýr að gera, geti verið notuð í staðinn fyrir lyf unnin úr meðgönguhormóni hryssa. Meta þurfi þann skaða og þær þjáningar sem hin vísindalega dýratilraun mögulega valdi að teknu tilliti til siðferðissjónarmiða sem og ávinning hennar fyrir manneskjur, dýr og umhverfi.

Þannig muni lykilspurningin við þetta mat verða þessi: Er til leið til að auka frjósemi í búfénaði sem ekki kallar á blóðtöku úr fylfullum hryssum?

Svarið við þessu er já, segja samtökin, og telja þau útilokað að mat Matvælastofnunar verði jákvætt og hún heimili þar með áfram blóðtöku úr fylfullum hryssum.

HarkaBrot úr nýrri heimildarmynd AWF og TSB sem sýnir illa meðferð á hryssum við blóðsýnatöku á einum af þeim bæjum sem stunda blóðmerahald.

Rannsóknir AWF og TSB sýna að við blóðtökuna eru merarnar undir gríðarlegu álagi og aðfarirnar stundum ofbeldisfullar líkt og ný heimildarmynd samtakanna sýnir. Þetta segja samtökin stríða gegn lögum um velferð dýra sem og ákvæðum reglugerðarinnar sem iðnaðurinn heyrir nú undir.

Brot á lögum og reglum

En á meðan reglugerð Svandísar frá árinu 2022 var í gildi voru að mati samtakanna framin augljós brot á henni. Í 6. grein hennar segir að dýralæknir megi einn sjá um blóðtökuna en í heimildarmyndinni sést að aðstoðarmaður fjarlægir nál úr hálsi merar eftir að blóðtöku er lokið. Það myndefni er frá því í ágúst síðastliðnum. Þá segir í 4. grein að ávallt skuli vera manneskja við hlið hverrar hryssu á meðan blóðtöku stendur. Í myndinni sést hvar hryssa er skilin ein eftir með nálina í hálsinum.

Dýraverndunarsamtökin telja einnig, í ljósi rannsókna sinna, að margar greinar laga um velferð dýra frá árinu 2013 séu brotnar við blóðmerahald hér á landi. Lögin eiga m.a. að stuðla að því að dýr séu laus við vanlíðan, ótta og meiðsli. „Allt blóðtökuferlið er streituvaldandi fyrir hrossin, allt frá því að vera smalað á flautandi bíl og þar til þau eru tjóðruð á litla bása,“ segir í rannsóknarskýrslu samtakanna. „Á þeim blóðbæjum sem voru skoðaðir er meðferð á hrossum allt frá því að vera gróf í að vera ofbeldisfull“. Í aðstöðu þeirri sem notuð er við blóðtöku sé auk þess hætta á meiðslum mikil og þá geti blóðtakan sjálf haft lífeðlisfræðileg áhrif á dýrin.

40 lítrar úr hverri meri

Samkvæmt reglugerð Svandísar mátti taka allt að 40 lítra af blóði úr hverri hryssu. Það mátti gera með því að taka allt að 5 lítra í senn í átta skipti. Þetta er mun meira magn en mælt er með bæði í Þýskalandi og Bretlandi.

Ef viðmiðunarreglur í Þýskalandi eru yfirfærðar á íslenska hestinn mætti taka um 5,7 lítra af blóði úr hverri skepnu á þrjátíu daga fresti. Samkvæmt þeim viðmiðunum er auk þess bannað að taka blóð úr fylfullum og mjólkandi hryssum, benda samtökin á í skýrslu sinni. Íslensku blóðmerarnar eru fylfullar og yfirleitt líka með folöld á spena.

„Við trúum því staðfastlega  að ekki sé hægt að bæta blóðtöku úr fylfullum hryssum þannig að velferð þeirra sé tryggð,“ segja samtökin í skýrslu sinni.

Hér að neðan er nýja heimildarmyndin sem AWF og TSB gerðu um blóðmerahald á Íslandi og notkun PMSG á svínabúum. Viðvörun: Í myndinni er sýnd ill meðferð á dýrum.

PMSG: Hormón eymdarinnarNý heimildarmynd eftir dýraverndunarsamtökin AWF og TSB.

Kjósa
9
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.
Tengdar greinar

Blóðmerahald

Ísteka: Reynsluleysi dýralækna líklegasta skýringin
ViðtalBlóðmerahald

Ísteka: Reynslu­leysi dýra­lækna lík­leg­asta skýr­ing­in

Ís­lensk­ir dýra­lækn­ar hættu störf­um hjá Ísteka eft­ir nei­kvæða um­fjöll­un um starf­semi fyr­ir­tæk­is­ins. Þrír pólsk­ir dýra­lækn­ar, sem enga reynslu höfðu af blóð­töku úr fylfull­um hryss­um, voru ráðn­ir. Þeir fengu þjálf­un hjá Ísteka en reynslu­leysi er að mati fram­kvæmda­stjóra fyr­ir­tæk­is­ins lík­leg­asta or­sök þess að átta hryss­ur dráp­ust í tengsl­um við blóð­tök­una í fyrra.
Átta fylfullar hryssur drápust í tengslum við blóðtöku
FréttirBlóðmerahald

