„Það er eng­inn mögu­leiki á að segja „þetta hefði hvort eð er gerst.“ Við erum ein­fald­lega komin í heim sem er umbreyttur vegna lofts­lags­breyt­inga,“ segir Halldór Björns­son, haf- og veð­ur­fræð­ingur hjá Veð­ur­stofu Íslands. 

Samkvæmt gögnum frá Haf- og lofts­lags­stofn­un Banda­ríkj­anna (NOAA) mæld­ist með­al­hiti yfir­borðs í Norður Atl­ants­hafi í byrjun júní 0,7 gráðum hærri en árið á undan. Um nýtt met er að ræða, hálfri gráðu hærra en fyrra met. 

„Þetta er alveg svaka­lega mikið,“ segir Halldór. „Atl­ants­hafið er miklu heit­ara en það hefur verið mjög lengi.“

Höfin munu halda áfram að hlýna

Hita­stigið í Norður-Atl­ants­hafi hefur sveifl­ast fram og aftur á síð­ustu ára­tugum, eins og Halldór bendir á. Frá haf­ísár­unum og til 1995 var þar fremur kalt en þá hlýn­aði aftur. Árið 2014 kóln­aði að nýju og vís­inda­menn fóru að hafa áhyggjur af bláa blett­inum, haf­svæði skammt frá Íslandi sem virt­ist ekki vera að hlýna þrátt fyrir hlýnun ann­ars staðar í haf­inu. En blett­ur­inn hvarf meira og minna eftir árið 2020 og hefur verið að hlýna síðan. 

„Nú erum við komin aftur í ástand sem er frekar líkt því ástandi sem var 2010. Nema að þetta gengur til baka með slíku offorsi að við erum komin með miklu heit­ara ástand,“ segir Halldór.

Hann telur lík­legt að sú mikla hlýnun sem nú mælist sé frá­vik sem muni ganga til baka en að heilt yfir muni höf heims­ins halda áfram að hlýna. 

Ástæður þess­arar miklu hlýn­unar í Norður-Atl­ants­hafi eru taldar marg­þættar og erfitt að kenna ein­hverju einu um. Hlýnandi veð­ur­far er talið spila þar inn í, en mjög heitt er í heim­inum í ár, eins og Einar Svein­björns­son, veð­ur­fræð­ingur hjá Veð­ur­vakt­inni sem heldur úti Bliku, bendir á. Þá hefur hlýnun Norður-Atl­ants­hafs einnig verið tengd við það að straum­hvirf­ill sunn­ar­lega á Atl­ants­haf­inu, sem golfstraum­ur­inn er hluti af, virð­ist hafa veikst.

„Það að þessi stóri mikli straum­hvirf­ill skuli vera aðeins veik­ari teng­ist breyt­ingum á vinda­fari sem síðan aftur eru mögu­lega raktar til lofts­lags­breyt­inga,” segir Einar.

Þýðir ekki endilega að sundspretturinn verði hlýr

En þó með­al­hiti Norður-Atl­ants­hafs, sem mældur er frá 0 til 60 breidd­argráðu, sé hærri en aldrei fyrr, þýðir það ekki að sjór­inn við Íslands­strendur sé hlýr og nota­legur. Einar segir sjó­inn eitt­hvað hlýrri en vant er sunnan af land­inu en fyrir norðan og austan sé hann fremur kaldur. 

„Það teng­ist bæði til­tölu­lega miklum hafís þar í vetur og líka þessum tíðu suð­vestan vindum sem gerir það að verkum að kaldi sjór­inn fær meiri útbreiðslu,“ segir Einar. 

Verður alla vega hlýrra að stinga sér í sjó­inn í Naut­hóls­vík? 

„Kannski þegar fram í sækir, að menn finni ein­hvern mun en við megum ekki gleyma því að við erum stað­sett mjög norð­ar­lega í Atl­ants­haf­inu,“ segir Einar. 

Aðspurður segir hann að þessi hlýnun Norður-Atl­ants­hafs sé ekki lík­leg til þess að leiða af sér ýkt­ara veð­ur­far eða nátt­úru­ham­farir en að yfir hlýjum sjó verði meiri upp­gufun og meira raka­fram­boð til lofts­ins. Það getur leitt af sér meiri úrkomu. 

„Ekkert endi­lega hér á landi frekar en á Bret­landseyjum að Vestur-Noregi en summa úrkom­unnar eykst við Norður-Atl­ants­hafið þegar svona háttar til. Það er algjör­lega ómögu­legt að segja hvaða staðir fá mest af þessu. Það veltur á því hvernig veð­ur­kerfin eru að hreyfast hérna á okkar slóðum,“ segir Einar.