Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Hvað er hæfileg neysla?

Um­mæli fyrr­ver­andi heil­brigð­is­ráð­herra Dan­merk­ur um hlut­verk áfeng­is, einkum bjórs, hvað sé hæfi­leg neysla og til­gang­ur­inn með neysl­unni, hafa vak­ið mikla at­hygli í Dan­mörku. Ráð­herr­ann fyrr­ver­andi er nú­ver­andi fram­kvæmda­stjóri sam­taka bjór- og gos­fram­leið­enda.

Hvað er hæfileg neysla?
Nick Hækkerup Margir Danir drekka of mikið. Fyrrverandi ráðherrann telur bjór þó síður en svo óhollan. Mynd: AFP

Bjór er lífsgleði og félagsskapur er yfirskriftin á viðtali sem birtist í jólablaði samtaka danskra bjór- og gosdrykkjaframleiðenda við framkvæmdastjórann, Nick HækkerupBryggeriforeningen, eins og samtökin heita, voru stofnuð árið 1899 og starfsmenn félaga innan samtakanna eru um 50 þúsund, víðs vegar um heim, þar af 4.600 í Danmörku.
Það er kannski ekki að undra að framkvæmdastjórinn tengi framleiðslu vinnuveitenda sinna við jákvæðni í lífinu, hverjum þykir jú sinn fugl fagur. Það sem ýmsum þykir athyglisvert í þessu sambandi er að umræddur framkvæmdastjóri er fyrrverandi heilbrigðisráðherra Danmerkur.

Nick Hækkerup er fæddur árið 1968, lögfræðingur frá Hafnarháskóla og með doktorspróf í Evrópu- og þjóðarétti. Hann gekk ungur til liðs við flokk sósíaldemókrata og varð borgarstjóri í Hillerød árið 2000 (þau sem við köllum bæjar-eða sveitarstjóra heita borgarstjórar í Danmörku). Hann varð þingmaður árið 2007 og sat á þingi til ársins 2022. Gegndi embættum ráðherra dómsmála, varnarmála, viðskipta- og Evrópumála, í ríkisstjórnum Helle Thorning-Schmidt og Mette Frederiksen. Síðast en ekki síst var Nick Hækkerup ráðherra heilbrigðismála og forvarna frá júlí 2019 til maí 2022 en sagði þá af sér til að setjast í framkvæmdastjórastól samtaka bjór- og gosdrykkjaframleiðenda. 

„Í áðurnefndu viðtali sagði Nick Hækkerup að bjór sé síður en svo óhollur, í hófi. Nú verði bjórbransinn að hætta að beygja sig fyrir hreintrúarfólki og heilbrigðispostulum“

Í áðurnefndu viðtali sagði Nick Hækkerup að bjór sé síður en svo óhollur, í hófi. Nú verði bjórbransinn að hætta að beygja sig fyrir hreintrúarfólki og heilbrigðispostulum sem líti á allt út frá einhverju mælanlegu, þyngd og  tommustokkskvarða. „Það eru nefnilega líka lífsgæði sem ekki verða metin með þessu móti, ástin á börnum okkar, gleðin við að ganga um í náttúrunni. Ánægjan af að fá sér bjór með vinnufélögum, eða foreldrum annarra barna í sumarbústaðnum. Gleði og sorg eru ekki mælanleg með tommustokkskvarðanum.“ Þegar blaðamaðurinn spurði hverja hann ætti við þegar hann nefndi hreintrúarfólkið og heilbrigðispostulana sagði Nick Hækkerup að það væru ýmis samtök sem kenndu sig við heilbrigðan og hollan lífsstíl, og heilbrigðisyfirvöld. „Fullyrðingar um að allt umfram 10 áfengiseiningar á viku ( í einni 12% rauðvínsflösku eru 6-7 einingar, í  ½ lítra dós af 6% bjór eru 2 einingar) séu hættulegar byggja ekki á staðreyndum.“ Framkvæmdastjórinn dró síðan fram blað með niðurstöðum fjölmargra rannsókna á samhengi áfengisneyslu og heilsufars. Þar segir að dagleg neysla 1 til 3 eininga áfengis sé ekki skaðleg heilsunni. „Við þetta bætist svo lífsgæðin og gleðin. Semsagt: Bjór er lífsgleði, bjór er félagsskapur, bjór er hluti dönsku þjóðarsálarinnar,“ sagði Nick Hækkerup og bankaði með kúlupennanum í skrifborðið.

