Geir Guð­munds­son, með­limur í kjör­stjórn í Kópavogi, hefur lagt fram kæru til lög­regl­unnar vegna „gruns um kosn­inga­svik í Alþing­is­kosn­ing­unum 2021“. Í kærunni er nánar útli­stað „hvað gerð­ist og hvenær“ og þar segir að við taln­ingu atkvæða í Suð­vest­ur­kjör­dæmi í íþrótta­hús­inu í Kaplakrika „telur umboðs­maður J-lista, Baldvin Björg­vins­son, sig hafa séð tvær stærðir af utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlum í taln­ing­ar­bunkum við taln­ingu“. 

„Ef það er rétt vaknar grunur um kosn­inga­svik,“ segir Geir í kærunni. Nú þegar hefur lands­kjör­stjórn sent fyr­ir­spurn vegna þessa til dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins og nið­ur­staða ráðu­neyt­is­ins var að sú að for­maður yfir­kjör­stjórnar í Suð­vest­ur­kjör­dæmi hafi full­yrt ekki var önnur teg­und af utan­kjör­fund­ar­seðlum í notkun í kjör­dæm­inu en sú sem ráðu­neytið útveg­aði. 

Geir segir full­yrð­ingu for­manns­ins ekki vera nóg til að úti­loka þann mögu­leika að önnur stærð af utan­kjör­fund­ar­at­kvæðum hafi verið notuð í kosn­ing­unni og segir í kærunni að eina leiðin til að stað­festa slíkt sé að „lög­regla skoði alla þá 15.148 utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðla sem greiddir voru í SV kjör­dæmi og athugi hvort þar á meðal finn­ist utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlar sem sam­rým­ast ekki þeirri stærð og gerð sem dóms­mála­ráðu­neytið útveg­aði fyrir Alþing­is­kosn­ingar. Ef þar finn­ast öðru­vísi utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlar, þarf lög­reglan að rann­saka ástæðu þess og mögu­leg kosn­inga­svik.“

Áður hafði Geir og annar með­limur kjör­stjórnar Kópavogs gefið frá sér munn­lega grein­ar­gerð um ann­marka sem þeir fundu í með­höndlun atkvæða í Kópavogi til kjör­stjórnar Kópavogs. Ekkert varð úr þeirri kvörtun Geirs og málið ekki sent áfram til yfir­kjör­stjórnar Suð­vest­ur­kjör­dæmis eða lands­kjör­stjórnar.

Sendi erindi á landskjörstjórn

Fyrst hafði Baldvin sam­band við lands­kjör­stjórn vegna máls­ins þann 29. sept­em­ber til að fá stað­fest hversu stórir utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlar ættu að vera. Þegar hann hafði fengið svar við þeirri fyr­ir­spurn ákvað hann að senda frá sér ábend­ingu.

Baldvin sendi ábend­ingu á lands­kjör­stjórn þann 4. októ­ber undir yfir­skrift­inni: „Formleg ábend­ing um alvar­legan ágalla á taln­ingu í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.“ Þar bað hann Laufeyju Helgu Guð­munds­dóttur, rit­ara lands­kjör­stjórnar, að koma þeim upp­lýs­ingum sem hann sendi til „réttra aðila, meðal ann­ars til Und­ir­bún­ings­nefndar kjör­bréfa­nefndar.“

Upp­lýs­ing­arnar voru eft­ir­far­andi:

„Baldvin Björg­vins­son umboðs­maður J lista Sós­í­alista­flokks Íslands varð þess áskynja að við taln­ingu atkvæða í Suð­vest­ur­kjör­dæmi voru taldar þrjár stærðir af kjör­seðlum. 

1. Venju­legur kjör­seð­ill sem not­aður var á kjör­dag þann 25. Sept­em­ber.

2. Kjör­seð­ill sem sam­ræm­ist málum þeim er Lands­kjör­stjórn vísar til að sé rétt stærð. 

3. Kjör­seð­ill sem er um það bil helm­ingi minni en sá er kjör­stjórn vísar til að sé rétt stærð.“

„Orð á móti orði“

Þá segir einnig í kærunni að þann 22. októ­ber hafi laga­skrif­stofa Alþingis sent fyr­ir­spurn til dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins um stærð atkvæða­seðla sem not­aðir voru í utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­greiðslu vegna ábend­ingu Baldvins og þann 25. októ­ber hafi borist svar frá ráðu­neyt­inu. 

Í svari ráðu­neyt­is­ins, sem und­ir­ritað var af Bryndísi Helga­dóttur og Hjördísi Stef­áns­dóttur fyrir hönd dóms­mála­ráð­herra, segir að vegna fyr­ir­spurn­ar­innar hafði ráðu­neytið sam­band við Huginn Frey Þor­steins­son, for­mann yfir­kjör­stjórnar í Suð­vest­ur­kjör­dæmi, og sam­kvæmt upp­lýs­ingum frá honum „komu ekki fram við taln­ingu önnur stærð af utan­kjör­fund­ar­seðlum en þeirri sem ráðu­neytið lætur í té“. 