Átta fylfull­ar hryss­ur dráp­ust í tengsl­um við blóð­töku

Sér­greina­dýra­lækn­ir hrossa hjá MAST seg­ir það „enga kat­ast­rófu“ þótt átta fylfull­ar hryss­ur hafi dá­ið eft­ir blóð­töku á veg­um Ísteka síð­asta sum­ar. Stað­fest þyk­ir að að minnsta kosti ein hryssa dó vegna stung­unn­ar og blæddi út og telja bæði MAST og Ísteka reynslu­leysi dýra­lækn­is­ins mögu­lega um að kenna. Hinar fund­ust dauð­ar 2–3 dög­um eft­ir blóð­tök­una.
Lögregla segi ósatt um blóðmerarannsókn
FréttirBlóðmerahald

Lög­regla segi ósatt um blóð­mer­a­rann­sókn

Dýra­vernd­un­ar­sam­tök neit­uðu aldrei að af­henda lög­reglu á Ís­landi mynd­bönd af meintu dýr­aníði í blóð­mer­ar­haldi á Ís­landi. Stað­hæf­ing­ar lög­reglu um að þess vegna hafi rann­sókn á blóð­mera­haldi ver­ið hætt, eru rang­ar. Þetta seg­ir tals­mað­ur þýskra dýra­vernd­ar­sam­taka og gögn um sam­skipti sam­tak­anna við ís­lensk yf­ir­völd styðja sög­una. Sam­tök­un íhuga að kvarta und­an sleif­ar­lagi lög­reglu í mál­inu.

Mest lesið

Þorsteinn Már og Helga eiga rúmlega 71 milljarð og skulda nánast ekki neitt
1
Greining

Þor­steinn Már og Helga eiga rúm­lega 71 millj­arð og skulda nán­ast ekki neitt

Mikl­ar breyt­ing­ar hafa ver­ið gerð­ar á Sam­herja­sam­stæð­unni á síð­ustu ár­um og eign­ar­hald á henni að stóru leyti fært yf­ir til barna stofn­enda fyr­ir­tæk­is­ins. Fé­lag í eigu barna Þor­steins Más Bald­vins­son­ar sem fékk selj­endalán frá for­eldr­um sín­um til að kaupa hlut þeirra í Sam­herja hef­ur ein­ung­is greitt vexti af lán­inu og hagn­ast alls um 16 millj­arða króna á þrem­ur ár­um.
Alltof mikið rask „fyrir hagsmuni mjög fárra“
4
FréttirNáttúruvernd

Alltof mik­ið rask „fyr­ir hags­muni mjög fárra“

Stuðn­ings­menn virkj­un­ar­áforma í Skjálf­andafljóti lyftu brún­um er vinnslu­til­laga að­al­skipu­lags Þing­eyj­ar­sveit­ar var aug­lýst ný­ver­ið. Þar var ekki að finna stakt orð um Ein­búa­virkj­un, smá­virkj­un svo­kall­aða sem land­eig­end­ur í Bárð­ar­dal áforma. Aðr­ir íbú­ar fagna hins veg­ar og segja fljót­ið mikla, sem fæð­ir bæði Ald­eyj­ar­foss og Goða­foss, dýr­mæt­ara í frjálsu falli.
Rektor Háskóla Íslands segir tilboð ráðherra hafa gert erfiða fjárhagsstöðu skólans verri
6
FréttirHáskólamál

Rektor Há­skóla Ís­lands seg­ir til­boð ráð­herra hafa gert erf­iða fjár­hags­stöðu skól­ans verri

Jón Atli Bene­dikts­son, rektor Há­skóla Ís­lands, seg­ir að til­boð há­skóla­ráð­herra til sjálf­stætt starf­andi há­skóla vera um­fangs­mikla stefnu­breyt­ingu í fjár­mögn­un há­skóla­kerf­is­ins. Ekk­ert sam­ráð hafi ver­ið haft við stjórn­end­ur skól­ans en ljóst þyk­ir að breyt­ing­in muni að óbreyttu hafa nei­kvæð áhrif á fjár­hags­stöðu skól­ans sem sé nú þeg­ar erf­ið. HÍ sé far­inn að hug­leiða að leggja nið­ur náms­leið­ir.
Sema segir engar mútur hafa verið greiddar – Ráðamenn reyni að sverta mannorð sjálfboðaliða
7
FréttirFöst á Gaza

Sema seg­ir eng­ar mút­ur hafa ver­ið greidd­ar – Ráða­menn reyni að sverta mann­orð sjálf­boða­liða