Ráðlagt að drekka minna

Nick Hækkerup nefndi í viðtalinu áðurnefndar 10 áfengiseiningar á viku. Með þessari tölu vísaði hann til ráðlegginga Sundhedsstyrelsen (stofnun hliðstæð íslenska Landlæknisembættinu) frá því snemma á síðasta ári.
Þar er mælt með að hver einstaklingur, eldri en 18 ára, drekki ekki meira en 10 áfengiseiningar á viku, og ekki meira en 4 einingar á einum og sama deginum. Í þessu fólust umtalsverðar breytingar frá leiðbeiningunum sem gefnar voru út árið 2010. Þar var mælt með að karlar drykkju ekki meira en 14 einingar vikulega og konur að hámarki 7 einingar. Eldri leiðbeiningar höfðu hljóðað upp á 21 vikulega einingu fyrir karla og 14 fyrir konur.
Breytingin er mikil og í nýju leiðbeiningunum er það nýmæli að ráðlagt hámark er það sama fyrir konur og karla.

800 þúsund Danir drekka of mikið

Í skýrslu frá danska krabbameinsfélaginu (Kræftens Bekæmpelse) sem var gefin út árið 2020 kom fram að 800 þúsund Danir drykkju of mikið, miðað við þáverandi leiðbeiningar Sundhedsstyrelsen, áðurnefndar 14 vikulegar einingar fyrir karla og 7 fyrir konur. Samkvæmt nýju leiðbeiningunum um æskilegt hámark væri talan langtum hærri en 800 þúsund. Í skýrslunni segir að hver Dani, eldri en 18 ára, drekki að jafnaði 9,5 lítra af hreinum vínanda á ári hverju. Árlega látast að minnsta kosti 1.800 Danir úr krabbameini sem rekja má til áfengisneyslu og 1.200 til viðbótar af völdum annarra sjúkdóma sem tengjast ofneyslu áfengis, segir í skýrslu danska krabbameinsfélagsins.

Aukin áfengisneysla ungmenna veldur áhyggjum

Dönsk ungmenni byrja fyrr að neyta áfengis en jafnaldrar þeirra í öðrum löndum Evrópu og drekka jafnframt meira.
Í skýrslu Sundhedsstyrelsen frá árinu 2020 kemur fram að á fyrstu 16 árum þessarar aldar hafi dregið úr áfengisneyslu danskra ungmenna en síðan hafi neyslan aukist á ný. Árið 2018 lagði Sundhedsstyrelsen fram tillögur um að aldursmörk til áfengiskaupa yrðu hækkuð í 18 ár.  Samkvæmt núgildandi lögum mega ungmenni sem náð hafa 16 ára aldri kaupa bjór og vín, svokölluð skot, allt að 16,5% styrkleika. Í framhaldi af þessum tillögum Sundhedsstyrelsen lagði þáverandi ríkisstjórn Mette Frederiksen  (2015 -2019) fram tillögur um að hækka áfengiskaupaaldurinn í 18 ár. Ekki náðist samstaða um þetta á danska þinginu.
Í stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnar er kveðið á um að stjórnin hafi forystu um forvarnaraðgerðir sem miðist að því að draga úr neyslu ungmenna á áfengi. Blaðamaður Politiken spurði Sophie Løhde heilbrigðisráðherra hvort stjórnin ætlaði sér að hækka áfengiskaupaaldurinn í 18 ár. Ráðherrann svaraði ekki spurningunni en vísaði á stjórnarsáttmálann.
Ulrik Becker, læknir og sérfræðingur í áfengistengdum sjúkdómum, sem sat í nefndinni sem lagði til að áfengiskaupaaldurinn yrði hækkaður, sagði það mikil vonbrigði að það hefði ekki náðst. „Í Bandaríkjunum er áfengiskaupaaldur víðast hvar 21 ár, og það er ekki tilviljun. Það er samhengi milli mikillar áfengisneyslu á unga aldri og áfengisvandamálum síðar á ævinni. Það er ekki fyrr en um tvítugsaldurinn, 20- 21 árs, að heilinn er nægilega þroskaður til að umgangast áfengi,“ sagði Ulrik Becker í viðtali við Politiken.

