Norskur eig­andi íslenska lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arnarlax á Bíldudal ótt­ast að tími opinna sjó­kvía á Íslandi sé hugs­an­lega senn á enda. Þetta kemur fram í árs­reikn­ingi norska félags­ins Salmar AS fyrir árið 2022 sem birtur var opin­ber­lega í dag. Ástæðan fyrir því að norska fyr­ir­tækið hefur áhyggjur af þessu er sú að umræðan um opnar sjó­kvíar er orðin gagn­rýnin, meðal ann­ars í Kanada.

Um þetta segir í árs­reikn­ingi Salmar: „Opnum sjó­kvíum Salmar gæti staðið ógn af því rík­is­valdið í Noregi og á Íslandi myndi ákveða að breyta fisk­eld­is­stra­tegíu sinni þannig að að hún byggi bara á lok­uðum kvíum. Þessi hætta er raun­veru­leg í ljósi þeirrar umræðu sem verið hefur um þetta í Kanada.“

Ísland og aflandseldiðÍ árs­reikn­ingi Salmar AS er sjó­kvía­eldi Arnarlax á Íslandi stillt upp við hlið­ina á þróun félags­ins á aflandseldi í gegnum félagið Salmar Aker Ocean. Fyr­ir­tækið er með leyfi fyrir tæp­lega 24 þús­und tonn á Íslandi en stefnir á fram­leiðslu í aflandseldi upp á 150 þús­und tonn.

Salmar er leiðandi í heiminum í þróun á aflandseldi

Í árs­reikn­ingum er rakið hvernig Salmar AS ver umtals­verðum fjár­munum í það að þróa lausnir í aflandseldi á laxi sam­hliða því að lax­eldi í sjó­kvíum, eins og fyr­ir­tækið stundar á Íslandi á undir högg að sækja. Aflandseldi á laxi gengur út á það að þróa lausnir í fisk­eldi þar sem ræktun hans fer fram úti á haf­sjó, fjarri ströndum landa, lax­veiðiám og grunnu hafs­dýpi, sem myndi koma í fyrir þau slæmu umhverf­is­á­hrif sem yfir­leitt eru gagn­rýnd við sjó­kvía­eldið.  Fyr­ir­tækið seg­ist í árs­reikn­ingnum vera leið­andi í því í heim­inum að þróa slíkt aflandseldi. 

Um þetta segir í árs­reikn­ingnum: „Þróunin á lax­eldi úti á haf­sjó er mik­il­vægur hluti af þeirri stra­tegíu Salmar að vöxtur í lax­eldi og fram­leiðsla sé sjálf­bær. [...] Úti á rúm­sjó væri hægt að auka fram­leiðsl­una og verð­mæta­sköp­un­ina, á sama tíma og ýtt verður undir tækni­lega fram­þróun og hægt verður að opna fyrir fjöl­margar nýjar leiðir í fram­leiðslu á laxi í nátt­úru­legu umhverfi hans.“

Eitt af því sem vekur athygli í þessum orðum Salmar er að fyr­ir­tækið und­ir­strikar mik­il­vægi þess að vöxtur í lax­eldi í heim­inum verði „sjálf­bær“. Fyr­ir­tækið undistrikar að þessi auknu vöxtur verði örugg­lega frekar sjálf­bær á hafi úti frekar en í sjó­kvíum. 

Þessi orð eru í sam­ræmi við það sem fyrr­ver­andi stjórn­ar­for­maður Salmar AS, Atle Eide, hefur sagt opin­ber­lega. Hann hefur spáð því að sjó­kvía­eldi eins og það er þekkt í dag verði ekki stundað lengur árið 2030. 

Fékk lán til hluta­bréfa­kaupa frá SalmarStjórn­ar­for­maður Arnarlax, Kjartan Ólafsson, fékk lán til hluta­bréfa­kaupa í Arn­ar­laxi frá norskum eig­anda þess, Salmar AS.

Stefna á vöxt á Íslandi og gera kaupréttarsamninga

Á sama tíma og Salmar AS setur aukið púður og pen­inga í þró­un­ina á aflandseldi þá stefnir fyr­ir­tækið líka á auk­inn vöxt í sjó­kvía­eldi á Íslandi í gegnum Arnarlax.  Í árs­reikn­ingnum kemur fram að Arnarlax eigi leyfi fyrir fram­leiðslu á 23.700 tonnum af eld­is­lax á Íslandi á ári og hafi sótt um frek­ari leyfi í Ísa­fjarð­ar­djúpi og í Arn­ar­firði. 

Svo segir um stöðu sjó­kvía­eldis á Íslandi: „Aðstæður fyrir lax­eldi á Íslandi hafa batnað eftir að hafa verið frekar óút­reikn­an­legar í mörg ár. Arnarlax heldur áfram að eiga í virku og upp­byggi­legu sam­tali við stjórn­völd á Íslandi varð­andi þessi mál. Fyr­ir­tækið telur að það sé með­byr með því að gefa sjálf­bæru lax­eldi á Íslandi tæki­færi til að vaxa.“

Þannig að staðan er sú, miðað við þetta, að Salmar og Arnarlax von­ast til að geta notað af hagn­að­inn af sjó­kvía­eld­inu sem það stundar á Íslandi - fram­leiðslu­að­ferð sem fyr­ir­tækið veit að er á útleið sem slík - til að þróa nýjar og sjálf­bær­ari aðferðir til að fram­leiða eld­is­lax. 

Í árs­reikn­ingnum kemur enn fremur fram að Salmar hafi gert kaup­rétt­ar­samn­inga við stjórn­endur Arnarlax í lok árs 2021. Samn­ing­arnir voru virði 5,3 millj­óna norskra króna í lok árs í fyrra, eða tæp­lega 70 millj­óna króna. 

Áður hefur komið fram að Salmar hafi lánað stjórn­ar­for­manni Arnarlax, Kjartani Ólafs­syni, háar fjár­hæðir til að kaupa hluta­bréf í fyr­ir­tæk­inu í gegnum eign­ar­halds­fé­lag sitt, Gyðu ehf. 

Slíkir kaup­rétt­ar­samn­ingar og lán­veit­ingar byggja á því að Arnarlax muni stækka og virði félags­ins muni aukast með útgáfu auk­inna leyfa til fram­leiðslu á eld­is­laxi í sjó­kvíum.