Jóhannes Tryggvi Svein­björns­son, með­höndl­ari sem dæmdur var fyrir fjórar nauðg­anir í jan­úar síð­ast­liðnum og sætir nú ákæru vegna fimmtu nauðg­un­ar­innar, hefur farið fram á að þing­hald í máli á hendur honum verði lokað. Ragn­hildur Eik Árna­dóttir, konan sem Jóhannes er ákærður fyrir að hafa brotið gegn, hefur hins vegar farið fram á að þing­hald í mál­inu verði opið.

Fyr­ir­taka í mál­inu fór fram í gær, mið­viku­dag­inn 29. sept­em­ber. Lögmaður Jóhann­esar, Stein­bergur Finn­boga­son, sendi dóm­ara, sak­sókn­ara og lög­manni Ragn­hildar tölvu­póst klukkan 23.11 að kvöldi þriðju­dags þar sem hann lýsti þeirri kröfu Jóhann­esar að þing­hald færi fram fyrir luktum dyrum. Fyr­ir­taka í mál­inu fór fram klukkan 14.30 í gær.

Í stjórn­ar­skrá segir að dóm­þing skuli háð í heyranda hljóði nema að dóm­ari ákveði annað lögum sam­kvæmt. Í lögum um með­ferð saka­mála er stuðst við þá grund­vall­ar­lög­gjöf en til­teknar ástæður þess að dóm­ari geti vikið frá henni. Byggir Stein­bergur kröf­una á ákvæðum 10. greinar laga um saka­mál en þar segir í a. lið að dóm­ari geti ákveðið að þing­hald fari fram fyrir luktum dyrum, að öllu leyti eða að hluta, „til hlífðar sak­born­ingi, brota­þola, vanada­manni þeirra, vitni eða öðrum er málið varðar“ og í d. lið, sem Stein­bergur vísar einnig til, „af vel­sæm­is­á­stæðum“.

Almennt litið svo á að lokað þinghald sé til hagsmuna fyrir brotaþola

Í athuga­semdum við frum­varp til laga um með­ferð saka­mála, sem sam­þykkt voru sem lög árið 2008, var gerð grein fyrir þeim for­sendum sem lágu fyrir við samn­ingu frum­varps­ins. Þar segir að „leggja ber áherslu á að hér er um að ræða und­an­tekn­ingar frá fyrr­greindri meg­in­reglu um opin­bera máls­með­ferð“. Jafn­framt er vísað til laga um með­ferð opin­berra mála sem sett voru árið 1999 og til­tekið að í þeim hafi verið gerðar nokkrar breyt­ingar, meðal annar til þess að „styrkja rétt­ar­stöðu brota­þola. Ein af þeim var sú að sá, sem sættir sig ekki við þá ákvörðun dóm­ara að þing­hald skuli eftir atvikum vera opið eða lokað, geti kraf­ist þess að hann kveði upp úrskurð um það hvort þing­hald skuli háð fyrir luktum dyrum.“ Séu athuga­semdir við frum­varpið lesnar má því færa rök fyrir því að vilji lög­gjafans hafi ekki síst staðið til þess að styrkja stöðu brota­þola hvað varðar afstöðu til þess hvort þing­hald fari fram í heyranda hljóði.

Ragn­hildur lýsti því í við­tali við Stundina í júlí á þessu ári að hún vildi að þing­hald í mál­inu yrði opið. „Ef þing­haldið er lokað þýðir það að brota­þoli fær heldur ekki að fylgj­ast með þing­hald­inu, ekki einu sinni eftir að brota­þoli ber vitni. Ef þing­haldið er lokað hefur brota­þoli þannig engan mögu­leika á að fylgj­ast með því hvað ger­ist í mál­inu, nema með því að tala við rétt­ar­gæslu­mann­inn sinn, sem ég held að sé eitt­hvað sem fæstir brota­þolar átti sig á,“ sagði Ragn­hildur þá og bætti við að með því að loka þing­haldi væri aðeins verið að taka til­lit til ger­anda og hann þannig var­inn fyrir frekara umtali.

Segir opið þinghald „óréttlátt og þungbært“

Í tölvu­pósti Stein­bergs lög­manns til­tekur hann nokkur rök fyrir kröf­unni um að þing­hald í mál­inu skuli fara fram fyrir luktum dyrum. Nefnir hann þar fyrst að með grein­ar­gerð ákærða Jóhann­esar í mál­inu muni verða lögð fram gögn úr fyrra dóms­máli á hendur Jóhann­esi, sem háð var fyrir luktum dyrum. Ekki gengi að leggja fram gögn úr því máli ef mál Ragn­hildar færi fram í heyr­andi hljóði. Hins vegar liggur opin­ber­lega fyrir dómur í umræddu máli þar sem farið er all ítar­lega yfir máls­at­vik, skýrslu­tökur, vitna­leiðslur og rök­semdir bæði sak­sókn­ara og eins lög­manns Jóhann­esar, sem þá eins og nú var Stein­bergur.

Í annan stað til­greinir Stein­bergur að meg­in­regla saka­mála­rétt­ar­fars sé að ákærði sé sak­laus uns sekt er sönnuð. Hann sé faðir ungra barna, fjöl­skyldu­maður „og væri það órétt­látt og þung­bært gagn­vart ákærða og fjöl­skyldu hans að hafa þing­hald í máli þessu opið, enda fyr­ir­séð að málið fái mikla fjöl­miðlaum­fjöllun sem ótví­rætt mun koma til með að hafa nei­kvæð áhrif á hlut­að­eig­andi.“

Í þriðja lagi vísar Stein­bergur til þess að mynd­ast hafi dóm­venja fyrir því að þing­hald sé lokað í kyn­ferð­is­brota­málum. Lögmenn sem Stundin hefur rætt við benda hins vegar á að sú dóm­venja eða meg­in­regla hafi hins vegar skap­ast fyrst og fremst til að gæta hags­muna brota­þola en ekki sak­born­ings. Í þessu máli hefur brota­þoli, sem fyrr segir, gert kröfu um að þing­hald verði opið.

Jóhannes var, eins og áður er nefnt, dæmdur fyrir fjórar nauðg­anir í jan­úar á þessu ári. Því máli áfrýj­aði hann til Lands­réttar og er því frjáls ferða sinna, í það minnst þar til málið hefur verið takið fyrir þar sem er á dag­skrá 7. októ­ber næst­kom­andi. Athygli vakti á dög­unum að Jóhannes ferð­að­ist til Sví­þjóðar og aug­lýsti þjón­ustu sína fyrir þar­lenda á sam­fé­lags­miðlum. Meðal ann­ars fjall­aði sænska Afton­bla­det um komu Jóhann­esar og þá stað­reynd að maður sem dæmdur hefur verið fyrir nauðg­anir á konum sem leitað höfðu til hans í með­ferð við lík­am­legum kvillum væri frjáls ferða sinna og enn að bjóða sömu þjón­ustu.