DrukÍ þessari vinsælu dönsku kvikmynd frá 2020 kanna nokkrir vinir hvort það sé rétt að manneskjan sé fædd með of lítið magn af alkóhóli í líkamanum.

Ulrik Becker sagði í áðurnefndu viðtali að það væri langhlaup að breyta siðum og venjum tengdum áfengi. „Við sjáum þó breytingar, fyrir 20-30 árum var það siður í mörgum fyrirtækjum að byrja vinnudaginn á morgunsnafs, þetta heyrir nánast sögunni til.“ Og bætti við: „Það er athyglisvert að hugsa til þess að ef áfengi yrði fundið upp í dag yrði ekki leyfilegt að selja það.“ Þarna vísar Ulrik Becker til talna um dauðsföll af völdum áfengis.

Aukin umræða og kvikmyndin Druk

Umræður um áfengi, ekki síst unglingadrykkju, hefur aukist mikið í Danmörku á allra síðustu árum. Í kvikmyndinni Druk (Mátulegir), sem frumsýnd var árið 2020, segir frá fjórum vinnufélögum, kennurum í menntaskóla. Útgangspunktur myndarinnar er að manneskjan sé fædd með of lítið alkóhólmagn í blóðinu og vinirnir ákveða að kanna hvort þetta sé rétt. Efni myndarinnar skal ekki rakið hér en myndin vakti mikla athygli og hefur fengið mikla aðsókn. Í mörgum dönskum framhaldsskólum fóru fram, eftir að myndin var frumsýnd, miklar umræður um áfengi og áfengisneyslu. Áðurnefndur Ulrik Becker telur slíka umræðu af því góða og segist sannfærður um að myndin veki marga til umhugsunar.

Kjósa
10
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun
1
AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráð­herr­um ít­rek­að bent á að gjöf Har­ald­ar stæð­ist ekki skoð­un

Upp­lýs­ing­ar úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu styðja ekki þá full­yrð­ingu Bjarna Bene­dikts­son­ar að ráðu­neyt­ið teldi rík­is­lög­reglu­stjóra hafa haft heim­ild til „út­færslu samn­inga“ sem sagð­ir eru gjafa­gjörn­ing­ar. Í ráðu­neyt­inu voru þvert á móti veru­leg­ar efa­semd­ir um að sam­komu­lag­ið stæð­ist. Ráðu­neyt­is­stjóri í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og lög­reglu­stjór­ar töldu rétt að skoða hvort Har­ald­ur hefði brot­ið lög.
„Þetta snýst um að gera vel við börn“
3
Fréttir

„Þetta snýst um að gera vel við börn“

Alma Möller, land­lækn­ir seg­ir að fá­tækt erf­ist eins og áföll. Stjórn­völd og sam­fé­lag­ið allt þurfi að hjálp­ast að við að bæta að­stæð­ur þeirra sem minnst beri úr být­um. Sá hóp­ur glími frek­ar við lang­vinna sjúk­dóma sem geti dreg­ið veru­lega úr lífs­gæð­um og stytt líf þeirra. „Við þurf­um að horf­ast í augu við þetta og byrja á að huga að börn­un­um.“
Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
6
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.
Íslenska útrásin í bresku elliheimilin
7
Úttekt

Ís­lenska út­rás­in í bresku elli­heim­il­in

Fjár­festa­hóp­ur sem Kvika setti sam­an hef­ur á síð­ustu ár­um ver­ið eig­andi breskra elli­heim­ila. For­svars­menn elli­heim­il­is­ins hafa kom­ið hing­að til lands til að mæla fyr­ir auk­inni einka­væð­ingu í vel­ferð­ar­þjón­ustu á Ís­landi. Kvika sjálf, og þar með ís­lensk­ir líf­eyr­is­sjóð­ir, er hlut­hafi í elli­heim­il­un­um sem skil­uðu arð­semi um­fram vænt­ing­ar á síð­asta ári.
Lára Guðrún Jóhönnudóttir
10
Pistill

Lára Guðrún Jóhönnudóttir

Þrílita Bom­b­an sem ann­ast sinn græna reit

Hún lif­ir líf­inu á eig­in for­send­um. Rútína er henn­ar ástartungu­mál og hún geng­ur um ver­öld­ina með sitt með­fædda sjálfs­traust. Eng­inn veit hvað hún er göm­ul í raun og veru þó ýms­ar kenn­ing­ar séu á kreiki. Hún þarf ekki vega­bréf og hef­ur eng­an kosn­inga­rétt. Hún býr við tals­vert áreiti vegna ein­stakr­ar feg­urð­ar og henn­ar lipru hreyf­ing­ar, sem eru ávallt með til­þrif­um,...

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
4
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
6
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Þórður Snær Júlíusson
7
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálf­an millj­arð góð með­ferð op­in­bers fjár?

Fyrr­ver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri með sterk flokk­spóli­tísk tengsl tók ákvörð­un um að gera vel við nána sam­starfs­menn sína rétt áð­ur en þeir fóru á eft­ir­laun og rétt áð­ur en hann þurfti að semja um starfs­lok. Kostn­að­ur­inn við þessa ákvörð­un er að minnsta kosti rúm­lega 500 millj­ón­ir króna og skatt­greið­end­ur bera hann. Tveir nú­ver­andi ráð­herr­ar voru kolrang­stæð­ir í yf­ir­lýs­ing­um sín­um um mál­ið að mati Hæsta­rétt­ar og nú­ver­andi dóms­mála­ráð­herra get­ur ekki feng­ið sig til að biðja um rann­sókn á því.
„Ótrúlega falleg framtíðarsýn“ að hlaupa með pabba sínum á níræðisaldri
9
ViðtalHlaupablaðið 2024

„Ótrú­lega fal­leg fram­tíð­ar­sýn“ að hlaupa með pabba sín­um á ní­ræðis­aldri

Rann­veig Haf­berg hélt að hún gæti aldrei byrj­að að hlaupa. Hún létt­ist um 38 kíló á einu og hálfu ári með breyttu mataræði og hleyp­ur vænt­an­lega sitt tí­unda of­ur­m­ara­þon á Lauga­veg­in­um í sum­ar. Ey­steinn Haf­berg, fað­ir henn­ar, byrj­aði að hlaupa um sjö­tugt eft­ir hjarta­áfall. Hann er orð­inn fræg fyr­ir­mynd í ís­lenska hlaupa­heim­in­um. Móð­ir henn­ar er líka byrj­uð að hlaupa. Og barna­börn­in.
Grátrana sást á Vestfjörðum
10
Fréttir

Grátr­ana sást á Vest­fjörð­um

Grátr­ana sást á túni vest­ur í Djúpi á Vest­fjörð­um. Um er ræða sjald­séð­an flæk­ings­fugl og þyk­ir það tíðund­um sæta að hann hafi sést á þess­um slóð­um en hing­að til hafa þeir að­eins fund­ist á Aust­ur­landi og á Norð-Aust­ur­landi. Fugl­inn varð á vegi hjón­anna Kristjáns Sig­ur­jóns­son­ar og Áslaug­ar Ótt­ars­dótt­ur sem náðu af smella af nokkr­um mynd­um af trön­unni áð­ur en hún flaug á brott.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár