Tveggja flygla tal - Spunaflug í gaukmánuði

Arndís Björk Ásgeirs­dóttir fór í Salinn í Kópavogi og hlýddi á stað­ar­lista­mann­inn, Davíð Þór, leika á fyrstu af þremur ein­leiks­tón­leikum sem hann mun leika þar þetta árið.

„Það er ekki hægt að bera Davíð Þór saman við neinn. Hann fer sínar eigin leiðir og víst er að þær eru mjög ófyrirsjáanlegar,“ segir meðal annars í dómi Arndísar Bjarkar Ágústsdóttur um tónleika píanistans Davíðs Þórs Jónssonar.
„Það er ekki hægt að bera Davíð Þór saman við neinn. Hann fer sínar eigin leiðir og víst er að þær eru mjög ófyr­ir­sjá­an­legar,“ segir meðal ann­ars í dómi Arndísar Bjarkar Ágústs­dóttur um tón­leika píanist­ans Davíðs Þórs Jóns­sonar.
Tónleikar

Davíð Þór

Gefðu umsögn

Píanó­leik­ar­inn Davíð Þór Jónsson er stað­ar­lista­maður Salarins í Kópavogi í ár. Fyrstu ein­leiks­tón­leikar hans af þrennum sem hann mun halda í Salnum þetta árið, fóru fram sunnu­dag­inn 30. apríl síð­ast­lið­inn og hófust þeir klukkan 13.25, en þá mun sól hafa verið hæst á lofti á þeim degi í gauk­mán­uði eins og hörpu­mán­uður er kall­aður í Snorra-Eddu. 30. apríl er jafn­framt alþjóð­legur dagur djazzins. Tón­leik­arnir eru haldnir að frum­kvæði Salarins og eru hluti af nýsköp­un­ar­verk­efni Salarins. 

Á svið­inu voru tveir flyglar, loklausir, stillt upp hvor á móti öðrum með einum píanó­stól á milli. Reykvél hafði greini­lega verið notuð áður en áheyr­endum var hleypt inn í sal og upp­haf tón­leik­anna var þrungið nokk­urri spennu og mystík. Það er sann­ar­lega ekki á hvers manns færi og mikil ber­skjöldun að bjóða til tón­leika þar sem efn­is­skráin er ekki fyr­ir­fram gefin en í prent­aðri efn­is­skrá var að finna sex ljóð eftir Sig­ur­björgu Þrast­ar­dóttur, Sigurð Guð­munds­son og Sigurð Pálsson, svona til að gefa tón­inn. Davíð Þór, sem sett­ist við Bösend­orfer hljóð­færið, tók sér svo enn lengri tíma en venju­legt þykir til að hefja tón­leik­ana, kannski til að ná algjörri þögn en þeir sem þekkja það að sitja í sal með fólki, sem byrjar að anda í takt, vita hvað ég meina þegar ég segi að svo­leiðis þagnir geta verið magn­aðar.

Upphaf tón­leik­anna var órætt, Davíð Þór fikraði sig áfram og vann inn í hið dul­ar­fulla and­rúms­loft sem hafði skap­ast með þögn­inni, smám saman varð leik­ur­inn agressí­vari og rytmísk­ari og end­aði aftur í dramat­ískri þögn. Fyrri hluta tón­leik­anna var skipt í nokkra hluta, sem flestir byrj­uðu á draum­kenndum slitrum sem síðar uxu út í myrk og stundum ofsa­fengin þrástef á neðra reg­isteri hljóð­fær­is­ins. Stefin umbreytt­ust svo hæg­fara, óáþreif­an­lega og óút­reikn­an­lega. Á stundum fannst mér eins og ég stæði við hurð að hlusta í gegn til að greina hvaða verk væri verið að flytja en ásláttur Davíðs á hljóð­færið og úrklippu­legar hend­ingar hans voru fárán­lega vel útfærðar, ekki ósvipað collage mynd­verkum. Impression­istískar hend­ingar og hug­hrif flugu um heil­ann, sem leit­aði að lagi sem aldrei kom. Samt sem áður varð þetta örlítið eins­leitt eftir því sem á leið.

