Í fyrra keyptu fjárfestar hlutdeildarskírteini í íslenskum verðbréfasjóðum, bæði þeim sem fjárfesta í skuldabréfum og hlutabréfum, fyrir um 470 milljarða króna. Slíkir leystu hins vegar 566 milljarða króna út úr sjóðunum á sama tíma. Á árinu 2022 voru innlausnir því 94 milljörðum krónum meiri en sala á hlutdeildarskírteinum. 

Það sem af er þessu ári hefur þessi þróun haldið áfram. Í janúar og febrúar voru seld hlutdeildarskírteini í íslenskum verðbréfasjóðum fyrir rúma 56 milljarða króna, en 82 milljarðar króna teknir út úr þeim. Á 14 mánuðum hafa því innlausnir verið 122 milljörðum krónum umfram það sem keypt í sjóðunum. 

Þetta má lesa út úr hagtölum sem birtar voru nýverið á vef Seðlabanka Íslands.

Neikvæð afkoma hjá hlutabréfasjóðum

Í kjölfar þess að kórónuveirufaraldurinn skall á gripu stjórnvöld á Íslandi, og víðar um heim, til ýmissa aðgerða til að örva eignamarkaði. Hlutabréf ruku upp í virði í kjölfarið og í mörgum löndum, meðal annars á Íslandi, varð til bóla á íbúðamarkaði. Afleiðingin varð meðal annars sú að hlutabréf í öllum félögunum sem skráð voru á aðalmarkað Kauphallar Íslands hækkuðu á árinu 2021. Alls hækkaði heildarvísitala hlutabréfanna um 40,2 prósent. 

Í fyrra versnuðu aðstæður, verðbólga fór að láta á sér kræla og fjármagn út um allan heim varð dýrara. Alls hækk­uðu bréf í níu félögum sem skráð eru á Aðal­markað en lækk­uðu í 14 félög­um. Heildarvísitalan lækkaði um 17 prósent. 

Þessi kúvending hafði áhrif á áhuga fjárfesta á því að eiga í innlendum hlutabréfasjóðum. Frá miðju ári 2020 og fram í janúar í fyrra höfðu fjárfestar keypt hlutdeildarskírteini í slíkum sjóðum fyrir tæplega 82 milljarða króna, en innlausnir á sama tímabili voru einungis um 38 milljarðar króna. Því voru seld hlutdeildarskírteini fyrir 44 milljörðum krónum meira en það sem tekið var út úr sjóðunum á þessu tímabili. 

Síðastliðið ár hefur þessi staða snúist algjörlega við. Á vef Keld­unnar má sjá 12 mán­aða ávöxtun 16 íslenskra hluta­bréfa­sjóða. Þar kemur fram að þeir hafi allir skilað neikvæðri afkomu síðastliðið ár, á bilinu -8,23 til -16,51 prósent. 

Þeir sem eiga í sjóð­unum þurfa samt sem áður að greiða þókn­anir til þeirra, sem í flestum til­fellum eru hlut­falls­lega hærri en gengur og ger­ist alþjóð­lega. Frá byrjun febrúar 2022 og til loka febrúar síðastliðins voru seld hlutdeildarskírteini fyrir rúmlega 22 milljarða króna. Á sama tíma seldu fjárfestar hlutdeildarskírteini í sjóðunum fyrir 34 milljarða króna. 

Heimili og atvinnufyrirtæki minnka stöðu sína

Þegar eig­endur hlut­deild­ar­skír­teina í öllum sjóð­um, jafnt skulda­bréfa- og hluta­bréfa­sjóð­um, eru skoð­aðir þá kemur í ljós að það eru tveir hópar eig­enda sem hafa bætt við sig hlut­deild­ar­skír­teinum og hluta­bréfum í verð­bréfa­sjóðum umfram aðra hópa frá byrjun síðasta árs. 

Þar ber fyrst að nefna fjár­mála­geirann sem átti rúmlega 537 millj­arða króna í íslenskum verð­bréfa­sjóðum í lok febrúar. Það er um 22 millj­örðum krónum meira en þeir áttu í lok jan­ú­ar 2022, en bankar eru eig­endur stærstu sjóðstýringafyrirtækja lands­ins. Líf­eyr­is­sjóðir hafa hlut­falls­lega bætt mestu við sig og áttu hlutdeildarskírteini í íslenskum sjóðum fyrir 295 millj­arða króna í lok febrúar. Það er 28 millj­örðum krónum meira en þeir áttu í jan­ú­ar 2022. 

Á sama tíma hafa atvinnu­fyr­ir­tæki og heim­ili lands­ins minnkað eignir sínar í sjóð­un­um. Atvinnufyrirtækin áttu fyrir 138 milljarða króna í sjóðum í lok febrúar sem er 28 milljörðum krónum minna en rúmu ári áður. Heimilin áttu hlutdeildarskírteini up á 308 milljarða króna í febrúar 2023 sem er 28 milljörðum króna minna en þau áttu þrettán mánuðum fyrr.