Í kærunni sem send var til lög­reglu var farið yfir þennan þátt máls­ins. „Þarna stendur orð á móti orði. Nauð­syn­legt er að fá full­nægj­andi úrskurð um hvor aðil­inn hafi rétt fyrir sér, umboðs­maður J-lista í SV eða for­maður yfir­kjör­stjórnar i SV. Eina leiðin er að lög­reglan skoði alla þá 15.148 utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðla sem greiddir voru í SV kjör­dæmi og athugi hvort þar á meðal finn­ist utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlar sem sam­rým­ast ekki þeirri stærð og gerð sem dóms­mála­ráðu­neytið útveg­aði fyrir Alþing­is­kosn­ing­arnar. Ef þar finn­ast öðru­vísi utan­kjör­fund­ar­at­kvæða­seðlar, þarf lög­reglan að rann­saka ástæðu þess og mögu­leg kosn­inga­svik.“

Samkvæmt 104. grein laga um kosn­ingar er kjör­seðlum eytt eftir að Alþingi hefur úrskurðað um gildi kosn­ing­anna og búið er að rann­saka kærur sem Alþingi hafa borist. Það er því ljóst að ef Alþingi berst ekki þessi kæra, til að mynda ef lög­reglan lætur málið niður falla eða hún berst of seint, verður kjör­seðlum eytt og ekki hægt að rann­saka efni kærunnar.

Kæran eðlilegt framhald

Baldvin Björg­vins­son, umboðs­maður Sós­í­alista­flokks Íslands í Suð­vest­ur­kjör­dæmi, segir í sam­tali við Stundina að honum þyki umrædd kæra vera „eðli­legt fram­hald“ í ljósi þess hvernig dóms­mála­ráðu­neytið svar­aði ábend­ingu hans. „Mér þykir bara full­kom­lega eðli­legt að þetta verði skoðað, að atkvæða­seðl­arnir verði skoð­aðir.“

„Ég veit hvað ég sá,“ segir Baldvin varð­andi þau svör for­manns yfir­kjör­stjórnar sem birt­ust í svari dóms­mála­ráðu­neyt­is­ins að við taln­ingu hafi ekki komið fram önnur stærð af utan­kjör­fund­ar­seðlum en ráðu­neytið lét í té. Hann seg­ist hafa tekið eftir mis­ræm­inu þegar farið var yfir vafa­at­kvæði í lok taln­ingar. Þá hafi hann að eigin sögn staðið um meter frá borð­inu þar sem atkvæðin lágu.

Þá segir hann enn fremur að umboðs­mönnum kjör­dæm­is­ins hafi verið gert það „ómögu­legt að sann­reyna nokkurn skap­að­ann hlut í taln­ing­unni. Við erum bara uppi í stúku“. 

„Við fengum ekki að koma nálægt neinu eft­ir­liti á taln­ing­ar­stað. Okkur er vísað út úr taln­ing­unni og upp í stúku af yfir­kjör­stjórn og við vorum þarna eins og hverjir aðrir almennir borg­arar.“

Fylgst með framkvæmd kosninga síðan 2009

Baldvin segir að hann hafi sem umboðs­maður fylgst með fram­kvæmd kosn­inga síðan 2009. „Ég hef fylgst með fram­kvæmd kosn­inga síðan eftir hrun, fylgst með öllu frá a til ö og ég veit hvað er mikið að fram­kvæmd­inni. Ég hef sjálfur skilað inn mörgum kvört­unum, kærum, ábend­ingum og athuga­semdum. Ekkert af þeim hefur verið tekið til greina með nokkrum hætti eða brugð­ist við með nokkrum hætti. Þetta lendir allt undir stól og í skúffu.“

Fleiri kærur vegna kosninganna

Fyrr í dag var greint frá því að Jón Þór Ólason, fyrr­ver­andi þing­maður Pírata, sem ekki var í fram­boði í alþing­is­kosn­ing­unum, hefði kært Inga Tryggva­son, for­mann kjör­stjórnar í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, til lög­reglu vegna brota við fram­kvæmd kosn­ing­anna. Ingi var, líkt og komið hefur fram, einn með óinn­sigl­uðum kjör­kössum á Hótel Borg­ar­nesi dag­inn eftir kjör­dag, áður en atkvæði voru end­ur­talin.

Áður hafa fleiri kært kosn­ing­una, meðal ann­ars Þor­valdur Gylfason hag­fræð­ingur.

Loks hefur Guð­mundur Gunn­ars­son, odd­viti Við­reisnar í Norð­vest­ur­kjör­dæmi, sem náði ekki inn á þing, greint frá því að hann muni vísa máli vegna kosn­ing­anna alla leið til Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu ef þess ger­ist þörf.

Á morgun kemur Alþingi saman eftir að hlé var gert frá fyrsta þing­degi í gær. Þá verður kosið um til­lögur kjör­bréfa­nefndar. Meiri­hluti virð­ist vera fyrir því að sam­þykkja að síð­ari taln­ingin í Norð­vest­ur­kjör­dæmi verði tekin gild.

Minni­hluti virð­ist vera fyrir því að hafa svo­kall­aða upp­kosn­ingu, sem myndi þýða að kosið yrði aftur í Norð­vest­ur­kjör­dæmi. Það hefði þó í för með sér að upp­bót­ar­þing­sæti myndu að lík­indum breyt­ast og nýir þing­menn koma inn á kostnað þeirra sem nú hafa tekið sæti. Píratar hafa hins vegar farið fram á að kosið verði aftur á öllu land­inu.