Nú á tímum streym­isveitna, gjald­þrota bíó­húsa og hámhorfs í sóf­anum er raunar langt síðan við­líka stemn­ing hefur skap­ast í kringum kvik­mynd. Barbie laðar til sín fjöl­breyttan hóp gesta og þar býr m.a. að baki vel heppnuð aug­lýs­inga­her­ferð, orð­spor Gretu Gerwig og aðal­leik­ar­anna tveggja, og að sjálf­sögðu Bar­ben­heimer-tvennan óvænta – en öðru fremur hverf­ist aðdrátt­ar­aflið þó um þetta vöru­merki sem flestir þekkja, afbragð ann­arra brúða, Barbie frá Mattel-sam­steyp­unni sem einnig fram­leiðir mynd­ina. Kræklótt leið Barbie á hvíta tjaldið spannar hálfan annan ára­tug; ýmsir höfðu gert atlögu að verk­inu en það voru hand­rits­höf­und­arnir Gerwig og Noah Baumbach sem á end­anum gripu Barbie-bolt­ann og köst­uðu í mark. Nálgun þeirra er að mörgu leyti ein­kenn­andi fyrir okkar tíma: sjálfs­með­vituð, írónísk, stór í sniðum, kap­ít­al­ísk og vel mein­andi en á fremur ein­feldn­ings­legan hátt sem ruggar engum bátum.

Feðraveldishugljómun

Í upp­hafi mynd­ar­innar eru áhorf­endur kynntir fyrir Bar­bielandi, lit­ríkum stað þar sem búa ótal útgáfur af Barbie (og Ken) í ein­hvers konar fjöl­heimi (e. multi­verse) en slíkar pæl­ingar hafa birst í vax­andi mæli í dæg­ur­menn­ingu okkar tíma. Þar er Barbie í senn marg­föld og ein og söm. Á yfir­borð­inu er Bar­bieland full­kom­inn staður þar sem hver dagur líður á sama slétta og fellda hátt­inn, Barbie lifir sinn besta dag sér­hvern dag enda eru lög­mál þessa heims sniðin að henni. Stelpupartí, gleði og sól­skin í útópískum heimi þar sem Barbie getur hvað sem er. Eins og vant er um útóp­íur í skáld­skap gömlum og nýjum kemur þó fljót­lega í ljós að ekki sitja allir við sama borð. Ken-arnir eru und­ir­skip­aður hópur, háðir duttl­ungum Barbie-anna. Bar­bieland er ekki besti heimur allra heima fyrir alla þegna lands­ins. Í kjöl­far nokk­urra und­ar­legra atvika ákveður Stað­al­myndar-Barbie, leikin af Margot Robbie, að ferð­ast yfir í raun­veru­lega heim­inn til að finna stúlk­una sem leikur sér að henni svo að allt megi falla í ljúfa löð á ný (þetta meikar ekki mikið meiri sens í mynd­inni en það gerir á blaði). Henni fylgir laumu­far­þeg­inn Ken, leik­inn af Ryan Gosling, sem verður fyrir feðra­veld­is­hug­ljómun í raun­heimum. Það leiðir til þess að hinn áferð­ar­fal­legi Bar­bieheimur verður fyrir drastískum breyt­ingum þar sem Barbie(ar) og Ken(ar) takast á en inn í sög­una flétt­ast einnig mæðgur úr raun­heimum og jakka­fata­karlar frá Mattel-sam­steyp­unni.

Ken og BarbieHrút­skýr­ar­inn Ken með Barbie sinni. Eða kannski öllu heldur: Barbie með Ken sinn.

Mynd: Mattel

Hrútskýringasýki Ken-anna

Sem fyrr segir er Barbie afar sjálfs­með­vituð mynd og þessi inn­hverfi fókus er mynd­inni á ýmsan hátt til trafala. Myndin er stans­laust að kommenta á sjálfa sig og á Barbie sem menn­ing­ar­fyr­ir­bæri – hún er alltaf að segja okkur hvernig hún er og hvað hún fjallar um, í stað þess að treysta áhorf­endum til að upp­lifa og skilja. Ef til vill skrif­ast þetta einnig á flækju­stigið í hand­rit­inu, sem fer út um hvipp­inn og hvapp­inn – reynir allt í senn að vera þroska- eða frels­un­ar­saga bæði Kens og Barbie, hjart­næm saga mæðgna, sam­fé­lags­rýni, hug­vekja um til­vist­ar­ang­ist og meta-skáld­skapur.

Í seinni hlut­anum fer myndin þó á ágætt flug og á mörg smellin augna­blik, ekki síst þegar Barbie-arnar ákveða að höfða til hrút­skýr­inga­sýki Ken-anna en sú kona er eflaust vand­fundin sem kann­ast ekki við aðstæð­urnar sem þar er lýst. Myndin er skemmti­lega leikin, sér­stak­lega af þeim Margot Robbie og Ryan Gosling, en það er nokkuð kald­hæðn­is­legt að aðal­karl­per­sóna mynd­ar­innar skuli stela sen­unni og fá í sinn hlut flestar bestu lín­urnar. Í við­tali The Guardian við leik­stjór­ann Gretu Gerwig kom fram að hún taldi Barbie-mynd­ina verða að vera algjör­lega galna (e. totally ban­anas) og bestu atriðin í mynd­inni eru einmitt þegar skrefið er stígið nógu langt í átt að klikk­un­inni, þegar díalóg­ur­inn fær að verða nógu súr­r­eal­ískur. Það er hins vegar alltof sjaldan gert og þess í stað fest­ist hand­ritið gjarnan í fyrr­nefndum kommentum á sjálft sig og heim mynd­ar­innar. Gerwig leit­aði meðal ann­ars fanga í gömlu söng­leikja­mynd­unum og þess sér stað í frá­bæru söng­at­riði Kens undir lok mynd­ar­innar. Söng­at­riðið er annað dæmi um vel heppnað skref yfir í meiri und­ar­leg­heit og góð til­breyt­ing frá tón­list sem að öðru leyti er fremur óspenn­andi.

Niðursoðin, kapítalísk útgáfa af femínisma

Barbie er langt í frá algjör­lega galin mynd; hún er þvert á móti afar mein­laus og boð­skapur hennar ein­hvers konar nið­ur­soðin, kap­ít­al­ísk útgáfa af femín­isma 101 sem á að tryggja að ekki fari fram­hjá neinum. Hug­mynda­fræði­legur hápunktur mynd­ar­innar er ræða sem per­sóna Americu Ferrera heldur yfir Barbie-unum, um þær þver­sagna­kenndu kröfur sem gerðar eru til kvenna. Ræðan á ber­sýni­lega að vera afar áhrifa­rík og skjóta föstum skotum en hún er ein­fald­lega end­ur­tekn­ing á gömlum sann­leika í bland við klisjur sem nán­ast hvert manns­barn hlýtur að vera búið að heyra árið 2023. Ef ein­hver bíó­gestur vissi ekki að konur lifa lífi sínu á milli steins og sleggju þá leiðir myndin við­kom­andi von­andi í allan sann­leika um það, en hér eru ekki settar fram neinar lausnir eða rót­tækar hug­myndir. Rétt eins og myndin snýst í hringi um sjálfa sig er boð­skapnum beint í mein­lausan, inn­hverfan far­veg. Barbie er frá­bær­lega hönnuð, nokkuð skondin en ómark­viss mynd þar sem grínið hefði sann­ar­lega mátt njóta sín betur.