Sama má segja um and­stæður efra og neðra reg­isters, sem voru honum greini­lega hug­leiknar en ef maður er með hljóð­færi sem spannar rúmar sjö átt­undir er eig­in­lega und­ar­legt að nýta sér það ekki. Ég spáði lengi hvort hann væri að not­færa sér hinn algjör­lega aldrei not­aða sostenuto pedal flygils­ins, pedal­inn sem heldur niðri nótum sem þú vilt að hald­ist niðri svo þú getir spilað hinar og yfir­tón­arnir hljóma án þess þó að halda þeim sjálfur niðri, en sama hvað ég rýndi þá var hann ekki að því. 

Síðari hluti tón­leik­anna var ólíkur hinum fyrri. Steinwayinn, sem hafði staðið á svið­inu allan tím­ann og hafði þjónað hlut­verki magn­ara með öllum sínum opnu strengjum og hljómi, með­vit­aður um það sem fram fór á Bösanum, hafði upp­magnað seið­inn sem Davíð framdi á fyrri hluta tón­leik­anna og var nú not­aður til leiks og ekki nóg með það, heldur lék Davíð á báða flygl­ana í einu, geri aðrir betur, meira að segja reif hann sig úr jakk­anum eftir fyrsta slottið til að eiga auð­veld­ara með að ná á hægri pedal hvors flygils í einu. Þetta hef ég aldrei séð gert og hreint og beint skil ekki hvernig er hægt en heila­hvel Davíðs Þórs hljóta að vera betur tengd en hjá öðru fólki.

„Hann fer sínar eigin leiðir og víst er að þær eru mjög ófyr­ir­sjá­an­legar.“

Sömu reg­ister voru notuð á báðum flyglum og þar dob­blaði hann nótur og radd­aði eins og meist­ara einum er lagið. Upp úr þurru hljóm­aði lag­lína sem hefði getað verið fengin úr íslensku þjóð­lagi en það var það eina sem ég fann ríma við ljóðin í efn­is­skrá, það er við ljóð Sigurðar Páls­sonar, Þjóð­remba, „óásætt­an­leg and­stæða þjóð­arstolts“. 

Síðasti hluti tón­leik­anna var í mars-takti og var það senni­lega heil­leg­asti hluti tón­leik­anna. Hann minnti helst á rúss­nesku meist­ar­ana Rachmaninov og Prokofiev, eins ólíkir og þeir eru, með þykkum hljómum og takt­föstum ryt­hma. Þetta voru áhuga­verðir tón­leikar en mér fannst vanta á þá heild­ar­mynd en kannski var Davíð Þór ekki að leita eftir neinni heild­ar­mynd. Ósjálfrátt fer hug­ur­inn að leita að sam­an­burði en það er ekki hægt að bera Davíð Þór saman við neinn. Hann fer sínar eigin leiðir og víst er að þær eru mjög ófyr­ir­sjá­an­legar. Fyrsti hluti spuna­verks Davíðs Þórs varð þarna til og verður aldrei end­ur­tekið eins, en ég hvet alla til að missa ekki af hug­ar­flugi þessa frá­bæra lista­manns á næstu tón­leikum sem verða 27. ágúst.

Kjósa
4
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

3
Viðtal

Íslenskur læknir varpar nýju ljósi á lífs­hættu­legan með­göngu­sjúk­dóm

Nítján ára gömul lá Silja Rut Ragn­ars­dóttir nær dauða en lífi á skurð­ar­borði Land­spít­al­ans eftir alvar­legt til­felli með­göngu­eitr­unar. Íslenskur vís­inda­maður í Banda­ríkj­unum, Jóhann Elí Guð­jóns­son húð­læknir, leiðir braut­ryðj­andi rann­sóknir sem varpa nýju ljósi á hvers vegna sjúk­dóm­ur­inn kemur fram. Hann telur mögu­legt að þróa lyf við sjúk­dómnum sem bjargað gæti manns­lífum.
6
Viðtal

Ást­leysið er sárt

Nánd er nær­ing, nauð­syn­leg eins og matur. Tæpur helm­ingur fólks elst upp í óör­uggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ást­ar­sam­böndum á full­orð­ins­árum, jafn­vel ógnað heilsu, enda er „tengsla­myndun ein af grunn­for­sendum far­sældar“, að sögn klíníska sál­fræð­ings­ins Guð­brands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ást­ina í öllum sínum myndum.

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið undanfarið ár