Stjórnarformaður Arnarlax á 700 milljóna hlut í auðlindafyrirtækinu

Stjórn­ar­for­maður lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arnarlax, Kjartan Ólafsson, á tæp­lega 700 millj­óna króna hlut í lax­eld­is­fyr­ir­tæk­inu og eru 500 millj­ónir fjár­magn­aðar með kúlu­láni frá stærsta eig­anda Arnarlax, Salmar AS. Þetta kemur fram í árs­reikn­ingi eign­ar­halds­fé­lags Kjartans, Gyðu ehf., sem heldur utan um hluta­bréfa­eign hans í Arn­ar­laxi, fyrir árið 2019. Árs­reikn­ing­ur­inn varð nýlega aðgengi­legur í gegnum árs­reikn­inga­skrá Rík­is­skatt­stjóra.  Kjartan þarf hvorki að greiða vexti né afborg­anir af lán­inu frá Salmar fyrir árið 2025 þegar allt lánið auk vaxta skal greið­ast upp. Til­gangur starf­semi Gyðu er að halda utan um þessi hluta­bréf Kjartans: „Félagið er eign­ar­halds­fé­lag utan um hluta­bréfa­eign í Arnarlax A/S.“ 

Með þessum hætti þá hefur Kjartan per­sónu­lega fjár­hags­lega hags­muni af því að vöxtur Arnarlax verði mik­ill á Íslandi á næstu árum og fyr­ir­tækið bæði fram­leiði eins mikið af eld­is­laxi og mögu­legt er og eins að fyr­ir­tækið tryggi sér eins mikið af fram­leiðsu­leyfum og hugs­ast getur. Upp­lýs­ing­arnar um eign­ar­hlut Kjartans í Arn­ar­laxi sýna hvernig hann og Salmar hafa veðjað á að upp­gangur Arnarlax í lax­eldi á Íslandi verði tölu­verður á næstu árum og er Kjartan helsti íslenski stjórn­andi fyr­ir­tæk­is­ins sem á að leiða þennan vöxt. Út frá árs­reikn­ingi Gyðu fyrir 2019 er ekki að sjá að önnur veð séu fyrir lán­inu til Kjartans en hluta­bréfin sjálf í Gyðu ehf. sem Salmar AS fjár­magnar. 

Arnarlax var skráð á markað í Noregi fyrr á þessu ári og var umfram eft­ir­spurn eftir hluta­bréfum félags­ins. 

Kjartan og líkindin við starfsmann banka

Salmar AS á ríf­legan meiri­hluta hluta­bréfa í Arn­ar­laxi, eða 59,36 pró­sent, eftir að hafa keypt tvo stóra íslenska hlut­hafa, Trygg­inga­mið­stöð­ina og eign­ar­halds­fé­lagið Fiski­sund ehf., út í febr­úar í fyrra. Í kjöl­farið er Arnarlax skil­greint sem dótt­ur­fé­lag Salmar AS af því norska félagið ræður meiri­hluta hluta­bréfa í því. Hlutverk Kjartans í starf­semi Arnarlax er mik­il­vægt þar sem hann er helsta and­lit og tals­maður fyr­ir­tæk­is­ins í fjöl­miðlum á Íslandi og eins gagn­vart lög­gjaf­ar­vald­inu ef svo ber undir. Fréttir hafa verið sagðar um þátt­töku Kjartans í því að kynna lax­eldi fyrir íslenskum þing­mönnum. 

„Ég vil ekki tjá mig í fjölmiðlum  um persónuleg viðskipti fjölskyldunnar“

Líkja má stöðu Kjartans gagn­vart Salmar við stöðu starfs­manns fjár­mála­fyr­ir­tækis á Íslandi fyrir hrunið 2008, til dæmis Kaup­þings, þar sem hann fær áhættu­lítið lán frá eig­anda Arnarlax sem byggir á þeirri for­sendu að hluta­bréfin hækki í verði. Ef það ger­ist þá hagn­ast Kjartan en ef það ger­ist ekki þá er per­sónu­leg áhætta Kjartans tak­mörkuð. 

Stundin hefur áður fjallað um við­skipti Kjartans og reynt að fá hann til að svara spurn­ingum um fjár­fest­ingu sína í Arn­ar­laxi en hann svar­aði ekki erindi blaðs­ins. 

Í eitt skipti sagði Kjartan að hann vildi ekki ræða um per­sónu­leg fjár­mál fjöl­skyldu sinnar í fjöl­miðlum. „Ég vil ekki tjá mig í fjöl­miðlum  um per­sónu­leg við­skipti fjöl­skyld­unnar.“

Sýndi þing­mönnum lax­eldi í NoregiKjartan Ólafsson hefur síð­ast­liðin ár verið einn helsti tals­maður lax­eldis á Íslandi og hefur leitt vöxt Arnarlax. Hann hefur einnig staðið fyrir kynn­ingum á lax­eldi erlendis og sést hann hér með Kolbeini Proppé, þing­manni VG, þegar Alþing­is­menn kynntu sér lax­eldi í Noregi.

Kjartan vill að Ísland framleiði 500 þúsund tonn

Eins og Stundin hefur fjallað ítrekað um hefur staðið yfir hörð umræða um fram­tíð lax­eldis á Íslandi á milli tals­manna lax­eld­is­ins, meðal ann­ars Kjartans og Lands­sam­bands fisk­eld­is­fyr­ir­tækja, sem nú hafa gengið í eina sæng með Samtökum fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), og Lands­sam­bands veiði­fé­laga (LV), ýmissa leigu­taka lax­veiðiáa og nátt­úru­vernd­ar­sinna hins vegar.

Í þess­ari umræðu mæt­ast sterkir hags­muna­hópar með rúm fjár­ráð því lax­eld­is­menn­irnir og margir hags­muna­að­ilar í lax­veiði eru afar fjár­sterkir. Einn helsti gagn­rýn­andi lax­eld­is­ins opin­ber­lega er Óttarr Ingvason, eig­andi Haf­fjarð­arár sem er ein besta og dýrasta lax­veiðiá lands­ins. 

Talsmenn lax­eldis tala um jákvæðar efna­hags­legar afleið­ingar þess, sköpun starfa í grein­inni á Íslandi, afleidd störf og þá miklu eft­ir­spurn sem er eftir eld­is­laxi á mörk­uðum heims­ins og nota þeir gjarnan Noreg, stærsta fram­leið­anda á eld­is­laxi í heim­inum, sem jákvætt dæmi um þessa iðn­grein. Þá benda tals­menn lax­eldis á byggða­þróun og efl­ingu lands­byggð­ar­innar  sem jákvæða afleið­ingu af því þar sem þessi starf­semi fer utan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins. 

And­stæð­ingar lax­eld­is­ins tala hins vegar um slæm áhrif lax­eld­is­ins á nátt­úru Íslands, mögu­lega blöndun norsks eld­is­lax við villta íslenska laxa­stofna og þá nei­kvæðu erfða­blöndun sem í þessu getur falist, auk þess sem þeir halda þeirri stað­reynd á lofti að hagn­að­ur­inn í íslensku lax­eldi lendi í vösum Norð­manna, sem eru stærstu hlut­hafar þess. Þá hafa þeir gagn­rýnt að gjald­takan af notkun auð­lind­ar­innar sem sjór­inn við Ísland er sé lítil.

„Því fel­ast mikil tæki­færi fyrir Íslend­inga í að rækta fisk á bláu ökrunum okkar með stór­auk­inni áherslu á fisk­eldi“

Kjartan hefur verið einn helsti tals­maður auk­ins lax­eldis í þess­ari umræðu síð­ast­liðin ár. Hann hefur talað fyrir því að Ísland fram­leiði allt að 500 þús­und tonn af eld­is­laxi, sem er tæp­lega 19-földun miðað við þá nærri 27 þús­und tonna fram­leiðslu sem var í land­inu í fyrra. Kjartan hefur sagt að mikil tæki­færi felist í „bláum ökrum“ Íslands.  „Því fel­ast mikil tæki­færi fyrir Íslend­inga í að rækta fisk á bláu ökrunum okkar með stór­auk­inni áherslu á fisk­eldi. Skýr stefna og mark­miða­setn­ing yfir­valda er nauð­syn­leg til að byggja ofan á þekk­ingu okkar og reynslu í sölu og fram­leiðslu sjáv­ar­af­urða og tryggja þannig stöðu okkar sem leið­andi sjáv­ar­út­vegs­þjóð í heim­inum til fram­tíðar.“

Kjartan hefur hagnast vel

Kjartan hefur sjálfur hagn­ast ágæt­lega á þeim upp­gangi sem verið hefur í lax­eldi á Íslandi á liðnum árum jafn­vel þó að sá hagn­aður sé tak­mark­aður þegar litið er til þess hver hagn­aður hans gæti orðið með síð­ustu við­skiptum hans með lán­inu frá Salmar. Í árs­reikn­ingi Gyðu ehf. kemur fram að félagið greiddi 40 millj­óna króna arð til móð­ur­fé­lags­ins, Bergs fjár­fest­ingar, í fyrra. 

Berg fjár­fest­ing hagn­að­ist um 70 millj­ónir króna í fyrra, meðal ann­ars út af 40 millj­óna króna arð­greiðslu frá Gyðu, og ráð­gerði að greiða út 25 millj­óna króna arð í ár vegna þess.  Í fyrra greiddi Berg út 20 mill­ljóna króna í arð út vegna rekstr­ar­árs­ins 2018. 

Þessar arð­greiðslur bæt­ast við arð sem Kjartan hefur tekið út úr lax­eld­isauð­lind­ini þar á undan en árið 2017 seldi hann hluta­bréf í Arn­ar­laxi fyrir tæp­lega 340 millj­ónir króna og greiddi móð­ur­fé­lag þess út 125 millj­óna króna arð til Kjartans vegna þessa. 

Kjartan er því, enn sem komið er, einn af fáum á Íslandi sem hefur náð að hagn­ast á lax­eldi í sjó­kvíum við Ísland.