Út er kom­inn þriðji hluti í sam­eig­in­legum ópus þeirra Hjör­leifs Hjart­ar­sonar og Ránar Flygenring en áður hafa þau fjallað um hesta og fugla í sam­nefndum bókum. Nú beina þau sjónum sínum að álfum, þessum dul­ar­fullu þjóð­sagna­per­sónum sem hafa fylgt þjóð­inni um aldir. Líkt og þau benda á eru álfarnir eins og speg­il­mynd af okkur sjálfum; líkir okkur í útliti og háttum en þó stór­brotn­ari og draum­kennd­ari, jafn­vel eins og útópísk útgáfa af íslenska sveita­sam­fé­lag­inu. Í álf­heimum rísa glæsi­legar dóm­kirkjur, söng­ur­inn ómar, dans­inn dunar og glæsi­leik­inn leiftrar af íbúum stokka og steina.

Í bókum Hjör­leifs og Ránar er engin leið að aðskilja myndir og texta eða gefa öðru vægi umfram hitt. Hér styður hvort við annað, flétt­ast saman og teygir á merk­ingu á mun skarp­ari hátt en ná mætti fram með texta­lausum myndum eða mynda­lausum texta. Höf­und­arnir eiga það sam­eig­in­legt að kímni­gáfan er kjarn­inn í sköp­un­ar­verki þeirra – hvort sem er saman eða sitt í hvoru lagi – og með húmor­inn að vopni vekja þau nýjar hug­myndir og vanga­veltur um álfa í íslenskri menn­ingu. Húmor jafn­gildir hér sann­ar­lega ekki grunn­hyggni heldur setur gam­al­kunnug stef í glæ­nýtt sam­hengi – og skemmtir les­and­anum.

Bókinni er skipt laus­lega í nokkra kafla eftir umfjöll­un­ar­efni, svo sem Umskipt­inga, Heift­rækna háska­gripi og Álfa í nútíð, en hana má allt eins lesa eftir eigin höfði og einnig er hægt að grípa niður í hana á handa­hófs­kenndan hátt. Þau Hjör­leifur og Rán vinna með þjóð­sögur, kvæði og ýmis stef er tengj­ast álfum og nálgun þeirra er fjöl­breytt; stundum er mynda­sögu­form­inu beitt til að koma efn­inu til skila, jafn­vel sett upp blaða­grein úr svoköll­uðum Afdala­fréttum. Þessi ófyr­ir­sjá­an­leiki í efn­is­tökum gerir það að verkum að jafn­vel kunn­ug­legar sögur og kvæði sem les­and­inn kann utan að lifna við á nýjan hátt. Gjarnan er bundnu máli gefið gott pláss þar sem það stendur sam­fléttað myndum – ljóð­unum er treyst til að eiga við okkur erindi.

Það allra skemmti­leg­asta við myndir Ránar í Álfum eru eins konar felu­myndir sem finna má nán­ast á hverri síðu með því að hreyfa bók­ina til, halla undir flatt og leita. Þessar felu­teikn­ingar end­ur­spegla umfjöll­un­ar­efnið full­kom­lega og umbreyta mynd­unum rétt eins og nær­vera álfa breytir lög­málum mann­heima. Þessi mynd­tækni minnir á þá sögu sem sögð er í bók­inni af konu sem öðl­ast álfa­sjón á öðru auga og getur með því séð álf­anna heim í bland við okkar eigin. Líkt og í heimi þjóð­sagn­anna er ávallt annað lag í mynd­heimi bók­ar­innar sem birt­ist þeim sem vanda sig við að sjá.

Bók þeirra Ránar og Hjör­leifs er bæði skemmti­leg og fróð­leg. Hún er ekki stíluð inn á til­tek­inn ald­urs­hóp frekar en fyrri bækur þeirra en fjöl­breyttar og líf­legar frá­sagn­ar­að­ferðir ættu að höfða til les­enda á ólíkum aldri og með mis­mikla þekk­ingu á efn­inu. Hæglega má koma að henni án þess að þekkja nokkuð til íslenskra álfa­sagna en fyrir fróða les­endur getur hún vakið nýjar vanga­veltur. Hjá þeirri sem hér skrifar kveikti bókin löngun til að lesa meira, rifja upp fleiri álfa­sögur og halda áfram að skoða efnið frá fleiri sjón­ar­hornum sem eru sann­ar­lega með­mæli.