Stofn­andi og for­seti Solar­is, sem hef­ur unn­ið að því að koma dval­ar­leyf­is­höf­um frá Gaza til Ís­lands, seg­ir það „gjör­sam­lega sturl­að“ að fylgj­ast með ráð­herr­um í rík­is­stjórn Ís­lands, stofn­un­um og þing­fólki sem ýji ít­rek­að að því að hún og aðr­ir sjálf­boða­lið­ar séu að brjóta af sér „og jafn­vel fremja lög­brot í við­leitni okk­ar til að koma fólki und­an þjóð­ern­is­hreins­un­um.“
Ragnheiður Þorgrímsdóttir
8
Aðsent

Ragnheiður Þorgrímsdóttir

„Þeg­ar „meng­un­ar­veik­in“ er ann­ars veg­ar er fátt um bjarg­ir“

Ragn­heið­ur Þor­gríms­dótt­ir, hross­a­rækt­andi og ábú­andi á jörð­inni Kúlu­dalsá í Hval­fjarð­ar­sveit, seg­ir að veik­indi og dauða hest­anna henn­ar megi rekja til stór­iðj­unn­ar á Grund­ar­tanga. Nú í fe­brú­ar veikt­ust tvo af hross­um henn­ar og þurfti að fella þau. Hún ræð­ir þetta mál í að­sendri grein til Heim­ild­ar­inn­ar.
Olíudreifing keyrir á rafmagni – vilja draga úr útblæstri
10
Fréttir

Ol­íu­dreif­ing keyr­ir á raf­magni – vilja draga úr út­blæstri

Fram­kvæmda­stjóri Ol­íu­dreif­ing­ar seg­ir að fyr­ir­tæk­ið sé byrj­að að prófa sig áfram með auk­innni notk­un raf­bíla með það með­al ann­ars fyr­ir sjón­um að draga úr út­blæstri og minnka kol­efn­is­spor fé­lags­ins. „Eðli starf­semi“ fyr­ir­tæk­is­ins kalli á þá nálg­un. Um tíu pró­sent af þjón­ustu­bíla­flota fé­lags­ins eru raf­knún­ir.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
1
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
2
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
3
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.
Flúði vændi en verður send út í annað sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“
6
FréttirFlóttamenn

Flúði vændi en verð­ur send út í ann­að sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“

Níg­er­ísk­ar kon­ur sem hing­að leita eft­ir dvöl á Ítal­íu hafa í mörg­um til­vik­um ver­ið neydd­ar út í vændi þar og vilja ekki snúa aft­ur, því þær vita hvað bíð­ur þeirra. Ein kvenn­anna kom aft­ur til Ís­lands ör­fá­um dög­um eft­ir að hún fékk end­ur­komu­bann til þriggja ára, því hún sá enga aðra leið út.
Leggjast hart gegn nýrri smágreiðslulausn sem gæti sparað heimilum milljarða
7
Greining

Leggj­ast hart gegn nýrri smá­greiðslu­lausn sem gæti spar­að heim­il­um millj­arða

Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja segja að frum­varp sem mun gera Seðla­bank­an­um kleift að koma á fót inn­lendri smá­greiðslumiðl­un geri „ráð fyr­ir óvenju­legu inn­gripi í rekst­ur fyr­ir­tækja á sam­keppn­ismark­aði“. Heim­ili lands­ins greiddu alls 37 millj­arða króna í bein og óbein þjón­ustu­gjöld vegna notk­un­ar á greiðslu­kort­um á ár­inu 2022.

Mest lesið í mánuðinum

Uppsagnir á Sóltúni eftir tveggja milljarða útgreiðslu: „Það er gríðarlega þungbær ákvörðun“
1
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Upp­sagn­ir á Sól­túni eft­ir tveggja millj­arða út­greiðslu: „Það er gríð­ar­lega þung­bær ákvörð­un“

Einka­rekna hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún hef­ur stað­ið fyr­ir upp­sögn­um síð­ustu vik­urn­ar til að laga rekst­ur­inn sem sagð­ur er ganga illa. Sam­hliða hafa eig­end­ur Sól­tún stað­ið í fast­eigna­við­skipt­um í gegn­um rekstr­ar­fé­lag­ið og tek­ið há­ar fjár­hæð­ir út úr því. Fyrr­ver­andi og nú­ver­andi starfs­menn gagn­rýna stjórn­end­ur Sól­túns fyr­ir upp­sagn­irn­ar.
Móðir Marks heitins: „Þetta er í raun og veru léttir“
2
Úttekt

Móð­ir Marks heit­ins: „Þetta er í raun og veru létt­ir“

Mark Gunn­ar Roberts lést á Þor­láks­messu. Nokkr­um dög­um áð­ur hafði hann fund­ist með­vit­und­ar­laus í fanga­klefa sín­um á Hólms­heiði. Mark ólst upp við drykkju og of­beldi föð­ur síns og ára­tug­um sam­an reyndi móð­ir hans að fá hjálp fyr­ir son sinn, sagði hann „hættu­leg­an án lyfja­gjaf­ar“, en án ár­ang­urs. Síð­ustu ár átti Mark ekki í nein hús að venda önn­ur en neyð­ar­skýli fyr­ir heim­il­is­lausa eða fang­elsi.
Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
3
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
5
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
7
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár