Rómantísk reykvísk tímavél

Ásgeir H. Ing­ólfs­son bók­mennta­fræð­ingur skrifar um fyrstu frum­sömdu bók árs­ins hér á mark­aði – Þar sem mal­bikið endar eftir Magneu J. Matth­í­as­dóttur.

Rómantísk reykvísk tímavél
Bók

Þar sem mal­bikið endar

Höfundur Magnea J. Matthíasdóttir
JPV Forlag
72 blaðsíður
Gefðu umsögn

Magnea J. Matth­í­as­dóttir gaf út ljóða­bók­ina Kopar árið 1976 og í kjöl­farið fylgdu þrjár skáld­sögur með stuttu milli­bili; Hægara pælt en kýlt 1978, Götu­ræsiskandídatar 1979 og Sætir strákar árið 1981. En þrátt fyrir vel­gengni hvarf hún svo af svið­inu. Eða öllu heldur, fór bak­sviðs. Hún varð áfram afkasta­mik­ill þýð­andi og texta­höf­undur – en fyrir utan eina barna­bók höfum við ekki fengið nýtt skáld­verk á prenti frá Magneu í meira en 40 ár. Þangað til núna.

 

Á bók­ar­káp­unni er árið enn þá 1981, þetta er skemmti­lega gam­al­dags kápu­hönnun – og öll þessi augu á sömu ver­unni spegla bók­ina ágæt­lega, hér horfum við í gegnum mörg og breyti­leg augu sama ljóð­skálds. Eins og hér:

 

ég gríp snöggvast and­ann á lofti

og verð sex ára sextán ára tutt­ugu og sex

eitt sól­blik­andi augna­blik

 

Nafn­laust opn­un­ar­ljóðið er magnað man­i­festó fyrir bók­ina – hún er um marga sam­tíma, um ljóð­skáld sem gengur í gegnum borg sem er ávallt ný og gömul í senn, upp­full af nútíma og minn­ingum og minn­ingum um minn­ingar. Þetta fram­kallar kápu­mynd­ina enn betur, þetta er bæði óræð vera með mörg augu en um leið krækl­óttir borg­ar­stígar, sem öðl­ast sitt eigið líf.

 

Þetta er borg­ar­nátt­úra, eins og tit­ill­inn gefur til kynna. Malbikið endar stöku sinnum utan borg­ar­markanna, en miklu oftar við næsta tré eða næstu lóð. Öll sú nátt­úra sem berst fyrir til­veru­rétti sínum innan um allt þetta mal­bik. Þetta eru ljóð alvöru flandr­ara, fla­ne­urs sem hefur þvælst um götur Reykja­víkur í ára­tugi og maður veit aldrei hvaða Reykja­vík bíður manns á næstu síðu, hvaða ára­tugur birt­ist manni næst.

 

Ung­linga­gredda rennur saman við blús ell­innar, sem er þó ekki laus við greddu heldur. Þetta er minn­inga­bók, þar sem höf­undur leikur sér að því að vera stundum að muna en fara stundum ein­fald­lega með tíma­vél á stað­inn – þar sem „ég man“ verður skyndi­lega eld­gam­alt „ég er“.

 

Hér er ort af ástríðu og vænt­um­þykju um tré og ketti – og í hvert skipti sem manni finnst bókin daðra við að verða end­ur­tekn­inga­söm tekur hún nýja stefnu. Það koma oft hæfi­legar þyrp­ingar af skyldum ljóðum, kannski þrjú-fjögur, áður en farið er í næstu götu. Það eru þó texta­tengsl á milli þess­ara þyrp­inga, þegar fugl­arnir flögra inn í næstu ljóða­götu eru kett­irnir enn þá að fylgj­ast með.

 

Hér birt­ist dauð­inn sjálfur, fyrst kómískur, en svo sem harm­rænn vágestur sem vofir yfir öllum afmælum. Hér er tek­ist á við dauða­beyg­inn af hug­rekki og ein­lægni, enda fátt þreytt­ara en falskt æðru­leysi gagn­vart enda­lok­unum.

 

Póli­tísku ljóðin ná kannski ekki alveg sama flugi og hin, nema helst þegar Guð blessi Ísland ræða hruns­ins er fram­kölluð í spurn um hvaða guð eigi að blessa, er það mammon eða mólokk, quetzalcoatl, loki eða jehóva? Allir með litlum stöfum, enda eini hástaf­ur­inn í bók­inni Þ-ið í titl­inum.

 

Per­sónugall­er­íið er lit­ríkt, en mest er þó um vert sam­kenndin með skraut­legum karakt­erum sem alltof oft eru bara til skrauts. Því til sönn­unar er þetta afskap­lega róm­an­tísk bók, næst­róm­an­tís­kasta ljóðið fjallar um óræða elskendur og vind­inn – en það róm­an­tís­kasta er um grát­andi fylli­byttu og hans lífs­harm. Eða jafn­vel ljóð um það hvernig við viljum trúa á ást­ina jafn­vel þótt hún svíki okkur aftur og aftur, ljóð sem byrjar á lín­unni „Mig langar svo að trúa á ást­ina,“ en svo fylgja línur á borð við:

 

líka þegar tunglið er nýtt og svart og það rignir

llíka þegar sólin sést ekki fyrir dimmum skýja­bökkum

líka þegar við drögum upp egg­hvöss orð og skerum

líka þá

 

Og maður trúir áfram.

Kjósa
4
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (1)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Mest lesið í mánuðinum

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár