Mán­uð­ur­inn sem gengur í garð á morgun gæti verið síð­asti mán­uður hval­veiða hér á landi, í það minnsta á þessu kjör­tíma­bili. Hval­veiði­leyfið sem Kristján Þór Júl­í­us­son, þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, gaf út árið 2019 rennur út í lok þessa árs og getur arf­taki Krist­jáns, Svandís Svav­ars­dóttir mat­væla­ráð­herra, sleppt því að gefa út nýtt leyfi þegar því lýkur. Hval­veiði­tíma­bili árs­ins ætti að ljúka í þessum mán­uði.

Svandís setti á tíma­bundið bann við hval­veiðum í júní en bannið rennur út í dag og ákvað Svandís ekki að fram­lengja það heldur ein­fald­lega herða kröfur um veiði­búnað, veiði­að­ferðir og eft­ir­lit. Því hefj­ast veiðar á morgun. 

Henry Alex­ander Henrys­son, full­trúi Sið­fræði­stofn­unar HÍ í fagráði um vel­ferð dýra, er ósáttur með ákvörðun ráð­herr­ans, enda telur hann að ekk­ert hafi komið fram um að mögu­legt sé að tryggja mann­úð­leg dráp á stór­hvelum.

„Það liggur fyrir að dýra­vel­ferð­ar­sjón­ar­mið sem voru aðal málið í júní eru ekki lengur aðal málið,“ segir Henry. 

Skýrslan dugi ekki til afstöðubreytingar 

Starfs­hópur ráð­herr­ans skil­aði fyrr í vik­unni skýrslu þar sem fram kom að mögu­legt væri að bæta veiði­að­ferðir við veiðar á stór­hvelum. 

„Mín afstaða er sú að skýrslan frá starfs­hópnum eigi ekki að duga til að breyta afstöðu ráð­herra,“ segir Henry Alex­ander. „Það er ekki tekið nógu sterkt til orða til þess að fá nýtt svar við spurn­ing­unni sem við vorum með í júní, hvort það væri hægt að tryggja mann­úð­lega aflífun.“

Nið­ur­staðan sem fagráð um vel­ferð dýra komst að fyrr í sumar var sú að ekki væri hægt að tryggja mann­úð­lega aflífun stór­hvela. 

„Nú er komin ný spurn­ing: Hvort það sé hægt að bæta veið­arnar. Það var ekki spurn­ingin sem við vorum að spyrja í júní. Það má bæta allt. Þú getur alveg æft þig og hlutir geta skánað þó þeir séu ekki ásætt­an­legir,“ segir Henry. „Allir sem lesa skýrslu starfs­hóps­ins sjá að það er ekki lagt mat á það hvort þetta sé ásætt­an­legur árangur sem muni nást, það er bara sagt að þetta kunni að bæta veið­arnar.“

Vill að rafmagnskaplarnir séu teknir af Hval

Hann gleðst þó yfir því að Svandís hafi ákveðið að taka fyrir notkun raf­magns við veið­arnar enda telur hann að sú aðferð hefði verið bæði hættu­leg starfs­fólki og hvöl­unum. 

„Af því að það er eitt­hvað sem er alveg óásætt­an­leg veiði­að­ferð,“ segir Henry Alex­ander. „Ég var ekki búinn að heyra í neinum dýra­lækni eða vís­inda­manni neins staðar í heim­inum sem mælir með þess­ari aðferð eða vill bendla nafn sitt við þessa til­raun. Fyrir mér var þetta bara ólög­legt.“

Henry vill reyndar að lengra sé gengið í þessum efnum. 

„Ég vil að bún­að­ur­inn sé tek­inn af þeim. Þó að þeir megi ekki nota kaplana þá eiga þeir ekki að vera um borð í skip­unum,“ segir Henry.  

Gæti hafa bjargað yfir 100 hvölum

Hann gleðst ekki ein­ungis yfir því að ráð­herr­ann hafi ákveðið að taka fyrir notkun raf­magns heldur sömu­leiðis því að ein­hverjum hvölum hafi verið hlíft við ómann­úð­legri aflífun í sumar. 

„Við getum öll glaðst yfir því að [Svandís] bjarg­aði örugg­lega ótrú­lega mörgum hvölum í sumar,“ segir Henry. „Ég get ímyndað mér að hún hafi að minnsta kosti bjargað yfir 100 hvölum.“

Dýraverndunarsinnar vonast eftir brælu

Venju­lega standa hval­veiðar ekki lengur en út sept­em­ber. 

„Þeir sem eru að hugsa um dýra­vel­ferð von­ast bara til þess að það verði svo­lítil bræla,“ segir Henry. „Það þarf ekki nema þrjár stórar haust­lægðir og mikla öldu­hæð.“

Samt gæti Hvalur náð að aflífa ein­hverja tugi hvala í þessum mán­uði. Mánuði sem er mögu­lega síð­asti mán­uður veiða á stór­hvelum hér á landi á þessu kjör­tíma­bili.

„[Svandís] þarf að gefa út leyfi svo hægt sé að veiða næsta sumar,“ bendir Henry á. „Hún gæti ein­fald­lega sleppt því að gefa út leyfi án þess að það sé ein­hver sér­stök ákvörðun.“

Leyfið rennur út í lok árs. 

„Það er ekk­ert sem segir að hún verði að gefa út leyfi. Hún getur tekið sér allan vet­ur­inn í þetta og ekki gefið út veiði. Þetta er ekki atvinnu­starf­semi sem getur gert ráð fyrir að vera í gangi,“ segir Henry.